دانا گزارش می دهد؛
پاکستان در سودای احیای روابط با واشنگتن؛ معامله معادن در ازای بازگشت به ائتلاف امنیتی
در حالی که آمریکا همزمان با تشدید رقابت با چین و بازآرایی ائتلافهای منطقهای، به دنبال بازیابی نفوذ خود در جنوب آسیاست، پاکستان نیز تلاش میکند با بهرهگیری از نقشآفرینی در پرونده ایران و ظرفیتهای معدنی خود، بار دیگر به یکی از شرکای راهبردی واشنگتن تبدیل شود.
به گزارش خبرنگار بین الملل شبکه اطلاعرسانی راه دانا؛ روابط آمریکا و پاکستان پس از خروج نیروهای آمریکایی از افغانستان در سال ۲۰۲۱ وارد دورهای از رکود شد؛ رکودی که بسیاری آن را پایان یک همکاری امنیتی چند دههای میدانستند.
اکنون اما نشانههای متعددی از تلاش دو طرف برای آغاز فصل تازهای از مناسبات دیده میشود؛ فصلی که این بار علاوه بر امنیت، اقتصاد، معادن و رقابت قدرتهای بزرگ نیز در آن نقش تعیینکننده دارند.
امضای قرارداد دو ساله ۱.۲ میلیون دلاری پاکستان با یک شرکت لابیگری آمریکایی را باید در همین چارچوب تحلیل کرد. قراردادی که هدف آن گسترش ارتباط با کنگره، کاخ سفید، پنتاگون و شورای امنیت ملی آمریکا عنوان شده و نشان میدهد اسلامآباد به دنبال بازگرداندن خود به مدار تصمیمسازیهای واشنگتن است.
اسلامآباد به دنبال بهرهبرداری از پرونده ایران
بر اساس ارزیابی ناظران، پاکستان تلاش میکند از فضایی که پس از نقشآفرینی در تسهیل برخی ارتباطات میان تهران و واشنگتن ایجاد شده، برای تقویت روابط با آمریکا استفاده کند.
در همین چارچوب، مقامهای پاکستانی امیدوارند روابط دو کشور از سطح ارتباطات شخصی میان برخی مقامها عبور کرده و به همکاریهای پایدار در حوزههای امنیتی، اقتصادی و دفاعی تبدیل شود؛ هدفی که با توجه به سابقه پرنوسان روابط دو کشور، تحقق آن چندان ساده نخواهد بود.
در این میان، روابط نزدیک ژنرال عاصم منیر، فرمانده ارتش پاکستان، با دونالد ترامپ نیز از جمله عواملی عنوان میشود که به گرمتر شدن مناسبات دو کشور کمک کرده است.
معادن؛ حلقه اتصال منافع آمریکا و پاکستان
در کنار همکاریهای امنیتی، مهمترین محور راهبرد جدید اسلامآباد، جذب سرمایهگذاری آمریکا در حوزه معادن راهبردی است.
پروژه عظیم «ریکو دیک» در ایالت بلوچستان که از بزرگترین ذخایر دستنخورده مس و طلای جهان به شمار میرود، اکنون به یکی از مهمترین میدانهای رقابت میان آمریکا و چین تبدیل شده است.
در سالهای گذشته چین با سرمایهگذاری گسترده در قالب کریدور اقتصادی چین ـ پاکستان، حضور پررنگی در اقتصاد این کشور پیدا کرده است؛ اما اکنون واشنگتن نیز تلاش میکند با ورود به پروژههای معدنی، بخشی از این نفوذ را کاهش داده و دسترسی خود به مواد معدنی حیاتی مورد نیاز صنایع پیشرفته، نیمههادیها و صنایع دفاعی را تضمین کند.
از همین رو، علاقه آمریکا به سرمایهگذاری در معادن پاکستان را نمیتوان صرفاً یک همکاری اقتصادی دانست؛ بلکه این موضوع بخشی از رقابت ژئوپلیتیکی گستردهتر میان واشنگتن و پکن برای کنترل زنجیره تأمین جهانی محسوب میشود.
احیای همکاریهای امنیتی؛ بازگشت به الگوی افغانستان؟
همزمان با حوزه اقتصاد، پاکستان تلاش میکند همکاریهای دفاعی و اطلاعاتی خود با آمریکا را نیز احیا کند.
اسلامآباد با برجسته کردن تهدیدهای امنیتی ناشی از افغانستان و فعالیت گروههای تروریستی، در پی آن است که بار دیگر جایگاه خود را به عنوان شریک امنیتی واشنگتن تثبیت کند؛ جایگاهی که پس از خروج آمریکا از افغانستان تا حد زیادی تضعیف شده بود.
این رویکرد با اولویتهای دولت ترامپ در حوزه مقابله با تروریسم و بازسازی زنجیره همکاریهای امنیتی همسو ارزیابی میشود.
آمریکا؛ شریک دائمی یا متحدی مقطعی؟
با وجود تلاشهای دو طرف، سابقه روابط آمریکا و پاکستان نشان میدهد این مناسبات همواره تابع نیازهای مقطعی واشنگتن بوده است.
پاکستان در دوران جنگ سرد، اشغال افغانستان و جنگ موسوم به مبارزه با تروریسم، یکی از مهمترین شرکای امنیتی آمریکا بود؛ اما با پایان مأموریت نیروهای آمریکایی در افغانستان، این کشور به سرعت از اولویتهای کاخ سفید خارج شد.
ملیحه لودهی، سفیر پیشین پاکستان در آمریکا نیز با اشاره به همین سابقه هشدار داده است که مشخص نیست این روند پس از پایان دولت ترامپ نیز ادامه پیدا کند و روابط دو کشور همچنان در معرض نوسانات سیاسی قرار دارد.
این تجربه نشان میدهد آمریکا در تعامل با متحدان خود بیش از هر چیز بر اساس منافع روز عمل میکند و هرگاه این منافع تغییر کند، سطح همکاریها نیز دستخوش تحول میشود.
اهداف واشنگتن در همسایگی ایران
تحولات اخیر را نمیتوان جدا از راهبرد کلان آمریکا در منطقه تحلیل کرد.
واشنگتن در شرایطی به دنبال تقویت روابط با پاکستان است که رقابت با چین بر سر منابع معدنی و زنجیره تأمین شدت گرفته، تحولات افغانستان همچنان یکی از دغدغههای امنیتی آمریکاست و همزمان تلاش برای بازآرایی ائتلافهای منطقهای در پیرامون جمهوری اسلامی ایران نیز ادامه دارد.
از این منظر، پاکستان برای آمریکا صرفاً یک شریک اقتصادی نیست، بلکه حلقهای مهم در معادلات امنیتی و ژئوپلیتیکی جنوب آسیا محسوب میشود.
در واقع؛ پاکستان میکوشد با استفاده از موقعیت ژئوپلیتیکی، ظرفیتهای امنیتی و منابع عظیم معدنی خود، روابط با آمریکا را وارد مرحلهای تازه کند؛ اما تجربه چند دهه گذشته نشان داده است که سیاست خارجی واشنگتن بر پایه شراکتهای پایدار شکل نگرفته، بلکه تابع محاسبات منفعتمحور و نیازهای مقطعی است.
از سوی دیگر، رقابت فزاینده آمریکا و چین بر سر نفوذ در جنوب آسیا و دسترسی به منابع راهبردی، موجب شده اسلامآباد بار دیگر به یکی از بازیگران مهم در معادلات قدرت تبدیل شود؛ روندی که پیامدهای آن، نه تنها برای پاکستان، بلکه برای موازنه قدرت در پیرامون جمهوری اسلامی ایران نیز قابل توجه خواهد بود.
ارسال دیدگاه