به گزارش خبرنگار اقتصادی شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ دادههای ماهوارهای ردیابی دریایی نشان میدهد که در اولین شبانهروز پس از اعلام این عملیات، هیچ کشتی تجاری جدیدی از تنگه هرمز عبور نکرده است. نه تنها محاصره دریایی آمریکا شکست خورده، بلکه «پروژه آزادی» نیز پیش از آغاز عملاً به بنبست رسید، حال آنکه ذخایر استراتژیک غرب و متحدان عرب آنها رو به اتمام است و «دوره تابآوری» اقتصاد آمریکا و امارات به پایان رسیده است. کارشناسان تأکید میکنند: از این پس، اگر امارات بخواهد یک قطره نفت صادر کند، باید مستقیم از ایران مجوز و هماهنگی دریافت کند.
نمایشی که هیچ کشتی در آن شرکت نکرد
تنها ساعاتی پس از این که دونالد ترامپ در شبکه اجتماعی خود با لحنی مغرورانه از آغاز عملیات «پروژه آزادی» برای "هدایت" کشتیهای سرگردان خبر داد، واقعیت میدانی نقش بر آب شد. بر اساس دادههای بهروز ماهوارههای ردیابی دریایی و تحلیل مؤسسه دادههای نفت و گاز «HFI Research» در ۲۴ ساعت گذشته، حتی یک فروند کشتی تجاری جدید جرأت عبور از این گذرگاه مرگبار را پیدا نکرده است. این مؤسسه در گزارشی قاطع اعلام کرد: «هیچ کشتی حتی تلاش نمیکند عبور از تنگه هرمز را آزمایش کند.»
ادعای عبور یک فروند کشتی متعلق به شرکت مرسک نیز تا لحظه تنظیم این گزارش از سوی منابع مستقل تأیید نشده و صرفاً در حد یک شایعه رسانهای باقی مانده است.
نتیجه این میدانآزمایی روشن است: عملیات «آزادسازی» آمریکا حتی پیش از آغاز، در بنبست جغرافیایی و سیاسی خاورمیانه گم شد. ترامپ که ادعا کرده بود ناوهای جنگی با ۱۵ هزار نظامی آماده اسکورت کشتیها هستند، نتوانست ریسک محاسبهشده شرکتهای کشتیرانی را مدیریت کند. مدیران صنعت کشتیرانی بارها اعلام کردهاند که «کاروانهای نظامی» به تنهایی پاسخگو نیستند و تنها یک توافق صلح رسمی میتواند اعتماد را بازگرداند.
تنگه هرمز آتش گرفت؛ سه شناور متخلف در یک ساعت هدف قرار گرفتند
وقتی دیپلماسی نظامی آمریکا جواب نداد، قواعد میدان را ایران تعیین کرد. روز دوشنبه، نیروی دریایی سپاه پاسداران به شناورهایی که به هشدارهای جدی بیتوجهی کرده بودند، پاسخ سختی داد.
سازمان تجارت دریایی انگلستان گزارش داد که ظرف تنها یک ساعت، سه فروند شناور که قوانین عبور بیخطر را نقض کرده بودند، مورد هدف قرار گرفتند. اما سنگینترین ضربه، بامداد دوشنبه بر پیکره یکی از متحدان اصلی آمریکا در منطقه فرود آمد. یک نفتکش اماراتی مرتبط با شرکت دولتی ADNOC با پهپادهای ایرانی منهدم شد.
سه شنونده منطق جدید ایران را شنیدند: کشتیهای مرتبط با کشورهای متخاصم، از جمله امارات که میزبان پایگاههای نظامی آمریکاست، تحت هر شرایطی در تیررس خواهند بود. در نقطه مقابل، دادههای ردیابی نشان میدهد که شناورهای تحریمی ایران با نامهای «DERYA»، «XAVIA» و «NOOH GAS» با امنیت کامل از این آبراه عبور کرده و وارد آبهای بینالمللی شدهاند. ایران به خوبی ثابت کرده که حکمرانی در تنگه هرمز، ابتکار عملی است که تنها از آنِ تهران است.
شکست محاصره اقتصادی؛ بازگشت نفتکشها با وجود ناوهای آمریکایی
آمریکاییها در عملیات محاصره دریایی علیه بنادر ایران هم نه تنها موفق نبودهاند، بلکه ارقام جدید نشان از شکست فاحش این استراتژی دارد.
طبق جدیدترین دادههای مؤسسه اطلاعات ماهوارهای تانکر ترکرز، از ابتدای ماه آوریل (مقارن با اعلام محاصره)، دست کم ۱۶ نفتکش ایرانی با موفقیت از تنگه هرمز عبور کردهاند. همچنین گزارشهای مؤسسه ورتکسا نشان میدهد که ایران در ۱۰ روز اول این محاصره، حدود ۹۱۰ میلیون دلار درآمد نفتی داشته است.
این یعنی محاصرهای که قرار بود «شیرهای شیرازه اقتصاد ایران را از هم بپاشد»، خود به نماد ناتوانی نظامی و اطلاعاتی ایالات متحده تبدیل شده است. در داخل آمریکا، رسانههای محافظهکار در سکوت خبری فرو رفتهاند، چرا که عملاً هیچ دستاورد نظامی یا اقتصادی برای گزارش به افکار عمومی ندارند.
تابآوری ورشکسته: اتمام ذخایر استراتژیک آمریکا و امارات
شکست در میدان نبرد، یک سوی قضیه است، اما آنچه واشنگتن و ابوظبی را به شدت نگران کرده، فروپاشی محاسبات اقتصادی است. تحلیلگران مؤسسه بلفر سنتر هشدار میدهند که «دوره تابآوری آمریکا و متحدان نفتیاش در برابر شوکهای انرژی به پایان رسیده است.»
-
ذخایر استراتژیک آمریکا (SPR) در آستانه پایینترین سطح تاریخی خود از زمان تأسیس قرار دارد. خروج بیش از ۱۷۰ میلیون بشکه نفت برای جبران کمبود بازار، این ذخایر را به خط قرمز رسانده است.
-
امارات متحده عربی که خود را به عنوان قطب تجاری و نفتی منطقه جا زده بود، به شدت آسیب پذیر شده است. نه تنها تاسیسات نفتی این کشور (مانند بندر فجیره و پالایشگاههای ابوظبی) مستقیماً هدف حملات قرار گرفته و آتش گرفتهاند، بلکه ذخایر داخلی این کشور برای تثبیت بازار داخلی و صادرات نیز رو به اتمام است.
در نظم جدید، ابتکار عمل به کلی واژگون شده است. کارشناسان ارشد انرژی معتقدند از این پس، امارات و دیگر کشورهای همسو با آمریکا برای هرگونه تولید و صادرات نفت، ناگزیر از هماهنگی مستقیم با تهران هستند. هر نفتکشی که عازم بندر فجیره باشد، نه تنها ممکن است هدف قرار گیرد، بلکه حتی اگر عبور کند، هزینههای سرسامآور بیمه، صادرات را غیراقتصادی کرده است.
معمای ترامپ؛ تکرار شکست در "جنگ نفتکشها"
آمریکاییها ظاهراً از تجربه تلخ «جنگ نفتکشها» در دهه ۸۰ میلادی هیچ درسی نگرفته اند. در آن جنگ سه ساله، آمریکا علیرغم صرف هزینههای گزاف و متحمل شدن خسارت در تجهیزات، تنها موفق شد حدود ۳۲۰ فروند کشتی را از تنگه هرمز عبور دهد؛ آن هم در آن سوی بحرانی بسیار کوچکتر از بحران کنونی.
اما ابعاد شکست امروز بسیار بزرگتر است. در تنگه هرمز در شرایط فعلی، بیش از هزاران کشتی تجاری و نفتکش و بیش از ۲۰ هزار خدمه سرگردان هستند. این نیروی عظیم اقتصادی که در تلهای بیسابقه گرفتار آمده، موتور محرک فشار بر دولت ترامپ است.
در واقع، آنچه در روزهای اخیر رخ داد، نشان داد که «پروژه آزادی» نه یک عملیات نظامی هوشمندانه، بلکه یک حرکت نمایشی و یأسآمیز برای جبران شکستهای قبلی بوده است. هراس از تشدید درگیری و ورود به یک باتلاق تمام عیار نظامی، کاخ سفید را از توسل به زور مستقیم بازداشته است.
معماری جدید هرمز: قبول شروط ۱۲ گانه یا مرگ اقتصادی
افشای سند ۱۲ مادهای ایران توسط منابع خبری، پرده از واقعیتی تازه برداشت. ایران قصد دارد کنترل تنگه هرمز را نهادینه کند و آن را به یک «دروازه پولی امنیتی» تبدیل نماید.
بر اساس طرح پیشنهادی مطرح شده توسط علی نیکزاد، نایب رئیس مجلس شورای اسلامی:
-
اخذ عوارض عبوری: تمام کشتیها برای عبور از آبهای سرزمینی ایران ملزم به پرداخت عوارض مشخص هستند.
-
ممنوعیت تردد دشمنان: کشتیهای متعلق به “کشورهای متخاصم” (آمریکا، رژیم صهیونیستی و متحدان نظامی آنها) تحت هیچ شرایطی اجازه عبور ندارند.
-
دریافت غرامت جنگ: کشورهای متخاصم برای جبران خسارات اقتصادی و زیرساختی جنگ، موظف به پرداخت غرامت هستند.
هشدار وزارت خزانهداری آمریکا در روز سهشنبه مبنی بر اینکه «هرگونه پرداخت عوارض به ایران، حتی برای شرکتهای غیرآمریکایی، ممنوع و مشمول تحریم است»، نشاندهنده بنبست عمیق حقوقی-سیاسی واشنگتن است. از یک سو، آمریکا قادر به شکستن محاصره فیزیکی نیست و از سوی دیگر، تحریمهای مالی علیه ایران نیز کارساز نبوده است.
جمعبندی
به گزارش دانا؛ چهل روز پس از آغاز تجاوز و هفتهها پس از اعلام محاصره، اکنون زمان نتیجهگیری است.
۱. شکست نظامی: پروژه «آزادی» آمریکا پیش از آغاز عملاً با تحقیر مواجه شد. کنترل تنگه هرمز کاملاً در اختیار ایران است.
۲. شکست اقتصادی: محاصره آمریکا نتوانست جلوی صادرات نفت ایران را بگیرد. این محاصره صرفاً زنجیره تأمین جهانی را مختل کرده و قیمت بنزین در داخل خود آمریکا و متحدانش را به بالاترین حد تاریخی رسانده است.
۳. نظم جدید: قدرتهای جهانی در حال پذیرش این واقعیت هستند که دیگر خبری از "عبور آزاد و رایگان" نیست. حکمرانی بر خلیج فارس، مستلزم تعامل مستقیم با تهران است.
هشدار کوبنده ایران به واشنگتن و ابوظبی:
عباس موسوی، مشاور ارشد فرماندهی کل قوا، در واکنش به تحرکات اخیر گفت: «امارات تا کنون هزینه سنگینی برای دشمنیهای غیرمنطقی خود پرداخته است. اگر این کشور و سایر همپیمانان آمریکا به تصور اشتباه خود ادامه دهند و به عنوان پایگاهی برای تهدیت حریمهای ایران عمل کنند، برای هر قطره نفتی که بخواهند صادر کنند، باید از ایران "اجازه" بگیرند.»
دوران مماشات و مصونیت برای کشورهای حاشیه خلیج فارس به سر آمده است. بازارهای جهانی باید خود را برای واقعیتی جدید و طولانی مدت آماده کنند؛ واقعیتی که در آن شریان حیاتی انرژی جهان، توسط جمهوری اسلامی ایران مدیریت میشود.