عبدالمجید شیخی، استاد اقتصاد اسلامی، در گفتگو با خبرنگار اقتصادی شبکه اطلاع رسانی راهدانا همزمان با سالگرد ارتحال امام خمینی(ره)، با اشاره به مفهوم اقتصاد مقاومتی، گفت: «متاسفانه مقامات خودشان با بازی نرخ ارز، ارزش پول ملی را ۱۰ برابر کردند و قدرت خرید مردم غارت شد.
وی با اشاره به جایگاه رفیع امام خمینی(ره) در عرصه اقتصاد اسلامی، اظهار داشت: «حضرت امام بعد از پیروزی انقلاب، کلیدواژهای را به دنیا معرفی کردند که قبلاً در ادبیات متعارف نبود؛ اقتصاد مقاومتی. از دیدگاه مکتب اقتصاد اسلامی، اقتصاد مقاومتی خاکریز اول و زیرمجموعهای از اقتصاد اسلام است.»
وی افزود: «حضرت امام در تمامی بیاناتشان، محتوایی از مفهوم اقتصاد مقاومتی را تبیین کردند. ایشان بارها تأکید میفرمودند که ما باید خودکفا شویم، از کارگر و کشاورز حمایت کنیم. در جملهای میفرمایند: "برای ما عیب است که بنشینیم و نان ما را دیگران بدهند." یعنی اقتصاد ما نباید وابسته به خارج باشد.»
وظایف حاکمیت در مکتب اقتصاد اسلامی
شیخی با اشاره به اندیشههای شهید آیتالله محمدباقر صدر، طراح مکتب اقتصاد اسلامی و مدون کتاب «اقتصاد ما»، به تشریح وظایف حاکمیت در نظام اسلامی پرداخت.
وی گفت: «از دیدگاه شهید صدر، دولت موظف به برقراری عدالت اجتماعی و اقتصادی، توازن اجتماعی، تکافل اجتماعی، تأمین اجتماعی و کفالت اجتماعی است. این ابعاد، نقش حاکمیت در مکتب اقتصاد اسلامی را تعریف میکند.»
شیخی با انتقاد از عملکرد قوای سهگانه، خاطرنشان کرد: «متاسفانه آنچه که باید و شایسته این مملکت و این مردم بود، نتوانستیم وظایفمان را انجام دهیم. مهمترین ابزار مخل این عدم ایفای وظیفه، بازی با ارزش پول ملی است. با چه حربهای؟ با بازی با نرخ ارز.»
ارز ۴ تا ۵ هزار تومانی؛ واقعیت تلخ پشت پرده گرانیها
شیخی با استناد به گزارش صندوق بینالمللی پول، نرخ واقعی ارز در ایران را بسیار پایینتر از ارقام فعلی دانست.
وی تصریح کرد: «طبق گزارش صندوق بینالمللی پول، نرخ ارز بر اساس ارزش ریال و دلار، باید حدود دور و بر ۴ تا ۵ هزار تومان باشد، نه بیشتر. متاسفانه مقامات پولی خودشان میآیند نرخ ارز را ۱۰ برابر میکنند. نباید انتظار داشته باشی که رفاه معنی داشته باشد؛ با این کار قدرت خرید مردم را غارت میکنید.»
این استاد اقتصاد اسلامی با اشاره به نرخهای نجومی ارز در روزهای اخیر، گفت: «ببینید شما رئیس جمهور آمد گفت خدا را شکر که نرخ ارز را بالا بردیم و الا قحطی میشد. من میخواهم به ایشان بگویم: عزیز من! شما نرخ ارز را بالا بردید، قدرت خرید مردم را غارت کردید. الان مردم نمیتوانند کالا بخرند. شما با این کار خودتان قحطی ایجاد کردید.»
گزارشها نشان میدهد که نرخ ارز در بازار آزاد از ۱.۴ میلیون ریال عبور کرده و دلار در برخی معاملات غیررسمی تا سقف ۱.۸ میلیون ریال نیز پیش رفته است.
ارز پایه طلا؛ راهکار اقتصاد اسلامی برای خروج از بحران
شیخی در پاسخ به این سؤال که راهکار برونرفت از بحران ارزی چیست، به طرح «پول پایه طلا» اشاره کرد.
وی افزود: «برای تقویت ارزش پول ملی، باید برگردیم به نرخ ارز دو دهه، سه دهه پیش. ارزش پول را باید پایه طلا تعریف کنیم و تثبیت کنیم. نرخ ارز در بازار از طریق ارتباط طلا با ارز کشف میشود. ما نیاز به نرخگذاری ارز نداریم. چندنرخی دیگر معنا پیدا نمیکند. این در مکتب اقتصاد اسلامی اثبات شده است، اما متاسفانه گوش شنوایی وجود ندارد.»
این اظهارات در حالی مطرح میشود که دولت چهاردهم در تاریخ ۵ ژانویه ۲۰۲۶ (۱۵ دی ۱۴۰۴) اجرای سیاست تکنرخی کردن ارز را آغاز کرده و نرخ رسمی را حدود ۱۳۱ هزار تومان تعیین کرده است، اما فاصله این نرخ با بازار آزاد (بیش از ۱.۸ میلیون ریال) همچنان بسیار زیاد است.
۱۵ نهاد حمایتی؛ دستاورد انقلاب در حمایت از مستضعفان
شیخی در بخش دیگری از سخنان خود، به اقدامات امام خمینی(ره) در حمایت از محرومان اشاره کرد و گفت: «بعد از پیروزی انقلاب در ۲۲ بهمن ۱۳۵۷، ما بیش از ۱۵ نهاد حمایتی برای حمایت از محرومین و تقویت بنیه مستضعفین تاسیس کردیم؛ نهادهایی مانند جهاد سازندگی. حضرت امام فرهنگ حمایت از مستضعفین را در جامعه رواج دادند.»
وی در پایان، با تأکید بر لزوم بازگشت به اصول اقتصاد مقاومتی، خاطرنشان کرد: «اقتصاد مقاومتی، اقتدار اقتصادی است، نه ریاضت. نگاه آن بروننگر و درونزا است. اگر بتوانیم این اندیشه را امروز به شرایط جامعه پیوند بزنیم، میتوانیم از بحرانهای اقتصادی عبور کنیم.»
عبدالمجید شیخی در این گفتگو، با استناد به اندیشههای امام خمینی(ره) و شهید صدر، ریشه مشکلات اقتصادی کشور را در «بازی با نرخ ارز» و غفلت از وظایف حاکمیت در مکتب اقتصاد اسلامی دانست. وی با اشاره به گزارش صندوق بینالمللی پول، نرخ واقعی ارز را ۴ تا ۵ هزار تومان ارزیابی کرد و طرح «پول پایه طلا» را به عنوان راهکار اساسی برای پایان دادن به نوسانات ارزی و تورم مطرح نمود.
تأکید شیخی بر این نکته بود که اقتصاد مقاومتی، مفهومی است که ریشه در اندیشههای اقتصادی امام راحل دارد و نباید آن را به ریاضت اقتصادی تقلیل داد.