به گزارش خبرنگار فرهنگی شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ با از سرگیری اجرای کنسرتها پس از یک دوره وقفه، بار دیگر صحنههای موسیقی در تهران و برخی شهرها فعال شدهاند؛ اما در کنار بازگشت اجراهای زنده، مسئله قیمت بلیتها به یکی از جدیترین چالشهای این حوزه تبدیل شده است. در حالی که طی سالهای گذشته همواره هشدارهایی درباره افزایش قیمت بلیت و محدود شدن دسترسی مخاطبان مطرح میشد، اکنون با رسیدن سقف قیمت برخی کنسرتها به حدود سه میلیون تومان، این نگرانی بیش از گذشته رنگ واقعیت گرفته است.
در روزهای پیش رو ۱۴ گروه و هنرمند موسیقی قرار است در تهران و تبریز و در چند سالن مختلف روی صحنه بروند؛ اجراهایی که قیمت بلیت آنها از حدود ۵۰۰ هزار تومان آغاز میشود و در برخی موارد تا دو میلیون و ۳۰۰ هزار تومان میرسد. این در حالی است که تنها چند روز پیش، قیمت بلیت فیلم-کنسرت «بازی تاج و تخت» با احتساب مالیات ارزش افزوده به بیش از سه میلیون تومان رسید و همین موضوع موجی از انتقادها را در رسانهها و میان مخاطبان موسیقی به همراه داشت.
بلیتهای میلیونی در بازگشت کنسرتها
فیلم-کنسرت «بازی تاج و تخت» که قرار است در هتل اسپیناس پالاس تهران برگزار شود، شامل اجرای ۴۲ قطعه از موسیقی متن این مجموعه تلویزیونی با حضور ۱۵۰ نوازنده است و حدود سه ساعت به طول میانجامد. برگزارکنندگان این پروژه تأکید کردهاند که ابعاد گسترده اجرا، ماهها پیشتولید تخصصی و هزینههای سنگین فنی و اجرایی از جمله دلایل قیمتگذاری بالای بلیتها بوده است. با این حال، انتشار قیمت بلیتها باعث شد بار دیگر بحث دسترسی عمومی به کنسرتها و توان اقتصادی مخاطبان مطرح شود.
مدیرکل دفتر موسیقی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی نیز اعلام کرده است که تعیین قیمت بلیت این کنسرت بدون هماهنگی با دفتر موسیقی انجام شده و موضوع در حال بررسی است. با این حال او در عین حال تأکید کرده که با توجه به شرایط اقتصادی و افزایش هزینهها، جلوگیری کامل از افزایش قیمت بلیتها امکانپذیر نیست و نهایتاً میتوان از افزایشهای غیرمتعارف جلوگیری کرد.
واقعیت این است که صنعت برگزاری کنسرت در سالهای اخیر با فشارهای اقتصادی قابل توجهی روبهرو بوده است. افزایش هزینه اجاره سالنها، تجهیزات نور و صدا، تبلیغات و دستمزد عوامل اجرایی باعث شده هزینه تمامشده یک اجرای زنده به شکل محسوسی افزایش پیدا کند. برخی سالنها نیز با مشکلات مالی مواجه شدهاند و حتی در مواردی ناچار به تعدیل نیرو شدهاند.
طبقه متوسط؛ مخاطب حذفشده کنسرتها؟
از سوی دیگر، تهیهکنندگان موسیقی میگویند پس از یک سال دشوار و کمکار، در صورت بالا رفتن هزینه اجاره سالنها دیگر امکان کاهش حاشیه سود و ثابت نگه داشتن قیمت بلیت وجود ندارد. به همین دلیل افزایش قیمت بلیت برای بسیاری از برگزارکنندگان به نوعی اجتنابناپذیر به نظر میرسد.
با این حال، پرسش اصلی اینجاست که افزایش مداوم قیمت بلیت چه تأثیری بر مخاطبان خواهد داشت. در شرایطی که بسیاری از خانوادهها با فشارهای اقتصادی مواجه هستند، بلیتهای چندمیلیونی عملاً بخش قابل توجهی از جامعه را از حضور در کنسرتها محروم میکند. اگر این روند ادامه پیدا کند، احتمال دارد کنسرتها بهتدریج از سبد فرهنگی طبقه متوسط خارج شوند و به رویدادهایی محدود برای قشری خاص تبدیل شوند.
در کنار این مسئله، نبود یک ساختار صنفی مشخص برای تهیهکنندگان موسیقی نیز یکی از خلأهای مهم این حوزه به شمار میرود. به گفته مدیرکل دفتر موسیقی، تشکیل نشدن صنف تهیهکنندگان باعث شده هنوز محاسبه شفافی از هزینه واقعی برگزاری کنسرتها وجود نداشته باشد؛ موضوعی که میتوانست به تعیین منطقیتر قیمت بلیتها و شفاف شدن سهم هر بخش از هزینهها کمک کند.
اسپانسرها؛ راه نجات یا مُسکن موقت؟
از سوی دیگر، جذب حامیان مالی و گسترش همکاری با بنگاههای اقتصادی از جمله راهکارهایی است که میتواند بخشی از هزینههای تولید و اجرای کنسرتها را کاهش دهد. در صورت تأمین بخشی از هزینهها از طریق اسپانسرها، برگزارکنندگان میتوانند فشار کمتری بر مخاطبان وارد کنند و قیمت بلیتها را در سطح متعادلتری نگه دارند.
با وجود همه این توضیحات، آنچه در نهایت اهمیت دارد حفظ تعادل میان اقتصاد موسیقی و دسترسی عمومی به آن است. موسیقی زنده زمانی معنا پیدا میکند که مخاطبان گستردهای بتوانند در آن حضور داشته باشند. در غیر این صورت، خطر آن وجود دارد که کنسرتها بهتدریج از یک تجربه فرهنگی عمومی به کالایی لوکس برای گروهی محدود تبدیل شوند؛ روندی که میتواند در بلندمدت به کاهش ارتباط جامعه با هنر زنده منجر شود.