به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ سونوگرافی کبد (liver ultrasound) نوعی آزمایش تصویربرداری ساده و بدون درد از کبد و نواحی اطراف آن است. از این سونوگرافی برای غربالگری و تشخیص بیماریهای کبدی استفاده میکنند. در این روش، از امواج صوتی با فرکانس بالا استفاده میشود تا تصاویری از اندامهای داخلی شما بگیرند. البته، امواج صوتی که از آنها صحبت میکنیم را نمیتوانید بشنوید و فقط حرکت پروب سونوگرافی را روی پوست خود حس خواهید کرد. در ادامه، با این روش سونوگرافی، تفسیر آن و شرایط آمادگی برای این سونوگرافی آشنا میشوید.
چه زمانی پزشک انجام سونوگرافی کبد را توصیه میکند؟
در صورتی که پزشک علائم بیماریهای کبد را در شما تشخیص دهد یا نتایج آزمایشات دیگر بهویژه آزمایش خون نشاندهنده بیماری کبدی باشد، احتمالا سونوگرافی کبد برای شما تجویز خواهد شد. این آزمایش راهی آسان و سریع برای بررسی و تشخیص بیماریهای کبدی است و میتواند به پیشگیری از وخیمتر شدن وضعیت کبد بیماران کمک کند.
نحوه انجام سونوگرافی کبد
سونوگرافی از کبد در مراکز سونوگرافی انجام میشود. در این مرکز، کارشناس سونوگرافی از شما میخواهد تا روی تخت سونوگرافی دراز بکشید. پس از آن، این مراحل انجام خواهند شد:
- کارشناس سونوگرافی یک ژل شفاف، گرمشده و ضد حساسیت را روی شکم شما میمالد. این ژل به تماس یکپارچه میان پروب (مبدل سونوگرافی) و پوست شما کمک میکند.
- مبدل سونوگرافی با فشار اندکی که آن را زیاد حس نخواهید کرد، روی ناحیه آغشته به ژل حرکت داده میشود. البته، اگر این ناحیه حساس یا دردناک شده باشد، ممکن است کمی درد احساس کنید.
- با حرکت مبدل روی ناحیه آغشته به ژل، تصاویری زنده از کبد شما به صفحه رایانه سونوگرافی ارسال خواهد شد.
کارشناس در طول معاینه از آنچه میبیند، عکس و گاهی فیلمهای کوتاه میگیرد. ممکن است در طول این فرایند از شما خواسته شود تا در حالت ثابت بمانید یا تنفس خود را کنترل کنید. این سونوگرافی معمولا حدود نیم ساعت طول میکشد. بااینحال، اگر به گرفتن تصاویر بیشتری نیاز باشد، ممکن است این مدت زمان افزایش یابد.
گاهی اوقات، در طول سونوگرافی معمول کبد، توصیه میشود که همزمان سونوگرافی داپلر (Doppler Ultrasound)، الاستوگرافی (Elastography) یا سونوگرافی تقویتشده با ماده حاجب (Contrast-Enhanced Ultrasound) نیز انجام دهید.
انواع مختلف سونوگرافی کبد
سونوگرافی کبد انواع مختلفی دارد که پزشک یک یا چند مورد از آنها را مطابق با شرایط شما توصیه میکند:
- سونوگرافی معمولی کبد: در این روش، اندازه، بافت و شکل کبد بررسی میشود و میتوان از طریق آن، کبد چرب و مشکلاتی نظیر وجود تودههای کبدی را تشخیص داد.
- الاستوگرافی کبد: در این روش، میزان سفتی بافت کبد بررسی شده تا فیبروز کبدی احتمالی ارزیابی شود.
- سونوگرافی با تزریق ماده حاجب: در این آزمایش، یک ماده حاجب به صورت وریدی به شما تزریق میشود. هدف از این کار بررسی دقیقتر رشد غیرطبیعی ضایعات کبدی است و میتواند به پزشک شما بگوید که این ضایعات از نوع خوشخیم هستند یا بدخیم.
- سونوگرافی داپلر کبد: این روش سونوگرافی رگهای خونی کبد شما را بررسی میکند و به ارزیابی جریان خون آن کمک میکند.
آمادگی برای سونوگرافی کبد
آمادگی برای این سونوگرافی بر اساس نوع آن ممکن است متفاوت باشد. بنابراین، بهتر است پیش از مراجعه به مرکز سونوگرافی از پزشک خود یا کارشناسان سونوگرافی مرکز مربوطه درباره آن سوال کنید. دانستن پاسخ سؤالاتی مانند اینکه لازم است برای سونوگرافی ناشتا باشید یا خیر و اینکه باید با مثانه پر مراجعه کنید یا نیازی به این کار نیست، به شما کمک میکند.
علاوهبراین، باید لباس راحتی بپوشید. هر چه پوشیدن و درآوردن این لباسها راحتتر باشد فرایند سونوگرافی شما زودتر شروع خواهد شد. ممکن است از شما خواسته شود که لباسهای مخصوصی بپوشید. در برخی مواقع نیز پوشیدن لباس دو تکه که دسترسی به ناحیه شکم را سادهتر میکند، کافیست.
قبل از سونوگرافی کبد چه بخوریم؟
ممکن است از شما خواسته شود که ۶ تا ۱۲ ساعت پیش از سونوگرافی چیزی میل نکنید. این کار سیستم گوارش شما را خالی میکند تا غذا و گازهای موجود در این سیستم در مسیر امواج سونوگرافی قرار نگیرند. در برخی موارد، از افراد خواسته میشود که از جویدن آدامس یا سیگار کشیدن نیز خودداری کنند. گاهی اوقات نیز بر مبنای دلیل سونوگرافی از شما خواسته میشود که پیش از سونوگرافی از نوشیدن آب نیز خودداری کنید. این کار میتواند بر میزان سفتی کبد شما و آزمایشات مربوط به آن تأثیر بگذارد.
۵ علامت هشداردهنده در تفسیر سونوگرافی کبد
تفسیر این سونوگرافی یکی از مهمترین مراحل پس از آن است و باید توسط پزشک متخصص انجام شود. نتایج این آزمایش معمولا ۵ موضوع مهم را دربرمیگیرد:
· اندازه کبد: کبد نرمال حدود ۱۳ تا ۱۵ سانتیمتر است. در صورتی که کبد بزرگتر از این اندازه باشد، ممکن است به مشکلاتی نظیر سیروز کبدی، کبد چرب و عفونت دچار شده باشید.
· بافت کبد: بافت کبد باید امواج صوتی سونوگرافی را به صورت یکنواخت بازتاب دهد. در غیر این صورت، ممکن است به بیماری خاص کبدی مبتلا شده باشید.
· وجود ضایعات یا تودهها: در برخی موارد، تودهها یا ضایعات غیرطبیعی از قبیل کیست، تومور یا عفونت در کبد وجود دارند. سونوگرافی میتواند ابعاد، شکل و محل قرارگیری این ضایعات را نشان دهد. این امر در تشخیص بیماریهای کبدی مؤثر است.
· بررسی وضعیت عروق خونی و جریان خون در کبد: ارزیابی غیرطبیعی بودن وضعیت عروق خونی کبد به بررسی مشکلاتی نظیر واریس کبدی کمک میکند.
· بررسی تاریخچه پزشکی و بالینی: علاوه بر نتایج آزمایشات باید تاریخچه پزشکی و بالینی بیمار نیز مورد بررسی قرار گیرد. مسائلی نظیر بیماریهای ارثی یا زمینهای، مصرف برخی داروها یا الکل بر نتایج آزمایشات تأثیرگذار هستند.
کلام آخر
سونوگرافی کبد میتواند مشکلات مهم کبدی یعنی بیماری کبد چرب، هپاتیت و فیبروز یا سیروز کبدی را نشان دهد. این مشکلات مراحل اصلی بیماری مزمن کبدی هستند. علاوهبراین، سونوگرافی میتواند ضایعات کبدی، لکههای غیرطبیعی یا رشد بافت کبد را نشان دهد. انواع خاصی از سونوگرافی کبد نیز میتوانند شرایط جریان خون در کبد یا بافتهای موجود در آن را بررسی کنند. برای اینکه این آزمایش به تشخیص بهتر بیماریها و مشکلات کبدی کمک کند، باید آمادگیهای لازم را داشته باشید. توجه به توصیههای پزشک یا کارشناس سونوگرافی به شما در این مسیر کمک میکند.
لینک مربوطه:
https://drdr.ir/mag/%D8%B3%D9%88%D9%86%D9%88%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C-%DA%A9%D8%A8%D8%AF/
منابع:
my.clevelandclinic
webmd
medicalnewstoday
pockethealth