به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ به نقل از مکریان، استکبار از لحاظ لغوی از ریشه "کبر" در باب "استفعال" است. در زبان عربی باب استفعال برای افعالی به کار می رود که در آن فاعل تقاضای امری را بکند. اما این واژه در ادبیات سیاسی جمهوری اسلامی عموماً به کشورهای اطلاق می شود که تمایل به دخالت در کشورهای مختلف و اعمال نظر در حق حاکمیت ملی مردم آن کشورها داشته باشند. رجوعی به سخنرانی رهبران جمهوری اسلامی حضرت امام خمینی و امام خامنه ای، نشان می دهد استکبار نقش مهمی در بیانات شان و سیاستگذاری های اعمالی در جامعه داشته و دارد. در این گزارش، بنا داریم به ریشه شناسی واژه استکبار و مفهوم شناسی آن در بیانات رهبر معظم انقلاب حضرت آیت الله خامنه ای بپردازیم و با ورود به جایگاه استفاده این واژه در ادبیات رهبر انقلاب، پارادایم مد نظر ایشان در این خصوص را ترسیم کنیم.
, شبکه اطلاع رسانی راه دانا, مکریان,با آغاز زعامت و ولایت آیت الله خامنه ای به عنوان رهبر جامعه مسلمین، شاهدیم که ایشان تأکید بسیاری بر عمیق نگاه کردن در تحلیل مسائل جامعه داشته اند. ایشان در موقعیت های مختلف با تحلیل هایشان به علت العلل مشکلات جامعه توجه می دادند و آن را ناشی از سیاست های استکبار جهانی در کشور می دانستند. ایشان در سخنرانی های مختلف استکبار را تعریف کردند تا مراد خود و علت مخالفت خود را با آن بیشتر روشن سازند: "استکبار، یعنى گردن کلفتى و قلدرى و آدمکشى و شرم نکردن و ابا نکردن و تجاوز توأم با وقاحت و سر را بالا گرفتن و سینه را سپر کردن. امروز که شما به کل نظام غربى نگاه مىکنید، از این خصوصیت استکبار و سلطه، نشانه هایى را مىبینید. البته، در دنیا هیچ دولتى پررو تر و وقیحتر از رژیم امریکا، سلطه و استکبار را آشکار نمىکند؛ اما این خصوصیت، مخصوص امریکا هم نیست. در کل نظام هاى غربى و کسانى که تابع آنها هستند مثل دولتهاى ارتجاعى و وابسته و نظام هایى که براى خودشان قدرتى هستند، خصوصیات سلطه خودش را نشان مىدهد؛ اگر چه دنیا آنها را بهعنوان ابر قدرت نپذیرد."
,ایشان در جایی دیگر طبیعت نظام های استکباری را مخالفت با ملل استقلال طلب می دانند:"این طبیعت نظام هاى قلدر است که با هر ملت استقلال طلب به ستیز برخیزند." و در جایی دیگر استکبار را از منظر نظام سلطه بین المللی تعریف می کنند:"ما در دنیا اعلام کرده ایم که انقلاب اسلامى، با نظام سلطه مخالف است. نظام سلطه، یعنى اینکه دولت ها و قدرت هایى زور بگویند و ملتها و گروهها و کشورها و دولت هایى، آن زور را قبول کنند. طرفین، طرفین نظام سلطه اند و ما نظام سلطه را رد کردیم و رد مىکنیم و با آن به مبارزه بر مىخیزیم. ما در نظام سلطه، طرفین را مقصر مىدانیم؛ هم سلطه گر و هم سلطه پذیر را. استکبار، به معناى همین نظام سلطه است."
,تعریف استکبار از نگاه رهبر انقلاب
,رهبر انقلاب در طول زعامت خود در موقعیت های مختلف و به فراخور نیاز، بحث استکبار جهانی را پیش کشیده اند و از زاویه ای به عملکرد آن نگاه کرده اند. اما یکی از جامع ترین بیانات ایشان در خصوص استکبار و تعریف آن در آبان ماه 92 و در جمع فرماندهان بسیج سراسر کشور بیان شد. این سخنان که چند ماه بعد از روی کار آمدن دولت یازدهم و شعارهای خاص این دولت در حوزه تعامل با کشورهای جهان و تنش زدایی، مطرح می شد را می توان یکی از منابع بسیار مهم برای شناخت ماهیت استکبار دانست.
,ایشان در این دیدار به تمایز میان ملت و دولت آمریکا اشاره می کنند:"نظام اسلامی حتی با ملت آمریکا هیچ دشمنی ندارد، اگرچه دولت آمریکا، نسبت به ملت ایران و نظام اسلامی، مستکبر و دشمن و بدخواه و کینه ورز است." از این بیان مشخص می شود که منظور از کشورهای استکباری، برخلاف تبلیغات منفی که توسط رسانه های نظام سلطه انجام می شود، دولت های آن کشورهاست و نه ملت های آنها. رهبر معظم انقلاب در بخشی دیگر از بیاناتشان به نسبت استکبار و نظام اسلامی می پردازند و آن دو را "درست در نقطه مقابل یکدیگر" توصیف می کنند. این بیان می تواند پاسخی به برخی از سیاسیون باشد که از همکاری های مقطعی در برخی از موضوعات با دولت های استکباری سخن می رانند.
,ایشان در ادامه این سخنان مهم به لزوم برنامه ریزی کردن در نظام اسلامی برای مقابله با استکبار تأکید می کنند:"باید در همه زمینه ها از جمله مخالفت و مبارزه با استکبار با برنامه ریزی و درایت و حکمت عمل کرد و از هر گونه برخورد غیر خردمندانه پرهیز شود." ایشان همچین شرط لازم برای برخورد خردمندانه با نظام استکباری را شناخت "خصوصیات، عملکرد و جهت گیری های نظام استکباری" می دانند و در ادامه به تبیین ویژگی های آن می پردازند.
,اولین ویژگی استکبار از نگاه رهبر انقلاب، "خود برتر بینی" است:"وقتی یک کشور یا یک نظام بین المللی، خود را اصل، محور و برتر بداند معادلات خطرناکی در تعاملات جهانی بوجود می آید." رهبر انقلاب در توصیف بیشتر این ویژگی به پیامدهای آن می پردازند و اذعان می دارند: "قائل شدن حق مداخله در امور دیگر کشورها، تحمیل ارزش های مورد نظر به دیگر ملت ها و ادعای مدیریت جهانی، از جمله پیامدهای خود برتر بینی مطلق نظام سلطه است. دولمتردان آمریکایی جوری حرف می زنند که انگار صاحب اختیار ملت ها و مالک جهان و منطقه هستند."
,رهبر انقلاب در ادامه به ویژگی دیگر استکبار می پردازند و آن را "حق ناپذیری" می دانند. ایشان یکی از مصادیق واضح اخیر در خصوص حق ناپذیری استکبار را مسأله هسته ای جمهوری اسلامی می دانند و بیان می دارند: "بحث هسته ای ایران نمونه ای روشن از مخالفت سلطه گران در مقابل حقوق ملت هاست. هر انسان و یا کشور اهل منطق و استدلال در مقابل حرف حق، تسلیم است اما استکبار حرف حق و حقوق روشن دیگران را نمی پذیرد و برای پایمال کردن این حقوق تلاش می کند."
,ویژگی دیگر استکبار در بیان رهبری "مجاز دانستن جنایت نسبت به دیگر ملت ها" است: "نظام سلطه برای ملت ها و انسان هایی که تابع و تسلیم آنها نیستند هیچ ارزشی قائل نیست و هر جنایتی را در حق آنها مجاز می داند." ایشان جنایات مستکبرین در حق بومیان آمریکایی، جنایت انگلیسی ها با بومیان استرالیایی، بردگی سیاهان توسط آمریکایی ها و استفاده از بمب اتم در جنگ جهانی دوم علیه مردم ژاپن را از مصادیق بارز این ویژگی استکبار بر می شمرند.
,قتل عام فرهنگی توطئه استکبار
,شاید یکی از جدی ترین بیانات ایشان در خصوص نقش استکبار جهانی در برنامه های تخریبی علیه جمهوری اسلامی ایران پس از آغاز رهبری امت، طرح کلید واژه تهاجم فرهنگی بود. رهبر معظم انقلاب مسائل ضد فرهنگی و مشکلات فرهنگی که در جامعه ایرانی در حال وقوع بود را نتیجه برنامه ریزی ها و هدف گذاری های استکبار جهانی می دانستند و در یک سخنرانی مفصل در سال 68 از آن اینگونه سخن می گویند:"هدف این تهاجم با چنین ابعادی، اسلام و انقلاب و ما هستیم. البته، شکی نیست که مقابله با این تهاجم، پول و بودجه و امکانات و پشتیبانی های سیاسی دولت را می خواهد." ایشان چند سال بعد یعنی در سال 71 در جمع پاسداران انقلاب اسلامی در خصوص تغییرات فرهنگی که در جامعه می رفت شکل بگیرد این گونه سخن گفتند: " دشمن از راه اشاعه ی فرهنگ غلط، فرهنگ فساد و فحشا سعی می کند جوان های ما را از ما بگیرد. کاری که دشمن از لحاظ فرهنگی می کند، یک تهاجم فرهنگی بلکه باید گفت یک شبیخون فرهنگی یک غارت فرهنگی و یک قتل عام فرهنگی است."
,سخنان رهبر معظم انقلاب در خصوص فرهنگ و نقش دشمن که بعداً به صراحت مراد از دشمن را استکبار جهانی و دولت آمریکا ذکر کردند، از این منظر مهم و راهبردی ارزیابی می شد که برخی از روشنفکران و شبه روشنفکران معتقد بودند که تغییرات فرهنگی شکل گرفته در جامعه به اقتضای شرایط زمانی انجام شده است و الزاماً به معنای یک رویداد منفی نباید تلقی گردد. حتی برخی از روشنفکران آن زمان در مراکز تحقیقاتی نزدیک به دولت وقت، تغییرات فرهنگی در راستای رسیدن به توسعه را امری ضروری و اجتناب نا پذیر می دانستند.
,مبارزه با استکبار از اهداف اصلی انقلاب
,مبارزه با استکبار جهانی، نقش برجسته ای در منظومه فکری رهبر معظم انقلاب دارد. ایشان یکی از اهداف اصلی انقلاب اسلامی را مبارزه با استکبار و استکبارستیزی می دانند. ایشان در دیداری که با اعضای هیأت علمی دانشگاه ها در سال 89 داشتند، جایگاه استکبار ستیزی را اینگونه شرح می دهند: "...استکبار ستیزی، ایستادگی قاطع در مقابل حرکت کفر و نفاق در سطح جهان و مرز بندی شفاف با دشمنان انقلاب و دین، شاخص های اصلی هستند. اگر کسی مرزبندی شفاف با دشمنان انقلاب و دین نکند، قدر خود را کاهش داده است و اگر به آنها گرایش پیدا کند، از دایره نظام خارج می شود."
,ایشان همچنین از استکبار ستیزی به عنوان یکی از مبانی اصلی انقلاب یاد می کنند: "عدالتخواهی، استقلال و آزادی به معنای حقیقی کلمه، استکبار ستیزی و منفعل نشدن در مقابل دشمن، مردم گرایی، مستضعف نوازی و گرایش به طبقات محروم و پرهیز از اسراف و زندگی اشرافی گری جزو مبانی انقلاب اسلامی هستند که به هیچ وجه نباید تغییر کنند." ایشان همچنین به نقشه دشمنان برای از بین بردن استکبار ستیزی از انقلاب اسلامی اشاره کردند و فرمودند: "دشمنان نظام اسلامی در طول 30 سال گذشته همواره تلاش کرده اند تا مبانی انقلاب اسلامی را زیر سوال ببرند و علت برخی مشکلات کشور را تأکید بر این اصول بدانند."
,نقشه استکبار در شرایط فعلی
,رهبر معظم انقلاب با دید کلان و جامع خود، نقشه استکبار در شرایط فعلی که قبلاً از آن با تعبیر پیچ مهم تاریخی کرده بودند را دو اصل می دانند. ایشان در این خصوص می فرمایند:"نقشه این دشمن در این منطقه عمدتاً بر دو پایه استوار است. یکی عبارت است از ایجاد اختلاف، دومی عبارت است از نفوذ." رهبر معظم انقلاب در توضیح بیشتر این مطلب اذعان می کنند:"قدرت های استکباری حیاتشان متوقف بر سلطه بر دیگران است، دخالت در امور دیگران، در اختیار گرفتن منابع مالی و حیاتی دیگران؛ اینها استکبارند. یا به تعبیر دیگری، سردمداران نظام سلطه." به تعبیر دیگر دشمن برای گسترش تسلط خود بر دیگران از شیوه مرسوم اختلاف افکنی استفاده می کند و پس از آن با نفوذ در کشور ها اهداف خود را برای به زانو در آوردن و چپاول کشور ها به کار می گیرد.
,با تحلیل محتوای بیانات رهبری پس از به نتیجه رسیدن توافق هسته ای، مشخص می گردد کلید واژه نفوذ جزو واژگان پر تواتر در ادبیات ایشان شده است. رهبر انقلاب در خصوص نفوذ می فرمایند: "ملت بزرگ ایران این شیطان بزرگ را از کشور بیرون کرد. نباید بگذاریم دوباره برگردد. نباید بگذاریم از در که بیرون رفت، از پنجره بازگردد. نباید اجازه بدهیم نفوذ پیدا کند. دشمنیِ آنها تمام نمیشود."
,مصداق اتمّ استکبار
,اگرچه رهبر معظم انقلاب در سال های گذشته بار ها به مصداق استکبار اشاره کرده بودند ولی در ماه های اخیر خصوصاً پس از روی کار آمدن دولت یازدهم شاهد بودیم که برخی از سیاسیون تلاش داشتند، مصداق آن را عوض کنند و برخی از عناصر فرعی را به جای آمریکا به عنوان مصداق استکبار جا بزنند. این شرایط موجب شد که چند روز پیش از به نتیجه رسیدن توافق هسته ای در دیدار نمایندگان تشکل های دانشجویی با رهبر انقلاب، ایشان یک بار دیگر بر سیاسی کاری برخی نخبگان فصل الخطاب باشند. رهبر معظم انقلاب در این دیدار در پاسخ به سوال دانشجویی که از ایشان در خصوص وضعیت مبارزه با استکبار پس از مذاکرات هسته ای پرسیده بود این گونه پاسخ دادند: "مبارزه با استکبار و نظام سلطه، براساس مبانی قرآنی، هیچگاه تعطیل پذیر نیست و امروز امریکا کامل ترین مصداق استکبار است."
,انتهای پیام/ ی
]