تحریمها و چالش نفت ۳۰۰ دلاری
وابستگی بیش از 70درصدی درآمد ارزی ایران به نفت سبب شده که شاهبیت فشارهای غرب به ایران از طریق تحریمهای نفتی باشد. اما ابزارهای مقابله ایران با این تحریمها چیست و چه تاثیری بر اقتصاد جهانی خواهد داشت؟[
به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ وابستگی بیش از 70درصدی درآمد ارزی ایران به نفت سبب شده که شاهبیت فشارهای غرب به ایران از طریق تحریمهای نفتی باشد. تحریمهای نفتی ایران بر چند پایه استوار است. نخست با فشار بر بازار و کشورهای خریدار نفت ایران، آنها از خرید نفت منع میشوند و نفت مورد نیاز ازطریق کشورهایی که ظرفیت افزایش تولید نفت را دارند، با مشوقهای خاص آمریکا، جایگزین آنها میشود. علاوه بر آن، صادرات نفت ایران با تحریمهای کشتیرانی و بیمه، محدود و تحتفشار قرار میگیرند و نهایتا در صورت فروش نفت توسط ایران با بستن کانالهای بانکی و تحریم بانک مرکزی، استفاده از پول فروش نفت با مشکل مواجه خواهد شد.
, شبکه اطلاع رسانی راه دانا,با توجه به تجربیات گذشته، آمریکا در تحریمهای جدید خود علاوه بر ایجاد محدودیت بر سر راه صادرات نفت خام ایران، صادرات صنعت پتروشیمی ایران را نیز مورد هدف قرار خواهد شد. ضمن آن که آمریکا تلاش دارد با فشار بر دولتهای حاشیه خلیجفارس، کانالهای سابق مالی، صادراتی و وارداتی صنعت نفت ایران را نیز محدود کند.
,در حال حاضر تولید نفت ایران قریب به 3.8 میلیون بشکه در روز است که روزانه تقریبا 2.2 میلیون بشکه از این میزان صادر میشود. کشورهای واردکننده نفت ایران که تاکنون مقاومت بیشتری در مقابل آمریکا نشان دادهاند براساس آمار ارائه شده توسط بلومبرگ، بهترتیب چین با 650هزار بشکه، هند با 500هزار بشکه، ترکیه با 160هزار بشکه و برخی دیگر کشورهای اروپایی اعم از ایتالیا، فرانسه و یونان میباشند. در طرف مقابل، کشورهایی چون کرهجنوبی با واردات 350هزار بشکه در روز و ژاپن با 140هزار لیتر تاکنون بهتبعیت از آمریکا برای کاهش واردات از ایران مصمم شدهاند. براساس آمار سال 2012، در صورت مؤثر واقعشدن تحریمهای آمریکا و عدم همراهی اروپا در ماههای آتی، صادرات نفت و بهتبع آن تولید نفت ایران حدود 500هزار بشکه کاهش پیدا خواهد داشت و این میزان امکان کاهش تا حداکثر 1میلیون بشکه را نیز داراست. (شکل ۱) این کاهش صادرات در کنار محدودیتهای اعمال شده بر صنعت پتروشیمی ایران، تأثیر چشمگیری بر درآمدهای ارزی ایران خواهد داشت.
,,
شکل ۱ – میزان کاهش تولید نفت ایران در نتیجه تحریمها در سال ۲۰۱۲
, شکل ۱ – میزان کاهش تولید نفت ایران در نتیجه تحریمها در سال ۲۰۱۲, شکل ۱ – میزان کاهش تولید نفت ایران در نتیجه تحریمها در سال ۲۰۱۲,
, ,
اهرمهای موجود برای تضعیف تحریمهای نفتی آمریکا
, اهرمهای موجود برای تضعیف تحریمهای نفتی آمریکا,علیرغم قدرت لابی آمریکا و تأثیر آن بر روی تحریم صادرات نفت ایران، فارغ از راهها و برنامههای ایران برای دور زدن تحریمها که با توجه به تجربیات مکرر، به پختگی خاصی رسیده و نگارنده بهدلیل محرمانگی از ذکر آنها معذور است، ایران از آلترناتیوهای مؤثری برای تضعیف تحریمهای نفتی برخوردار است. این آلترناتیوها هم دربردارنده اهرمهای دیپلماتیک و اقتصادی اعم از اهرم اپک و بازار نفت و اهرم اروپاست و هم دربردارنده اهرمهای ژئوپلیتیک چون بستن تنگه هرمز در شرایط خاص. اگرچه بهرهگیری از هریک از این اهرمها آثار و تبعات خاصی دارد ولیکن آمریکا و متحدان منطقهای آن مطمئن هستند که همه این گزینهها روی میز ایران است چراکه آمریکا با تحریمهای ظالمانه خود، مشخصا ایران را وادار به جنگ نفتی با آمریکا کرده است.
,در این جنگ نفتی، قیمت جهانی نفت نقش مهمی را ایفا میکند. اگرچه با افزایش قیمت نفت، سود بیشتری عاید کشورهای تولیدکننده نفت خواهد شد و در این بین تولید نفت شیل آمریکا اقتصادی و چاههای آماده تکمیل آمریکا وارد مدار تولید خواهند شد، ولیکن این افزایش قیمت اثرات مخربی بر اقتصاد جهانی خواهد داشت. بهعنوان مثال به دلیل وابستگی قیمت بنزین در دنیا به قیمت نفت، افزایش قیمت نفت منجر به افزایش چشمگیر قیمت بنزین و سایر فرآوردهها در دنیا خواهد شد و علاوه بر تبعات اقتصادی، اسباب نارضایتی شدید اجتماعی در کشورها را فراهم خواهد کرد. طبیعی است در ایران، به دلیل عدم وابستگی قیمت بنزین و سایر فرآوردهها به قیمت نفت، این افزایش قیمت تأثیری در قیمت فرآوردههای نفتی نخواهد داشت.
,,
بستن تنگه هرمز؛ تیر خلاصی بر پیکره آمریکا و کشورهای مرتجع منطقه
, بستن تنگه هرمز؛ تیر خلاصی بر پیکره آمریکا و کشورهای مرتجع منطقه, بستن تنگه هرمز؛ تیر خلاصی بر پیکره آمریکا و کشورهای مرتجع منطقه,به دلیل فاصله کشورهای تولیدکننده و مصرفکننده نفت و هزینه بالای انتقال نفت از طریق خط لوله، صادرات نفت غالبا از طریق کشتی انجام میشود. مطابق تصویر زیر که در سال 2014 توسط اداره اطلاعات انرژی آمریکا ارائه شده، در مسیر صادرات نفت دنیا گلوگاههای مهمی چون تنگههای هرمز، مالاکا، بابالمندب و کانال سوئز وجود دارد که در این بین تنگه هرمز حائز بیشترین اهمیت است و روزانه بیش از 17میلیون بشکه نفت و سایر محصولات هیدروکربوری از این کانال به اقصینقاط دنیا صادر میشود.
,,
شکل ۲ – میزان انتقال نفت از گلوگاههای مهم جهانی
, شکل ۲ – میزان انتقال نفت از گلوگاههای مهم جهانی, شکل ۲ – میزان انتقال نفت از گلوگاههای مهم جهانی,
, ,
با توجه به سابقه جنگ نفتکشها در خلیجفارس و نیز تهدیدهای جمهوری اسلامی ایران در سال 2007 مبنی بر بستن تنگه هرمز در صورت ادامه فشارهای آمریکا، کشورهای حاشیه خلیجفارس، مطالعات و پروژههای متعددی را برای کاهش ریسک انتقال نفت و گاز خود از تنگه هرمز از طریق دور زدن آن انجام دادهاند. در این بین دو پروژه بیش از همه حائز اهمیت هستند که در تصویر شماره ۳ با رنگ سبزرنگ مشخص شدهاند. یکی از این پروژهها، خط لوله شرقی- غربی عربستان به ظرفیت انتقال 8/4 میلیون بشکه در روز است که نفت را از میادین عربستان، کویت، بحرین و عراق به دریای سرخ میرساند. پروژه دیگر که در سال 2012 عملیاتی شد، خط لوله حبشان- فجیره در امارات به ظرفیت تقریبی 8/1 میلیون بشکه در روز و با مخازن ذخیرهسازی به ظرفیت 9/62 میلیون بشکه است که با دور زدن تنگه هرمز، نفت را از طریق دریای عمان صادر میکند.
,,
شکل ۳ – خطوط لوله پیشنهادی کشورهای حاشیه خلیجفارس جهت جایگزینی انتقال نفت از طریق تنگه هرمز
, شکل ۳ – خطوط لوله پیشنهادی کشورهای حاشیه خلیجفارس جهت جایگزینی انتقال نفت از طریق تنگه هرمز, شکل ۳ – خطوط لوله پیشنهادی کشورهای حاشیه خلیجفارس جهت جایگزینی انتقال نفت از طریق تنگه هرمز,
, ,
براساس گزارش موسسه بروکینگز، صادرات محصولات نفتی کشورهای خلیجفارس بین 16 تا ۲۰ میلیون بشکه در روز است که در این میان صادرات نفت خام و LNG حائز اهمیت است. (شکل ۴) با توجه به این آمار و افزایش ظرفیت تولید در سالهای اخیر، علیرغم تلاشهای کشورهای عربی حاشیه خلیجفارس برای دور زدن تنگه هرمز، خطوط لوله ذکر شده فقط توان انتقال حدود ۴۰درصد صادرات فعلی را خواهد داشت. بهعبارتی، در صورت بستهشدن تنگه هرمز، صادرات قریب به 12 میلیون بشکه در روز نفت و 106 میلیارد متر مکعب LNG در سال متوقف خواهد شد. این میزان کاهش صادرات نفت در جهان، به هیچ عنوان قابل جبران نخواهد بود و به دلیل کاهش عرضه نفت، قیمت نفت پتانسیل افزایش به 200 تا 300 دلار در هر بشکه را خواهد داشت و این امر اقتصاد تمام دنیا را دگرگون ساخته و حتی بعضی کشورها را تا مرز ورشکستگی پیش خواهد برد.
,,
شکل ۴ – صادرات روزانه محصولات نفتی کشورهای حاشیه خلیج فارس
, شکل ۴ – صادرات روزانه محصولات نفتی کشورهای حاشیه خلیج فارس, شکل ۴ – صادرات روزانه محصولات نفتی کشورهای حاشیه خلیج فارس,
, ,
کاملا روشن است که نمیتوان انتظار داشت آمریکا عهد خود در برجام را بشکند و کشورهای عضو اپک به سقف تعیین شده در اجلاسیه اوپک پایبند نباشند ولی ایران صرفا تماشاگر باشد؛ بلکه ایران یکپارچه، از تمام ابزارهای سیاسی، اقتصادی، دیپلماتیک و نظامی خود برای حفظ حقوق مردم ایران و تامین منافع خود ایفا خواهد کرد و در این راستا ذرهای تعلل و سستی نشان نخواهد داد.
,منبع: فارس
]
ارسال دیدگاه