به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ علی دایی، بیتردید یکی از شناختهشدهترین و تأثیرگذارترین چهرههای ورزشی ایران است؛ شخصیتی که سرمایه اجتماعی قابلتوجهی در میان افکار عمومی دارد و سالهاست فراتر از مستطیل سبز، در حوزه مسائل اجتماعی، اقتصادی و سیاسی کنش گری میکند.
دایی همواره خود را منتقد جدی رانت، فساد اقتصادی و تبعیض معرفی کرده و از ناکارآمدیها و ساختارهای معیوب اقتصادی کشور سخن گفته است. در حالی که مسئله اصلی، نفس نقد یا اظهار نظر نیست، بلکه نسبت میان ادعا و عمل است. هرچه دامنه تأثیرگذاری یک چهره گستردهتر باشد، مسئولیت اجتماعی او نیز سنگینتر خواهد بود. از این منظر، مواضع اخیر علی دایی و برخی رفتارها و مناسبات اقتصادی و رسانهای او، پرسشهای جدی را در ذهن افکار عمومی ایجاد کرده است؛ پرسشهایی که نمیتوان آنها را به حاشیه راند.
چندی پیش، انتشار خبر خرید هزار عدد عینک آفتابی از برند منتسب به علی دایی توسط یکی از شرکتهای فعال در حوزه نفت و پتروشیمی، موضوع رانت و بهرهمندی از مناسبات خاص را به صدر توجهات رسانهای بازگرداند.
در شرایطی که علی دایی همواره از رانتخواری و تبعیض در کشور انتقاد میکند، این پرسش اساسی مطرح است که حمایت نهادهای اقتصادی بزرگ از یک سلبریتی، اگر رانت محسوب نمیشود، پس چه تعریفی دارد؟ آیا چنین فرصتهایی برای سایر فعالان اقتصادی نیز فراهم است یا شهرت، خود به مجوزی نانوشته تبدیل شده است؟
اما تناقضها به این موارد محدود نمیشود. نقطه اوج این دوگانگی، انتشار تصویری از علی دایی در کنار شهرام جزایری، یکی از شاخصترین چهرههای پروندههای فساد اقتصادی در جمهوری اسلامی ایران است. این تصویر که در صفحه شخصی شهرام جزایری منتشر شد و با عنوان مرد با شرافت همراه بود، موجی از واکنشها و انتقادها را در فضای رسانهای و افکار عمومی برانگیخت.
در این میان، پرسش افکار عمومی روشن و صریح است، چگونه فردی که خود را پرچمدار مبارزه با فساد معرفی میکند، در کنار نماد شناختهشده فساد اقتصادی قرار میگیرد، آن هم بدون هیچ توضیح، شفافسازی یا موضعگیری رسمی؟
این اتفاق در شرایطی رخ داد که کشور با تهدیدات امنیتی و اقدامات تروریستی مواجه بود و علی دایی همزمان بار دیگر از فساد، تبعیض و نقش آقازادهها سخن گفت و در مقاطعی با اظهارات خود، مردم را به حضور در خیابان و همراهی با جریانهای تروریستی تحریک کرد. همزمانی این مواضع با انتشار آن تصویر، تضاد میان گفتار و رفتار این چهره را بیش از پیش برجسته ساخت.
باید توجه داشت که نمیتوان همزمان، هم فساد را محکوم کرد و هم از مزایای ویژه شهرت در مناسبات اقتصادی بهره برد؛ نمیتوان رانت را نفی کرد و نسبت به ابهامات پیرامون روابط با رانت خواران سکوت اختیار نمود.
علی دایی همچنان برای بخش بزرگی از جامعه، چهرهای محبوب و الهامبخش است؛ اما محبوبیت، مصونیت از نقد نمیآورد و حداقل انتظاری است که از چهرهای با این سطح از نفوذ اجتماعی میرود؛ انتظاری که تحقق آن، بیش از هر چیز، به سود خود او و سرمایه اجتماعیاش خواهد بود.