به گزارش خبرنگار انرژی شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ وقتی شبکههای خبری جهان از قیمت ۱۰۶ تا ۱۰۸ دلاری هر بشکه نفت برنت سخن میگویند، این تصور ایجاد میشود که بازار در وضعیت «نسبتاً کنترلشدهای» به سر میبرد. اما این اعداد فریبنده، تنها بخش کوچکی از حقیقت را روایت میکنند.
بازارهای فیزیکی نفت و فرآوردههای نفتی داستانی کاملاً متفاوت دارند. در قراردادهای نقدی (اسپات) که محمولههای واقعی نفت معامله میشود، قیمتها به مرزهای هشداردهندهای رسیده است. گزارشهای میدانی حاکی از آن است که خریداران آسیایی و اروپایی برای تهیه سوخت جت و سایر فرآوردههای نفتی، مبالغی بین ۱۴۰ تا ۱۶۰ دلار به ازای هر بشکه پرداخت میکنند.
این اختلاف عظیم میان قیمتهای معاملات آتی (فیوچرز) و بازار فیزیکی، نشانهای از عمیقترین بحران عرضه در دهههای اخیر است.
تحلیل کارشناسان بینالمللی: «ما در حال قیمتگذاری یک فاجعه اقتصادی هستیم»
کریس بوچمپ، تحلیلگر ارشد بازار در آیجی (IG)، در این خصوص به رویترز گفت: «این وضعیت نشان میدهد که ما در حال قیمتگذاری یک فاجعه اقتصادی هستیم. بازارها اکنون باید صدها میلیون بشکه نفت را قیمتگذاری کنند که قرار نیست به زودی به جریان بیفتد.»
آلبرتو بلورین، بنیانگذار و مدیرعامل اینترکپیتال انرژی، تحلیل دقیقتری ارائه میدهد: «افزایش قیمت امروز یک "بررسی واقعیت" واضح توسط بازار پس از خوشبینی قبلی نسبت به آتشبس قریبالوقوع بود. سخنرانی ترامپ فاقد "جدول زمانی مشخص" برای بازگشایی تنگه هرمز بود و بازگشت به وضعیت عادی اکنون "ماهها فاصله دارد تا هفتهها."»
کلودیو گالیمبرتی، اقتصاددان ارشد مشاوره ریستاد انرژی، تأکید میکند: «جریان نفت میتواند روزها پس از پایان خصومتها از سر گرفته شود، اما بازگشت به سطح حدود ۲۰ میلیون بشکه در روز احتمالاً هفتهها طول میکشد.»
هشدار مِککواری: سناریوی ۲۰۰ دلاری با احتمال ۴۰ درصد
وحشتناکترین تحلیل از سوی مککواری، یکی از بزرگترین بانکهای سرمایهگذاری جهان، ارائه شده است. تحلیلگران این بانک به مشتریان خود هشدار دادهاند که با وجود قیمتگذاری بازار بر اساس سناریوی پایان سریع جنگ، احتمال تداوم درگیری تا ژوئن ۲۰۲۶ حدود ۴۰ درصد است.
در این سناریوی فاجعهبار، قیمت نفت میتواند به ۲۰۰ دلار در هر بشکه برسد و قیمت بنزین در آمریکا تا ۷ دلار در هر گالن افزایش یابد. چنین وضعیتی «شوک تورمی بیسابقهای» به اقتصاد جهانی وارد خواهد کرد.
تحلیلگران مککواری در این گزارش مینویسند: «بازار همچنان انتظار دارد ترامپ به زودی اعلام پیروزی کند، اما ما ۴۰ درصد احتمال میدهیم که درگیری تا ژوئن ادامه یابد. در آن صورت، ما در مورد یک بحران انرژی در مقیاسی صحبت میکنیم که از دهه ۱۹۷۰ بیسابقه بوده است.»
جدول زمانی شوک نفتی؛ آسیا اول شد، اروپا در صف
تحلیلگران جیپیمورگان در گزارشی که ۲۶ مارس منتشر شد، یک «جدول زمانی شوک نفتی» را ترسیم کردهاند که نشان میدهد بحران چگونه از شرق به غرب در حال حرکت است:
آسیا (هماکنون) – منطقه اولین و شدیدترین ضربه را خورده است. فاصله کوتاه تا خلیج فارس به این معناست که ذخایر استراتژیک کشورهای آسیایی به سرعت در حال اتمام است. پیشبینی میشود تقاضای نفت در آسیای جنوب شرقی در ماه آوریل روزانه ۳۰۰ هزار بشکه و در ماه مه بیش از ۲۰۰ هزار بشکه در روز کاهش یابد. فیلیپین وضعیت اضطراری ملی انرژی اعلام کرده است.
آفریقا (اوایل آوریل) – انتظار میرود تأثیرات از اوایل آوریل در آفریقا ظاهر شود. اگر ذخایر داخلی کشورها پایین باشد، کاهش تقاضای نفت در این قاره میتواند به ۲۵۰ هزار بشکه در روز برسد.
اروپا (اواسط آوریل) – اروپا که پیشتر به دلیل جنگ اوکراین با بحران انرژی دست و پنجه نرم میکرد، اکنون با موج جدیدی از فشارهای قیمتی مواجه خواهد شد. اروپا «بیشتر با افزایش هزینهها و رقابت با آسیا مواجه خواهد شد تا کمبود فیزیکی مستقیم».
آمریکا – با وجود تولید داخلی بالا، از افزایش قیمتها در امان نخواهد بود.
بحران فراتر از نفت خام: سوخت جت و گازوئیل در خط مقدم
واقعیتی که کمتر گزارش میشود این است که بحران در فرآوردههای نفتی (سوخت جت، گازوئیل، بنزین) بسیار شدیدتر از خود نفت خام است. تحلیلگران اوکسفورد اکونومیکس هشدار میدهند که پتروشیمیهای آسیایی «بیش از هر بخش صنعتی دیگری در معرض اختلال تنگه هرمز قرار دارند» زیرا به شدت به نفت خام، الپیجی و الانجی خاورمیانه وابسته هستند.
ژاپن و کره جنوبی آسیبپذیرترین کشورها هستند. چین نیز علیرغم استفاده بیشتر از زغال سنگ، خوشههای پتروشیمی ساحلی آن در معرض خطر جدی قرار دارند.
اثر دومینویی بر اقتصاد جهان
استفان آنگریک از مودیز آنالیتیکس هشدار میدهد: «شما با کمبود نفت یا زمینگیر شدن هواپیماها مواجه نخواهید شد، اما کالاها برای مشاغل و مصرفکنندگان بسیار گران خواهد شد. رشد اقتصادی زمانی کند میشود که تورم افزایش مییابد و هیچ مقدار تولید شیل نمیتواند این مشکل را حداقل در کوتاه مدت حل کند.»
در بریتانیا، قیمت بنزین در ماه مارس رکورد تاریخی افزایش ماهانه را شکست و ۲۰ پنس در هر لیتر افزایش یافت و از میانگین ۱۳۲.۸۳ پنس در اول مارس به ۱۵۲.۸۳ پنس در پایان ماه رسید. بانک مرکزی انگلستان هشدار داده که ۱.۳ میلیون مالک خانه دیگر احتمالاً با افزایش اقساط وام مسکن خود مواجه خواهند شد.
واکنش بازارهای مالی؛ سقوط سهام در سراسر جهان
پیامدهای این بحران به بازار نفت محدود نمیماند. شاخصهای سهام در سراسر جهان سقوط کردهاند:
-
کره جنوبی (Kospi) : سقوط ۴.۵ درصدی، حساسترین بازار به بحران
-
ژاپن (Nikkei) : کاهش ۲.۴ درصدی
-
آلمان (Dax) : کاهش ۲.۳ درصدی
-
فرانسه (CAC 40) : کاهش ۱.۳ درصدی
-
بریتانیا (FTSE 100) : کاهش ۰.۵ درصدی
طلا و نقره نیز سقوط کردند. طلا ۳.۵ درصد کاهش یافت و به ۴,۶۴۴ دلار در هر اونس رسید، در حالی که نقره ۶.۸ درصد سقوط کرد.
آینده نامعلوم؛ بازگشت به حالت عادی ماهها طول میکشد
حتی در خوشبینانهترین سناریو، بهبودی فوری در کار نیست. ان سوفی کوربو، تحلیلگر ارشد سابق بیپی و پژوهشگر فعلی دانشگاه کلمبیا، هشدار میدهد: «ترمیم زیرساختهای انرژی خلیج فارس که در حملات آسیب دیدهاند ممکن است بین سه تا پنج سال طول بکشد. علاوه بر این، کشتیها در حال حاضر برای هر تردد از تنگه هرمز حدود ۲ میلیون دلار هزینه اضافی پرداخت میکنند که اگر دائمی شود، "بدترین سناریو" برای کاربران این آبراه خواهد بود.»
رایان سوییت، اقتصاددان ارشد اوکسفورد اکونومیکس، جمعبندی میکند: «جدول زمانی نظامی، جدول زمانی اقتصادی نیست. ریسک کلیدی تنگه هرمز است و سخنرانی ترامپ هیچ گونه شفافیتی در مورد بازگشایی آن ارائه نکرد. هر چه تنگه بیشتر بسته بماند، ذخایر استراتژیک و کاهش موجودی انبارها کمتر مؤثر میشوند و هزینهها برای اقتصاد جهانی افزایش مییابد.»
به گزارش راه دانا؛ فاجعهای که جهان را فرا گرفته، بیصدا و آرام پیش میرود. اعداد خوشبینانه ۱۰۶ دلاری که از تلویزیونها پخش میشود، پردهای است بر روی واقعیتی که خریداران نفت با آن دست و پنجه نرم میکنند: نرخی بین ۱۴۰ تا ۱۶۰ دلار برای هر بشکه نفت فیزیکی. کارشناسان برجسته بینالمللی هشدار میدهند که اگر جنگ بیش از این طول بکشد، سناریوی ۲۰۰ دلاری نه یک تهدید نظری، بلکه یک واقعیت قریبالوقوع است. جهان باید خود را برای تورمی بیسابقه، رکودی عمیق و بازتعریف کامل نظم انرژی جهانی آماده کند. راهدانا تحولات این بحران خاموش را بیوقفه رصد میکند.