قطعنامه‌ای که به جنگ هشت‌ساله ایران و عراق پایان داد
[

به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا به نقل از پایگاه خبری تحلیلی کریمه، پس از پیروزی انقلاب­اسلامی رابطه­ی ایران با عراق به خاطر مسائلی همچون به­وجود آمدن خلأ قدرت در منطقه و تمایل عراق به گسترش حوزه­ی نفوذ در منطقه، تیره شده بود که این خود بر تمایل عراق به تجاوز می­افزود.

, شبکه اطلاع رسانی راه دانا به نقل از , پایگاه خبری تحلیلی کریمه، , پایگاه خبری تحلیلی کریمه، , پایگاه خبری تحلیلی کریمه،,

در اوایل سال 1359 که خطر تجاوز عراق به ایران جدی شده بود، امام در پیامی با پوسیده خواندن عقل صدام خطاب به نظامیان عراقی، حمله به ایران را حمله به رسول­الله و جنگ با قرآن عنوان کرد و فرمودند که در صورت وقوع، ایران آن‌ها را خرد می­کند. (امام خمینی؛ صحیفه­ی نور، ج 12، ص 246)

,

از سوی دیگر صدام که بهبود روابط با ایران را وابسته به­ تحقق سه شرط: خروج بی‌قیدوشرط ایران از جزایر سه­گانه، بازگرداندن وضعیت حقوقی شط العرب به دوران پیش از 1975م و به­رسمیت شناختن عرب بودن مردم عربستان یا خوزستان کرده بود، در شهریور 1359 با توجه به اختلافات و اوضاع نابسامان داخل ایران در کوتاه­ترین زمان، به ­ایران حمله کرد.

,

در این میان شورای امنیت نیز از 31 شهریور 1359 که عراق به ایران تجاوز نمود تا پایان سال 1369 مجموعاً 14 قطعنامه و 15 بیانیه صادر کرد که ایران هفت قطعنامه­ی اولی را به این علت که دشمن در خاک ایران بود و شرط ایران هم برگشت نیروهای دشمن به­مرزهایی بود که صدام قبول نداشت، رد کرد.

,

... که سرانجام قطعنامه­ی 598 به­عنوان هشتمین قطعنامه با توجه به­ویژگی­های خاصی که داشت از طرف ایران مورد پذیرش قرار گرفت.

,

ناگفته نماند که ایران در قبال قطعنامه 598 در وهله اول با غیرعادلانه خواندن آن و خطاب قرار دادن شورای امینت به عدول از وظیفه اصلی خویش، یعنی حفظ صلح و امنیت جهانی، موضعی مبهم و غیر شفاف گرفت که نه آن را رد می‌کرد و نه تائید؛ بلکه ایران معتقد بود که آتش‌بس باید پس از اعلام متجاوز بودن عراق برقرار شود.

,

در مقابل در 22 ژوئیه 1987 به دستور رئیس‌جمهوری عراق، اجلاس مشترک فرماندهی تشکیل شد که طی آن قطعنامه مورد پذیرش و استقبال قرار گرفت و آمادگی عراق برای همکاری با دبیرکل و شورای امنیت در جهت اجرای آن و نیل به حل جامع، عادلانه، پایدار و شرافتمندانه منازعه اعلام گردید و در این جلسه قرار شد مواضع مذکور توسط وزیر خارجه عراق به دبیرکل و شورای امنیت اعلام گردد.

,

به هر صورت پس از صدور قطعنامه و اعلام موضع «نه رد و نه قبول» از سوی ایران، فشارهای بین‌المللی برای قبولاندن قطعنامه شدت گرفت، از جمله این فشارها، تهدیدهای مستقیم و غیرمستقیمی بود که علیه ایران به عنوان طرفی که از پذیرش کامل قطعنامه خودداری کرده است به عمل می‌آمد.

,

به‌عنوان‌مثال: سخنگوی وزارت خارجه آمریکا این‌گونه به خبرنگاران اعلام می‌کرد که: «ایران تا روز جمعه فرصت دارد تا پاسخ قطعی به شورای امنیت بدهد... اگر جواب منفی باشد، واشنگتن به شورای امنیت فشار خواهد آورد تا از تحریم تسلیحاتی جهت اجرای دستور آتش‌بس حمایت کند.» (روزنامه رسالت، 14 شهریور 1366)

,

همچنین رونالد ریگان رئیس‌جمهور وقت آمریکا با اشاره به حضور رئیس‌جمهوری وقت ایران در اجلاس مجمع عمومی سازمان گفت: «من از این فرصت استفاده می‌کنم و از ایشان می‌خواهم که صریحاً و بدون ابهام اعلام دارد که ایران قطعنامه مصوب شورای امنیت را که خواستار برقراری آتش‌بس در جنگ شده است قبول دارد یا نه... در صورت منفی بودن پاسخ ایران، شورای امنیت راهی جز اعمال مجازات علیه ایران و وادار کردن این کشور به قبول قطعنامه ندارد.» (روزنامه رسالت، 31 شهریور 1366)

,

سرانجام با اصرار و ایستادگی ایران بر مواضع خود، سرانجام دبیرکل سازمان ملل پس از دیدار و مراجعت از دو کشور ایران و عراق، با ارائه طرحی جهت اجرای قطعنامه 598 به مواضع و خواسته‌های ایران پاسخ مثبت داد که همین امر باعث پذیرش قطعنامه از سوی ایران شد.

,

دبیرکل پس از مراجعت از تهران و بغداد طی نامه‌ای 9 صفحه‌ای از دو کشور خواست که در اجرای قطعنامه 598، آتش‌بس را برقرار نمایند؛ وی در این نامه، بر زمان اجرای آتش‌بس، عقب‌نشینی نیروها به مرزها، مبادله اسیران جنگی و تشکیل کمیسیون برای تعیین مسئولیت جنگی تأکید کرد که به خواسته‌های ایران نزدیک شد.

,

بخش‌هایی از پیام تاریخی امام خمینی (ره) پس از اعلام پذیرش قطعنامه 598

, بخش‌هایی از پیام تاریخی امام خمینی (ره) پس از اعلام پذیرش قطعنامه 598,

«و اما در مورد قبول قطعنامه که حقیقتاً مسئله بسیار تلخ و ناگواری برای همه و خصوصاً برای من بود، این‌که من تا چند روز قبل معتقد به همان شیوه دفاع و مواضع اعلام شده در جنگ بودم و مصلحت نظام و کشور و انقلاب را در اجرای آن می‌دیدم ولی به واسطه حوادث و عواملی که فعلاً از ذکر آن خودداری می‌کنم - و به امید خداوند در آینده روشن خواهد شد و با توجه به نظر تمامی کارشناسان سیاسی و نظامی سطح بالای کشور که من به تعهد و دلسوزی و صداقت آنان ایمان دارم با قبول قطعنامه و آتش‌بس موافقت نمودم و در مقطع کنونی آن را به مصلحت انقلاب و نظام می‌دانم و خدا می‌داند اگر نبود انگیزه‌ای که همه ما و عزت ما و اعتبار ما باید در مسیر مصلحت اسلام و مسلمین قربانی شود، هرگز راضی به این عمل نمی‌بودم و مرگ و شهادت برایم گواراتر بود...

,

- خوشا به حال شما ملت، خوشا به حال شما زنان و مردان، خوشا به حال جانبازان و اسیران و مفقودین و خانواده‌های معظم شهیدان و بدا به حال من که هنوز مانده‌ام و جام زهرآلود قطعنامه را سرکشیده ام...

,

- من باز می‌گویم قبول این مسئله برایم از زهر کشنده‌تر است ولی راضی به رضای خدایم و برای رضایت او این جرعه را نوشیدم...

,

- گمان نکنید من در جریان کار جنگ و مسئولان آن نیستم؛ مسئولان، مورد اعتماد من هستند. آن‌ها را از این تصمیمی که گرفته‌اند شماتت نکنید که برای آنان نیز سخت و ناگوار بوده است.»

,

, ,

این عبارات، بخش‌هایی از پیام تاریخی امام خمینی رهبر فقید انقلاب اسلامی تنها 48 ساعت پس از اعلام پذیرش قطعنامه 598 شورای امنیت سازمان ملل متحد از سوی جمهوری اسلامی ایران در 27 تیر 1367 است که به جنگ هشت‌ساله ایران و عراق پایان داد.

,

ویژگی‌های قطعنامه

, ویژگی‌های قطعنامه,

- اولین نکته قابل‌ذکر درباره قطعنامه، لحن آمرانه و قاطع قطعنامه آن می‌باشد که آن را از قطعنامه‌های قبلی که عموماً جنبه توصیه‌ای داشتند متمایز می‌سازد.
- نکته دوم این است که شورای امنیت برای اولین بار و پس از آنکه قریب هفت سال از جنگ می‌گذشت، تشخیص داد که در جنگ عراق و ایران نقض صلح وجود دارد و به همین جهت صریحاً اعلام داشت که بر طبق مواد 39 و 41 منشور ملل متحد عمل می‌کند.
- شورا در بند 6 برای اولین بار نظر ایران را قبول کرد و از دبیرکل خواست، هیئت بی‌طرفی را با مشورت ایران و عراق برای تحقیق درباره مسئولیت درگیری تعیین کند.
- بند 7 قطعنامه نیز در جهت تأمین نظر ایران  برای دریافت خسارات جنگ است.
- قطعنامه مذکور تنها قطعنامه‌ای است که در طول هشت سال جنگ، پنج عضو دائمی شورای امنیت ماه‌ها تشکیل جلسه دادند تا درباره تهیه متن پیش‌نویس آن توافق کنند.

,
,
,
,
]
پذیرش قطعنامه 598 شورای امنیت سازمان ملل متحد از سوی جمهوری اسلامی ایران در 27 تیر 1367، به جنگ هشت‌ساله ایران و عراق پایان داد.