به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ این فرمان (حکم سرپیچی از تحریمهای آمریکا) که کمتر از ۲۴ ساعت پس از شکست عملیات «پروژه آزادی» آمریکا در تنگه هرمز صادر شد، پکن را از فاز «دور زدن غیررسمی و خاموش تحریم» به «مقابله علنی و حقوقی» با هژمونی مالی واشنگتن وارد کرده است.
پایان «دور زدن خاموش»؛ چین قانون ۲۰۲۱ را فعال کرد
برای سالها، پکن سیاستی دوگانه را دنبال میکرد: از نظر لفظی و دیپلماتیک با تحریمهای آمریکا مخالف بود، اما در عمل و برای حفظ منافع تجاری و بانکی خود، بسیاری از شرکتهای بزرگ و بانکهای دولتی از تحریمها تبعیت میکردند. آمارهای رسمی گمرک چین از سال ۲۰۲۲ واردات نفت از ایران را «صفر» اعلام کرده است . این در حالی است که دادههای غیررسمی و تحلیلهای ماهوارهای نشان میدهد چین روزانه حدود ۱.۴ میلیون بشکه نفت از ایران وارد میکند که حدود ۱۲ درصد از کل نیاز وارداتی این کشور را تشکیل میدهد .
اما اکنون، خط قرمزها جابهجا شده است. نخستین اقدام عملی پکن، «حکم انسداد» (Blocking Statute) بود؛ قانونی که پکن در سال ۲۰۲۱ برای مقابله با «قلمروخواهی قضایی آمریکا» تصویب کرد، اما تا پیش از این هرگز آن را به کار نگرفته بود . روز شنبه ۲ مه ۲۰۲۶، وزارت بازرگانی چین رسماً اعلام کرد که تحریمهای آمریکا علیه ۵ پالایشگاه چینی (از جمله شرکت عظیم هنگلی پتروشیمی با ظرفیت پالایش ۴۰۰ هزار بشکه در روز) به رسمیت شناخته نمیشود، اجرا نمیشود و رعایت آنها ممنوع است .
روزنامه حزب کمونیست چین در گزارشی این اقدام را «گامی محوری در گذار زرادخانه حقوقی چین از آمادگی به کارگیری عملی» توصیف کرد .
«نقض» به جای «دور زدن»؛ ظهور «شبکه سایه»
زیرساخت فنی این رویارویی، سیستمی پیچیده و چندلایه است که طی دو دهه گذشته شکل گرفته و اکنون با قدرت تمام در معرض دید قرار گرفته است:
-
پالایشگاههای «کتری» (Teapots) : برخلاف شرکتهای بزرگ دولتی که داراییهای زیادی در غرب دارند و در برابر تحریمهای آمریکا آسیبپذیرند، پالایشگاههای خصوصی کوچک و متوسط که عمدتاً در استان شاندونگ مستقر هستند، به عنوان خط مقدم واردات نفت ایران عمل میکنند .
-
شناورهای شبح: حدود ۶۰۰ فروند نفتکش با خاموش کردن سیستم ردیابی (AIS)، جابهجایی محمولهها در دریاهای آزاد (STS) و جعل ملیت کشتیها را انجام میدهند . تعداد این شناورها نسبت به سال ۲۰۲۰ بیش از ۸ برابر شده است .
-
واسطههای مالی جدید: پرداختها از طریق یوان و سیستم پرداخت فرامرزی چین (CIPS) انجام میشود تا نیاز به دلار و سوئیفت از بین برود .
اما مهمترین تغییر، عبور از «دور زدن» غیررسمی به «نقض رسمی» با پشتوانه یک حکم دولتی است.
«آنها میخواهند تا جایی که ممکن است اهرم داشته باشند»؛ جیا یان چونگ، استاد علوم سیاسی دانشگاه ملی سنگاپور، در تحلیل این اقدام گفت: «این اقدام را باید در چارچوب افزایش کنترلهای اقتصادی چین دید .»
سناریوی بانکی؛ سلاح نهایی آمریکا در آستانه شکست؟
بیانیه وزارت خزانهداری آمریکا تهدید کرده است که هرگونه تسهیل این تراکنشها (از جمله بانکها و واسطههای حمل و نقل) هدف تحریمهای ثانویه قرار خواهند گرفت. اما کارشناسان معتقدند پکن با این قمار عظیم، احتمالاً توانسته راهکاری برای شکستن این تهدید پیدا کند .
بانکهای خصوصی و بزرگ چینی (که در خارج از کشور دارایی دارند) به شدت نگران قطع ارتباط از سیستم مالی غرب هستند. با این حال، بندهای قانون انسداد به این بانکها اجازه میدهد در صورت اثبات «مشقتهای فوقالعاده»، از رعایت تحریم معاف شوند .
اما نکته کلیدی این است که این مبادلات از همان ابتدا از مسیر بانکهای بزرگ عبور نمیکرده است. محققان مؤسسه Vortexa میگویند: از آنجایی که خود بازار تحریم رشد کرده، شرکتها به این نتیجه رسیدهاند که «تحریمها به آن اندازه که فکر میکردند مرگبار نیستند .»
از «واسطه» تا «مدعی بزرگ»: چرا پکن دیگر مماشات نمیکند؟
چین که تا چند هفته پیش نقش میانجی و «صلحطلب» را در بحران خاورمیانه بازی میکرد ، چرا اکنون مستقیماً به مصاف آمریکا میرود؟ سه دلیل کلیدی در این زمینه مطرح است:
۱. اتمام ذخایر و پایان تابآوری اقتصادی غرب
تحلیلهای موسسه بلفر سنتر نشان میدهد که ذخایر استراتژیک ایالات متحده و متحدان اروپاییاش به پایینترین سطح ممکن رسیده است. پکن به خوبی میداند در شرایطی که قیمت بنزین در کالیفرنیا از ۶ دلار عبور کرده و کاخ سفید در آستانه انتخابات حساس قرار دارد، واشنگتن توانایی اعمال فشار همهجانبه دیگر را ندارد.
۲. نظم جدید تنگه هرمز: تسویه به یوان، مجوز عبور دارید
ایران اعلام کرده است که به کشتیهایی اجازه عبور میدهد که معاملات نفتی خود را با یوان تسویه کردهاند. این یک نقطه عطف تاریخی است. بدین ترتیب، نقض تحریمها تنها یک اقدام منفعلانه برای تامین انرژی نیست، بلکه به یک «الزام ژئوپلیتیک» برای عبور از شریان حیاتی جهان تبدیل شده است.
۳. زلزله خاموش «پترویوان»
بر اساس تازهترین گزارشها، سهم یوان در تسویه معاملات نفت جهان در ماه مارس به بیش از ۱۴ درصد رسیده و به دومین ارز برتر تبدیل شده است . تحلیلگران آسيا تایمز بر این باورند که این موج در بحرانها جهشهای ناگهانی و فزایندهای خواهد داشت و چین در حال ساختن زیرساختی است که بتواند در زمان قطع شدن مسیر دلار، جایگزین آن شود .
پیشبینی آینده: فروپاشی هژمونی مالی؟
وزارت خزانهداری آمریکا این هفته به بانکهای مستقر در امارات، عمان و چین هشدار داده است که ممکن است مشمول تحریمهای سنگین شوند . اما با دستور رسمی امروز چین، بانکهای این کشور دیگر نمیتوانند به راحتی از این تراکنشها چشم بپوشند.
به گفته تحلیلگران گروه اوراسیا، اگر آمریکا بخواهد تحریمهای ثانویه را به بانکهای دولتی چین تعمیم دهد، دیگر شاهد یک درگیری تجاری نخواهیم بود، بلکه وارد فاز جدیدی از «جنگ سرد پولی» خواهیم شد .
به گزارش راه دانا؛ چین با فعالسازی قانون انسداد، قمار بزرگی انجام داده است. این تصمیم، محصول نیاز حیاتی به انرژی ارزان و اهرمهای فشار نظامی (کنترل ایران بر تنگه هرمز) است. در حالی که عملیات نظامی آمریکا برای «آزادسازی تنگه هرمز» با شکست مواجه شده، همتای اقتصادی آن یعنی «تحریم مالی ایران» نیز به بنبست خورده است.
جهان اکنون شاهد تولد یک «نظام موازی انرژی» است؛ نظامی که در آن، شناورهای دارای مجوز ایران با تسویه حسابهای یوانی در حال جابهجایی نفت هستند و دیگر قوانین قدیمی پترودلار در خلیج فارس به تاریخ پیوسته است.