به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ تحولات اخیر منطقه و تغییر ماهیت تهدیدها از عرصه نظامی به حوزههای اقتصادی و تجاری، بار دیگر اهمیت کریدورهای ترانزیتی و مسیرهای جایگزین حملونقل را در معادلات امنیت ملی کشور برجسته کرده است.
در شرایطی که تجارت جهانی بیش از هر زمان دیگری به شبکههای حملونقل، زنجیرههای تامین و مسیرهای ترانزیتی وابسته شده، بهرهگیری از موقعیت ژئوپلیتیکی ایران به عنوان حلقه اتصال شرق و غرب و شمال و جنوب میتواند نقش مهمی در کاهش آسیبپذیری اقتصاد کشور ایفا کند. از این منظر، دستور رئیسجمهور برای توسعه کریدورهای تجاری از طریق کشورهای همسایه و حوزه دریای خزر با راهبری وزارت اقتصاد و همکاری وزارتخانه های راه و شهرسازی و صمت، تنها یک اقدام لجستیکی یا اقتصادی نیست، بلکه بخشی از راهبرد کلان کشور برای تقویت تابآوری اقتصادی، حفظ جریان تجارت خارجی، تامین کالاهای مورد نیاز و افزایش درآمدهای ترانزیتی محسوب میشود؛ راهبردی که کارشناسان آن را فرصتی برای تبدیل ظرفیتهای جغرافیایی ایران به مزیتهای پایدار اقتصادی ارزیابی میکنند.
در این پیوند محمدرضا سبزعلیپور، رئیس مرکز تجارت جهانی ایران، در گفتوگو با ایرنا، درباره اهمیت توسعه کریدورهای تجاری و نقش آن در تقویت امنیت اقتصادی کشور همچنین دستور رییس جمهور درباره تقویت کردیدورها اظهار داشت: همچنانکه آقای پزشکیان به درستی اشاره کردند، این موضوع جدا از بحث جنگ و محدودیتهای حملونقلی و تجاری نیست؛ در واقع، دستوراتی که اکنون صادر شده در راستای همان شرایط و تحولات ناشی از جنگ است زیرا در حقیقت نوع و شکل جنگها تغییر کرده و هنوز هم آثار آن به پایان نرسیده است.
محدودیت هایی نظیر محاصره دریایی برای کشوری چون ایران کارایی ندارد
وی افزود: پس از توقف درگیریهای نظامی و برقراری آتشبس، شاهد بودیم که فشارها از شکل نظامی به سمت فشارهای اقتصادی و محدودیتهای تجاری سوق پیدا کرد. هدف از این اقدامات نیز اعمال فشار اقتصادی بر ایران و تضعیف توان اقتصادی کشور بود. البته ایران سالهاست که با اشکال مختلف جنگ اقتصادی روبرو بوده است. با این حال، این نوع محدودیتها برای کشوری مانند ایران کارایی لازم را ندارد. چنین فشارهایی معمولاً بر کشورهایی اثرگذار است که دسترسی محدودی به مسیرهای تجاری و ارتباطات منطقهای دارند؛ اما ایران از موقعیت ژئوپلیتیکی و ژئواقتصادی بسیار عالی و ویژهای برخوردار است.
سبزعلیپور تصریح کرد: ایران از جنوب به خلیج فارس، دریای عمان و آبهای آزاد دسترسی دارد، در شمال نیز به دریای خزر متصل است و با ۱۵ کشور همسایه ارتباط دریایی دارد. همچنین روابط ایران با بسیاری از کشورهای منطقه در سطح مطلوبی قرار دارد. همین ویژگیها موجب میشود که هرگونه محدودیت در یک مسیر، از طریق مسیرهای جایگزین قابل جبران باشد.
وی گفت: به همین دلیل، دستور رئیسجمهور برای توسعه کریدورهای جدید تجاری و ترانزیتی کاملاً صحیح و منطقی است. براساس این رویکرد، توسعه بنادر و اسکلههای شمال کشور در حاشیه دریای خزر و همچنین بهرهگیری از ظرفیتهای جادهای و ریلی کشورهای همسایه در دستور کار قرار گرفته است.
رئیس مرکز تجارت جهانی ایران افزود: از طریق این مسیرها میتوان واردات کالاهای اساسی، غلات و سایر نیازهای کشور را از مسیر روسیه، جمهوری آذربایجان، ترکیه، پاکستان و دیگر کشورهای منطقه تسهیل کرد تا فعالیتهای اقتصادی کشور بدون اختلال ادامه یابد و فشار مضاعفی به مردم وارد نشود. بنابراین، میتوان گفت این سیاست، اقدامی درست و ضروری است؛ هرچند معتقدم باید بسیار زودتر از این اجرا میشد. نباید منتظر میماندیم تا شرایط بحرانی ایجاد شود و سپس به سمت توسعه این مسیرها حرکت کنیم.
سبزعلیپور ادامه داد: توسعه کریدورها تنها برای شرایط خاص نیست. این مسیرها در همه زمانها میتوانند موجب کاهش هزینههای حملونقل، تسهیل تجارت، کوتاهتر شدن مسیرهای وارداتی و صادراتی و افزایش بهرهوری اقتصادی شوند. همچنین امکان دسترسی به بازارهای جدید و کالاهای باکیفیتتر و ارزانتر را فراهم میکنند.
وی خاطرنشان کرد: علاوه بر این، توسعه زیرساختهای حملونقل و ترانزیت میتواند زمینه عبور کالاهای سایر کشورها از خاک ایران را نیز فراهم کند. به عنوان مثال، کشورهایی که مرز مشترک با یکدیگر ندارند میتوانند از ظرفیتهای ترانزیتی ایران برای انتقال کالا استفاده کنند و این موضوع برای کشور درآمدزایی به همراه خواهد داشت.
توسعه کریدورها می تواند به یکی از منابع درآمدی ایران تبدیل شود
رئیس مرکز تجارت جهانی ایران مطرح کرد: در واقع توسعه کریدورها و مسیرهای تجاری میتواند در آینده به یکی از منابع درآمدی مهم ایران تبدیل شود. هماکنون نیز برخی کشورهای منطقه از ظرفیتهای ترانزیتی ایران استفاده میکنند. برای نمونه، در حوزه انرژی، برخی کشورها از سازوکار سواپ برای انتقال نفت و گاز بهره میگیرند و ایران در ازای ارائه این خدمات درآمد کسب میکند.
وی گفت: اگر زیرساختهای حملونقل کشور توسعه یابد، کشورهای مختلفی از جمله جمهوری آذربایجان، ترکمنستان، روسیه، ترکیه، عراق و افغانستان میتوانند از این ظرفیتها بهرهبرداری کنند. از این منظر، دستور رئیسجمهور اقدامی بهجا و ضروری است، اما اجرای آن نباید با تأخیر همراه میشد.
تاب آوری اقتصاد ایران در اولویت قرار دارد
سبزعلیپور در پاسخ به این پرسش، آیا اقتصاد ایران وارد مرحله جدیدی از تابآوری شده است، بیان کرد: بدون تردید جنگ ذاتاً پدیدهای مخرب است و همواره با خسارت، ناامنی و از بین رفتن سرمایههای انسانی و اقتصادی همراه است؛ اما در کنار این آسیبها، گاهی برخی ضرورتها و اولویتهای مغفول را نیز آشکار میکند. یکی از پیامدهای این شرایط آن است که کشور به سمت اجرای اقداماتی سوق داده میشود که شاید سالها باید انجام میشد اما به دلایل مختلف به تعویق افتاده بود. اکنون این نیازها به شکل جدیتری احساس میشود و در اولویت تصمیمگیریها قرار گرفته است.
رئیس مرکز تجارت جهانی ایران ادامه داد: همین موضوع را میتوان در توسعه کریدورها و زیرساختهای حملونقل مشاهده کرد. اقداماتی که سالها مورد بحث بود، اکنون به دلیل ضرورتهای جدید با سرعت بیشتری دنبال میشود. به اعتقاد من، این روند میتواند نشانه ورود کشور به مرحله جدیدی از تابآوری اقتصادی و همچنین رویکردهای جدید در حوزه سیاستگذاری اقتصادی و مدیریت کشور باشد.
از ظرفیت بخش خصوصی برای توسعه حمل و نقل بهره گرفته شود
سبزعلیپور اظهار داشت: اگر شرایط به گونهای پیش برود که منافع ملی کشور تأمین شود و تنشها کاهش یابد، بدون تردید اقتصاد ایران میتواند وارد دورهای جدید از رشد، بازسازی و شکوفایی شود. کاهش تنشهای خارجی، توسعه تعاملات اقتصادی و افزایش سرمایهگذاریها میتواند زمینه بهبود شرایط اقتصادی را فراهم کند. ایران ظرفیتهای بسیار گستردهای در حوزههای مختلف دارد و همانطور که در حوزههای دفاعی و امنیتی توانمندیهای قابل توجهی کسب کرده، در عرصه اقتصادی نیز میتواند جایگاه شایستهای در منطقه و جهان به دست آورد.
او تأکید کرد: البته تحقق این اهداف مستلزم آن است که دستورهای صادر شده صرفاً در حد مصوبه و بخشنامه باقی نماند و با نظارت دقیق و تأمین منابع مالی لازم به مرحله اجرا برسد.خوشبختانه در جلسات اخیر، مسئولان اقتصادی دولت و رئیس کل بانک مرکزی نیز حضور داشتهاند، اما ضروری است رئیسجمهور شخصاً اجرای این برنامهها را پیگیری کند تا روند کار دچار وقفه نشود.
سبزعلیپور در پایان خاطرنشان کرد: در این مسیر میتوان از ظرفیت بخش خصوصی نیز بهره گرفت. شرکتهای متعددی آمادگی سرمایهگذاری در حوزه حملونقل جادهای، ریلی، دریایی و هوایی را دارند. ایران بهویژه در زمینه نوسازی ناوگان حملونقل با نیازهای جدی مواجه است و باید به سمت بازسازی، نوسازی و توسعه ناوگان هوایی و سایر زیرساختهای حملونقلی کشور حرکت کند.