مهدی عباسپور؛ مدیر انتشارات آیدین در گفت و گو با خبرنگار فرهنگی شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ در خصوص برگزاری هفتمین نمایشگاه مجازی کتاب با اشاره به تجربه دورههای گذشته گفت: نمایشگاه کتاب در هر دوره فرصتی ارزشمند برای ترویج فرهنگ مطالعه فراهم کرده است. به نظر میرسد اگر این رویداد در فضای مجازی نیز بهدرستی برگزار شود، میتواند مزایای قابل توجهی به همراه داشته باشد.
وی با اشاره به برخی مزیتهای نمایشگاه مجازی ادامه داد: یکی از مهمترین ویژگیهای این نوع نمایشگاه، دسترسی آسان مخاطبان است؛ بهطوریکه افراد میتوانند در هر ساعتی از شبانهروز، حتی در ساعتهای پایانی شب یا بامداد، از خانه و از طریق سایت نمایشگاه کتاب مورد نظر خود را سفارش دهند. سال گذشته در ششمین دوره نمایشگاه مجازی که همزمان با نمایشگاه حضوری برگزار شد، این تجربه را داشتیم و زمان ثبت سفارشها نشان میداد بسیاری از مخاطبان در ساعات غیرمعمول اقدام به خرید کردهاند.
این فعال حوزه نشر با اشاره به چالشهای امسال افزود: در حال حاضر با دو مسئله جدی روبهرو هستیم؛ نخست وضعیت اینترنت و استفاده از برخی پلتفرمهای جایگزین مانند روبیکا یا بله که دسترسی و فرآیند خرید را برای کاربران دشوارتر میکند و دوم که از همه مهمتر است، افزایش شدید هزینههای پست و بستهبندی.
وی برای توضیح این موضوع به یک نمونه اشاره کرد و گفت: چند روز پیش بستهای از کتاب را از میدان انقلاب به تجریش ارسال کردیم که هزینه پست آن به ۱۸۰ هزار تومان رسید. این در حالی است که قیمت کتاب حدود ۴۰۰ هزار تومان بود و چنین هزینهای بسیار سنگین محسوب میشود. علاوه بر این، قیمت پاکت و چسب نیز چند برابر شده است. در چنین شرایطی وقتی هزینه ارسال و بستهبندی از قیمت کتاب پیشی بگیرد، عملاً فروش کتابهای ارزانتر برای ناشر صرفه اقتصادی نخواهد داشت.
عباسپور با اشارهای طنزآمیز اما تلخ ادامه داد: گاهی به شوخی میگویم اگر این روند ادامه پیدا کند، شاید راحتتر باشد کتاب را رایگان بدهیم؛ چون دستکم هزینهای از جیب ناشر پرداخت نمیشود!
وی با مقایسه شرایط امروز با گذشته یادآور شد: چند دهه قبل خدمات پستی و مطبوعاتی با تخفیفهای قابل توجه، حتی تا ۵۰ درصد، ارائه میشد؛ اما در پنج یا شش سال اخیر، بهویژه در دورههای اخیر، هزینهها به شکل چشمگیری افزایش یافته و کار را برای ناشران بسیار دشوار کرده است.
کتاب پناهگاهی فکری و چراغی برای آگاهی مردم
مدیر انتشارات آیدین در ادامه بر اهمیت فرهنگی نمایشگاه کتاب تأکید کرد و گفت: کتاب در سختترین دورانها، حتی در سالهای جنگ تحمیلی، برای مردم پناهگاهی فکری و چراغی برای آگاهی بوده است. امروز هم اگر مردم در خانه بنشینند و کتاب بخرند و مطالعه کنند، این چراغ دانایی روشن خواهد ماند. افزایش سرانه مطالعه به ارتقای فرهنگ عمومی کمک میکند، اندیشههای عمیقتری در جامعه شکل میگیرد و در نتیجه آسیبهای اجتماعی نیز کاهش مییابد؛ همانطور که قدیمیها میگفتند با کتاب میتوان زندانها را خلوتتر کرد.
وی همچنین با اشاره به نقش اقتصادی نمایشگاه مجازی برای ناشران گفت: برگزاری چنین رویدادی بهطور طبیعی میتواند به ایجاد نقدینگی برای ناشران کمک کند، اما این موضوع زمانی محقق میشود که هزینههای جانبی کنترل شود. ما در اتحادیه ناشران و کتابفروشان تهران نیز مطرح کردهایم که اعمال تخفیفهای اجباری نمایشگاه در کنار هزینههای بالای پست و بستهبندی، عملاً فشار مالی بیشتری بر ناشران وارد میکند.
عباسپور در پایان تأکید کرد: اگر هدف حمایت از فرهنگ و ترویج کتابخوانی است، باید در محاسبه هزینه ارسال تفاوت میان کتابهای ارزان و گران در نظر گرفته شود؛ در غیر این صورت فروش کتابهایی با قیمت کمتر از ۴۰۰ هزار تومان عملاً برای ناشران امکانپذیر نخواهد بود.