به گزارش خبرنگار اقتصادی شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ در حالی که طرح نهضت ملی مسکن قرار بود رویای خانهدار شدن میلیونها خانواده کمدرآمد را به واقعیت تبدیل کند، اکنون هزاران متقاضی در پروژههای رباطکریم، اسلامشهر و دیگر نقاط، با واقعیت تلخی روبهرو هستند: خانههایی نیمهکاره و بدون امکانات اولیه، آوردهای که از ۱۴۰ میلیون تومان در سال ۱۳۹۹ به ۷۹۰ میلیون تومان رسیده، وامی که از ۱۶۰ میلیون به ۸۰۰ میلیون افزایش یافته، و بازپرداختی که در ۱۰ سال به بیش از ۲ میلیارد و ۱۰۰ میلیون تومان رسیده است. این در حالی است که هزینه ساخت در سال ۱۴۰۰ حدود ۲ میلیون و ۲۰۰ هزار تومان به ازای هر متر مربع بود، اما امروز همان واحدها با نرخ روز (بیش از ۱۴ میلیون تومان به ازای متر) محاسبه شدهاند؛ آن هم در شرایطی که واحدهای تحویلی فاقد آب، برق، گاز، محوطهسازی و خدمات عمومی هستند و متقاضیان پس از سه سال تأخیر، مجبور به پرداخت ۲۵۰ میلیون تومان سود مشارکت دیرکرد شدهاند. این ظلم آشکار، صدای اعتراض گستردهای را بلند کرده که تا امروز با عدم رفع این مشکلات ادامه دارد.
وعدهای که با تورم و بیبرنامگی نابود شد
طرح نهضت ملی مسکن در سال ۱۳۹۹ با شعار ساخت سالانه یک میلیون واحد مسکونی برای اقشار کمدرآمد آغاز شد. متقاضیان، اغلب از مستضعفان و خانوادههای کارگری، با امید به آورده اولیه ۱۴۰ میلیون تومانی و وام ۱۶۰ میلیون تومانی، ثبتنام کردند. قرار بود بازپرداخت وام در ۲۰ سال انجام شود و واحدها با کیفیت مناسب و در زمان مقرر تحویل داده شوند.
اما واقعیت امروز کاملاً متفاوت است. تورم شدید مصالح ساختمانی (میلگرد از کیلویی ۱۰ هزار تومان به بیش از ۴۰ هزار تومان و سیمان از پاکت ۱۲ هزار تومان به بیش از ۱۰۰ هزار تومان) و تأخیرهای چندساله پیمانکاران، هزینهها را چند برابر کرده است. همان واحدی که در سال ۱۴۰۰ با هزینه حدود ۲ میلیون و ۲۰۰ هزار تومان به ازای متر مربع ساخته میشد، اکنون با نرخ روز (۱۴ میلیون تومان به ازای متر) به متقاضیان فروخته میشود؛ بدون اینکه امکانات اولیه مانند آب، برق پایدار، گاز و محوطهسازی فراهم شده باشد.
سود مشارکت دیرکرد؛ جریمهای که بر دوش مردم افتاد
یکی از دردناکترین بخشهای ماجرا، مطالبه ۲۵۰ میلیون تومان (و گاهی بیشتر) سود مشارکت دیرکرد است. بانک مسکن ادعا میکند وام را چهار سال پیش به حساب پیمانکار واریز کرده و حالا سود آن را از متقاضیان میگیرد. اما سؤال اصلی اینجاست: اگر پول پرداخت شده، چرا پروژه متوقف است؟ اگر پرداخت نشده، چرا مردم باید تاوان بدهند؟
متقاضیان در پروژههای پایاسازه و بنا برج ظفر رباطکریم، مآبسازه واوان اسلامشهر و دیگر طرحها، میگویند: «ما آورده را به موقع پرداخت کردیم، اقساط را دادیم، اما پیمانکار تعلل کرد و وزارت راه نظارت نکرد. حالا چرا باید جریمه تأخیر پیمانکار را ما بپردازیم؟» این سود، که روزانه صدها هزار تومان محاسبه میشود، در حالی مطالبه میگردد که واحدهای تحویلی اغلب ناقص هستند و بسیاری از خانوادهها در فلاکت در آنها زندگی میکنند.
وضعیت پروژهها؛ پیشرفت ۱۰ تا ۱۲ درصدی پس از سه سال
مشاهدات میدانی و گفته های متقاضیان به راه دانا؛ نشان میدهد، پروژه ۵۴۰۰ واحدی رباطکریم که ثبتنام آن از خرداد ۱۴۰۰ آغاز شد، پس از بیش از سه سال تنها ۱۲ درصد پیشرفت فیزیکی دارد؛ در حالی که متقاضیان به طور متوسط ۱۵۰ میلیون تومان آورده واریز کردهاند و اخیراً پیامکهایی برای واریز ۵۰ میلیون تومان دیگر تا سقف ۲۸۰ میلیون تومان دریافت کردهاند.
در اسلامشهر نیز وضعیت مشابه است:
- پروژه ۲۷۰۰ واحدی عدلآباد تنها ۱۱ درصد پیشرفت دارد.
- پروژه ۸۰۰ واحدی واوان (شامل ۲۰۰ واحدی مآبسازه و ۶۰۰ واحدی آریا عمران پارس) به ترتیب در مراحل نصب آسانسور و حدود ۵۹ درصد پیشرفت است.
- پروژه ۶۰۰ واحدی آریا عمران پارس نیز با تأخیر ششساله روبهرو است.
متقاضیان این پروژهها میگویند واحدهای تحویلی فاقد خدمات روبنایی (مدرسه، درمانگاه، پارکینگ مناسب) هستند و حتی روی نقشهها محل دقیق مشخص نیست.
نقش بانکها؛ عدم پرداخت تسهیلات مکمل و ناترازی
رامین گوران، کارشناس مسکن و عضو اتاق ایران، در گفتگو با شبکه اطلاعرسانی راه دانا تأکید کرد: «مشکل اصلی امروز تأمین مالی است. بانکها آورده مردم را دریافت میکنند، رهن را جاری میکنند، حسابها را مسدود میکنند و از منافع آن منتفع میشوند، اما به تعهدات خود عمل نمیکنند.»
وی افزود: «این پدیده در سابقه چندین ساله ساختوساز بیسابقه است. سازندگان با کمک آورده مردم سعی در ادامه کار دارند، اما خلأ پشتیبانی بانکها، زمان ساخت را طولانی و زیان مردم و پیمانکار را افزایش میدهد.» گوران تأکید کرد که بانکهای ناتراز نباید تعهد بدهند و سپس عمل نکنند؛ این رفتار اعتماد عمومی را نابود میکند و هزینه اجتماعی آن بر دوش حاکمیت خواهد بود.
اعتراضات مستمر و وعدههای بینتیجه
متقاضیان چندین بار تجمع کردهاند؛ از مقابل نهاد ریاستجمهوری تا وزارت راه و شهرسازی. پلاکاردهایی با عنوان «سودهای تأخیری، ظلم به مردم بیگناه است» و شعارهایی مانند «عدالت، عدالت» و «مسکن ملی وعده بود، چرا جریمهاش به ما رسید؟» در دست داشتند. زنان و مادران با صدای لرزان از سختی تأمین ۲۶۰ میلیون تومان سود اضافی سخن میگویند و میپرسند: «تمام زندگیمان را سرمایهگذاری کردیم، حالا از کجا این مبلغ را بیاوریم؟»
دو هفته پیش مسئولان قول پیگیری تا شنبه دادند، اما خبری نشد. جلسهای در وزارتخانه برگزار شد، اما بازدید میدانی وعدهشده انجام نگرفت. حالا قرار است شنبه آینده جلسهای با حضور نمایندگان دولت و بازرسان در اداره راه و شهرسازی رباطکریم برگزار شود، اما متقاضیان میگویند دیگر به وعدهها اعتماد ندارند و شخصاً پیگیری خواهند کرد.
هشدار کارشناسان: بحران اجتماعی در راه است
گوران هشدار داد: «عدم تعهد به ساخت مسکن هزینههای اجتماعی فراوانی دارد. مدلهای سنتی دیگر پاسخگو نیست؛ باید با مشارکت بخش خصوصی، تأمین زمین رایگان، تسهیلات ارزان و مجوزهای سریع، مدل خلاقانهای پیاده شود.» وی خبر داد که اخیراً تزریق ۱۵ همت از طریق بانک ملی با اولویت تهران تصویب شده، اما هنوز عملیاتی نشده است.
متقاضیان خواستار دخالت قوه قضاییه، توقف سودهای ناعادلانه و پاسخگویی پیمانکاران هستند. آنها تأکید دارند که بیش از یک میلیون و ۵۰۰ هزار نفر در این طرح نامنویسی کردهاند و اگر این روند ادامه یابد، صدها هزار خانواده باید میلیاردها تومان سود غیرمنصفانه بپردازند.
اعتماد از دست رفته و نیاز به اقدام فوری
به گزارش راه دانا؛ نهضت ملی مسکن، که بزرگترین برنامه مسکن دولتی تاریخ ایران است، اکنون در گردابی از تأخیر، تورم، عدم نظارت و بیتعهدی بانکها گرفتار شده. وعده خانهدار شدن مستضعفان به کابوسی تبدیل شده که روزانه هزاران خانواده را درگیر کرده است. تا زمانی که رئیسجمهور یا قوه قضاییه مستقیماً وارد نشود و سودهای ظالمانه متوقف نگردد، اعتراضات در شهرهای مختلف ادامه خواهد یافت.
این گزارش بر اساس گفتگوهای مستقیم با متقاضیان، گزارشهای رسمی و نظرات کارشناسان تهیه شده تا صدای مردم شنیده شود و مسئولان به مسئولیت خود عمل کنند. خانهدار شدن حق طبیعی اقشار ضعیف است، نه طعمه سودجویی و بیبرنامگی شدن.