حجتالاسلام والمسلمین ملانوری، رئیس ستاد هماهنگی کانونهای فرهنگی هنری مساجد کشور، در گفتوگو با خبرنگار شبکه اطلاعرسانی راه دانا با اشاره به نقش مسجد در جنگ شناختی و رسانهای اخیر، بر ضرورت تقویت بخش رسانه در مساجد و تربیت «انسانرسانه»های مسلط به گفتمان دینی تأکید کرد.
وی با بیان اینکه در عرصه جنگ شناختی، این «انسانرسانهها» هستند که نقش تعیینکننده در تولید و نشر محتوا دارند، اظهار داشت: در موضوع جنگ شناختی و رسانه، آنچه اهمیت دارد نیروی انسانی مسلط و باورمند است که بتواند محتوای اصیل و اثرگذار تولید و منتشر کند. متأسفانه ما با ضعفهای جدی در حوزه انسانرسانههای مسلط به گفتمان مسجد و دین مواجه هستیم.
حجتالاسلام ملانوری یکی از دلایل این ضعف را شکلگیری دوگانههای کاذب در ذهن برخی افراد دانست و افزود: گاهی چنین القا شده که یا باید «فرزند مسجد» باشی و صرفاً در حوزه دعا، نماز و فعالیتهای عبادی فعالیت کنی، یا «فرزند فضای مجازی» باشی و دیگر با مسجد و قرآن کاری نداشته باشی؛ در حالی که این دوگانه اساساً غلط است. فضای مجازی، رسانه و سواد رسانهای بخشی از زندگی واقعی امروز همه ماست؛ فارغ از طبقه اجتماعی یا شغل افراد.
تقویت بخش رسانه در مسجد؛ یک راهبرد جدی
رئیس ستاد هماهنگی کانونهای فرهنگی هنری مساجد کشور با اشاره به راهبرد جدید این ستاد در حوزه رسانه گفت: ما به این جمعبندی رسیدهایم که باید بخش رسانه در مسجد تقویت شود و این موضوع را بهصورت جدی آغاز کردهایم. این تقویت حداقل در دو محور اصلی دنبال میشود.
وی نخستین محور را «تقویت رسانههای محلی با محوریت مسجد» عنوان کرد و توضیح داد: در گذشته اگر فردی به مسجد محله خود مراجعه میکرد، تقریباً از همه اتفاقات و رویدادهای مهم محل بهصورت واقعی مطلع میشد. امروز نیز در کنار رویدادهای ملی و بینالمللی که توسط رسانههای کلان منتشر میشود، ما با مجموعهای از رویدادهای محلی مواجه هستیم که هویت و نقش اجتماعی افراد را در محله تعریف میکند.
حجتالاسلام ملانوری ادامه داد: هر محله نیازمند یک مکان عمومی برای تلاقی ایدهها و افکار مردم است؛ مکانی که بتواند محل گفتوگو، تعامل و تبادل نظر باشد. به اعتقاد ما، این مکان میتواند مسجد باشد. البته تحقق این نقش، الزاماتی دارد و هر مسجدی نمیتواند چنین جایگاهی را ایفا کند.
وی با اشاره به شاخصهای مسجد اثرگذار تصریح کرد: مسجدی میتواند نقش رسانه محلی را بر عهده بگیرد که دارای امام جماعت توانمند، مقبول و برخاسته از دل مردم باشد؛ مسجدی که برای حضور همه طوایف و اقشار محله آماده باشد، جاذبه داشته باشد و بتواند نوجوانان و جوانان را جذب کند. چنین مسجدی میتواند به محور رسانهای محله تبدیل شود؛ چه در یک روستا و چه در بخشی از یک شهر.
حجتالاسلام ملانوری افزود: این مسیر در تعامل با قرارگاه ملی مسجد در حال پیگیری است و هم در حوزه مبانی نظری و علمی و هم در حوزه برنامهریزیهای اجرایی، کارهای مطالعاتی و عملیاتی آن دنبال میشود.
تربیت «انسانرسانه»های مسجدی در ۱۰ هزار مسجد
رئیس ستاد هماهنگی کانونهای فرهنگی هنری مساجد کشور دومین محور راهبرد رسانهای مساجد را «تربیت انسانرسانه» عنوان کرد و گفت: انسانرسانهای که بتواند در سکوهای انتشار، چه داخلی و چه خارجی، محتوای مناسب تولید و منتشر کند، پیرامون خود مخاطب جمع کند و بهتدریج این جریان را به یک گفتمان تبدیل کند، نیازمند آموزش، انتخاب صحیح نیرو و شبکهسازی است.
وی با اشاره به اجرای طرحی در ۱۰ هزار مسجد کشور بیان کرد: در حال حاضر ۱۰ هزار مسجد در قالب طرح «محراب» و با انتخاب قرارگاه ملی مسجد بهعنوان مساجد ممتاز برگزیده شدهاند؛ مساجدی که از نظر زیرساخت، امام جماعت و هیئتامنا در وضعیت بهتری قرار دارند. این مساجد بهصورت متوازن در سراسر کشور توزیع شدهاند؛ هم در روستاها و هم در شهرها و در تمامی استانها.
حجتالاسلام ملانوری افزود: هدفگذاری ما این است که حداقل در هر یک از این ۱۰ هزار مسجد، یک انسانرسانه فعال تربیت شود. البته تجربه نشان داده که وقتی فضای آموزشی در مسجد فعال میشود، ممکن است چندین نفر و حتی دهها نفر در این مسیر رشد کنند، اما حداقل هدف ما تربیت یک نیروی فعال رسانهای در هر مسجد است.
وی با اشاره به آغاز اجرای این طرح گفت: امسال هزار مسجد وارد فاز اجرایی و آموزشی شدهاند و فرآیند آموزش انسانرسانههای منتخب در حال انجام است. امیدواریم طی سال آینده و سال پس از آن، بتوانیم ۹ هزار مسجد باقیمانده را نیز تحت پوشش آموزش قرار دهیم.
همکاری با خبرگزاریها و دانشگاهها برای آموزش تخصصی
رئیس ستاد هماهنگی کانونهای فرهنگی هنری مساجد کشور از رایزنی با برخی نهادهای رسانهای و آموزشی خبر داد و گفت: با تعدادی از خبرگزاریهای رسمی کشور، برخی دانشگاهها و مراکز آموزشی گفتوگو و تفاهمنامههایی مبادله کردهایم تا در استانها و شهرستانهای مختلف، مسئولیت آموزش این نیروهای مسجدی را بر عهده بگیرند.
وی تأکید کرد: این آموزشها صرفاً محدود به مباحث ابتدایی نیست، بلکه شامل تولید محتوا، انتشار حرفهای، شناخت مخاطب، مدیریت سکوهای انتشار و تبدیل فعالیت رسانهای به گفتمان اثرگذار خواهد بود.
توسعه زیرساختهای فنی و دسترسی به هوش مصنوعی
حجتالاسلام ملانوری با اشاره به ضرورت فراهمسازی زیرساختهای فنی برای فعالیت حرفهای رسانهای در مساجد گفت: بخشی از این مسیر نیازمند تأمین زیرساخت است. بهعنوان مثال، دسترسیهای تخصصی به ابزارهای هوش مصنوعی هزینهبر است و ممکن است یک نوجوان یا جوان فعال مسجدی توان تأمین این هزینهها را نداشته باشد.
وی افزود: ما در کانونهای فرهنگی هنری مساجد در تلاش هستیم امکان دسترسی مشترک چند نفر به ابزارهای هوش مصنوعی و نرمافزارهای تخصصی را فراهم کنیم تا فعالان مسجدی بتوانند از این ظرفیتها در تولید محتوا، تدوین صدا و تصویر و ارائه کار حرفهای استفاده کنند.
رئیس ستاد هماهنگی کانونهای فرهنگی هنری مساجد کشور در پایان با تأکید بر اینکه جنگ شناختی امروز بیش از هر زمان دیگری بر بستر رسانه جریان دارد، خاطرنشان کرد: اگر مسجد نتواند در این میدان نقشآفرینی کند، بخشی از مخاطب جوان و نوجوان را از دست خواهد داد. ما امیدواریم با تقویت رسانههای محلی با محوریت مسجد و تربیت انسانرسانههای مسجدی، بتوانیم گفتمان فرهنگی و دینی را در فضای جدید، با زبان جوانپسند و نوجوانپسند، بهصورت اثرگذار و ماندگار تقویت کنیم.