به گزارش خبرنگار فرهنگی شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ مراسم اختتامیه چهلویکمین جشنواره موسیقی فجر شاهد رونمایی از «آوین»، یک خواننده مجازی توسعهیافته با هوش مصنوعی بود. طراح این پروژه، فاطمه آقایی، «آوین» را پاسخی به نیاز بازار موسیقی ایران برای یک «کاراکتر دیجیتال» منعطف و همگام با ترندهای روز میداند. این گزارش به بررسی ایده شکلگیری، زیرساخت فنی، ملاحظات حقوقی و چشمانداز آتی این هنرمند دیجیتال در صنعت موسیقی ایران میپردازد.
پر کردن خلأ کاراکتر دیجیتال
ایده خلق «آوین» با هدف ایجاد هنرمندی بدون محدودیتهای فیزیکی و با توانایی حفظ نوآوری دائمی در موسیقی و حوزههای فشن شکل گرفته است.
طراح ای ایده که خود نوازنده است به سرعت بالای تغییر سلیقه مخاطب پاپ اشاره میکند و نیاز به سیستمی انعطافپذیر با بالاترین استانداردهای صوتی را به عنوان خلأ اصلی بازار معرفی میکند. در بازار موسیقی امروز ایران، پایداری یک شخصیت هنری که بتواند به سرعت با ترندهای جهانی همگام شود، یک چالش بزرگ است؛ «آوین» برای پر کردن این خلأ طراحی شده است.
نام «آوین» به صورت ترکیبی انتخاب شده تا کوتاه، خوشآهنگ، بهیادماندنی و «برندپذیر» برای یک خواننده پاپ مدرن باشد. این نام به گونهای انتخاب شده که قابلیت جهانی شدن و ماندگاری بالا در ذهن مخاطب را داشته باشد.
زیرساخت فنی و هویت صوتی
صدای «آوین» یک صدای طراحیشده است و نه بازتولید صدای یک خواننده واقعی، که این امر تمایز اصلی آن با کپیرایتهای صوتی موجود است.
فرکانسهای صوتی با دقت مهندسی شدهاند تا صدایی شفاف و در عین حال صمیمی برای سبک پاپ ایجاد شود. این فرآیند شامل استفاده از مدلهای پیشرفته تولید گفتار و آواز است که با پارامترهای دقیق آکوستیک تنظیم شدهاند.
طراح تأکید میکند که «آوین» با هدف خلق سبک خود آمده است و صرفاً بازتولیدکننده سبکهای موجود نیست. این رویکرد تضمین میکند که محتوای تولیدی دارای اصالت الگوریتمی باشد و از تکرار صرف مدلهای موفق قبلی پرهیز شود.
مدیریت مالکیت فکری و حقوق هنرمندان یکی از محورهای اصلی این پروژه بوده است تا ریسکهای قانونی ناشی از استفاده از مدلهای آموزش دیده کاهش یابد.
تمرکز بر خلق یک تنالیته جدید با هویت مستقل است. ملودیها و تنظیمها «اصل» هستند و هوش مصنوعی برای بازخوانی غیرقانونی آثار دیگران استفاده نمیشود. این پروژه بر روی یک دیتاست اختصاصی و تولیدی تمرکز دارد که حق کپیرایت آن متعلق به تیم توسعه است.
در صورت تولید اثری که شباهت به کار هنرمند دیگری داشته باشد، مسئولیت حقوقی مستقیماً متوجه تیم توسعهدهنده و ناشر (فاطمه آقایی) خواهد بود. این امر بر لزوم نظارت انسانی دقیق بر خروجیهای الگوریتمی تأکید دارد.
«آوین» به عنوان یک هویت مستقل و ثبتشده (برند)، مورد حمایت حقوقی قرار خواهد گرفت و هرگونه سوءاستفاده از سبک یا امضای هنری او پیگیری میشود. در این مدل، مالکیت فکری اثر هنری خلق شده توسط آواتار متعلق به صاحبان برند آوین است.
چشمانداز آینده و تأثیر بر صنعت
نگاه طراح، به هوش مصنوعی در موسیقی، مشابه ورود سینتیسایزرها در دهههای گذشته است؛ ابزاری برای تغییر استانداردها، نه حذف هنرمندان.
هوش مصنوعی جایگزین این نقشها نمیشود، بلکه به آهنگسازان این قدرت را میدهد که بدون محدودیتهای وسعت صدای خواننده انسانی، ایدههای پیچیده خود را اجرا کنند. این فناوری به عنوان یک ابزار پیشرفته برای اجرای ایدههای موسیقایی عمل خواهد کرد.
پیشبینی میشود تا پنج سال آینده، داشتن یک هنرمند دیجیتال برای هر تیم حرفهای «ضرورت» پیدا کند، زیرا این امر امکان تولید محتوای سریعتر و هماهنگتر با پلتفرمهای دیجیتال را فراهم میآورد. با این حال، پیشبینی دقیقتر منوط به واکنش سلیقه عمومی بازار نسبت به پذیرش این سبک از هنرمندی است.
طراح، «آوین» را یک شخصیت مستقل میداند و برنامههایی برای کارنامه هنری، آلبوم و موزیک ویدیو برای او در نظر دارد تا به عنوان یک هنرمند صاحبسبک شناخته شود، نه صرفاً یک ابزار فنی.
پروژه «آوین» بیش از آنکه یک حرکت صرفاً رسانهای باشد، تلاشی ساختارمند برای پایهگذاری یک زیرساخت هنری-تکنولوژیک در موسیقی ایران است. این پروژه مرزهای خلاقیت را جابجا کرده و آیندهای را ترسیم میکند که در آن هنرمندان دیجیتال بخش جداییناپذیر تیمهای حرفهای موسیقی خواهند بود، با این فرض که ملاحظات اخلاقی و حقوقی استفاده از هوش مصنوعی به دقت مدیریت شوند.