تجربهای متفاوت ژاپن در مدیریت انرژی
رشد اقتصادی همزمان با کاهش مصرف انرژی!
کشور ژاپن از پیشگامان مدیریت انـرژی در جهـان بـه شـمار می آید. آمار وضعیت انرژی این کشور گـواه عملکـرد بسـیار خوب مدیریت انـرژی ایـن کشـور بـویژه در بخـش صـنعتی است. از این رو برنامه هـای مـدیریت انـرژی ایـن کشـور می تواند الگوی مناسبی برای کشورهای دیگر از جملـه ایـران باشد.[
به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا به نقل از بسیج مهندسین صنعتی، کشور ژاپن از پیشگامان مدیریت انـرژی در جهـان بـه شـمار می آید که بـر اسـاس آمـار سازمان بین المللی انرژی در سـال 2002 مـیلادی ایـن کشـور دارای کمترین مصرف انرژی اولیه به ازای تولید ناخالص داخلی خود در بـین کشـورهای دنیا بوده است.
, شبکه اطلاع رسانی راه دانا,,
جهـش ژاپـن در مـدیریت انرژی به دهه هفتاد میلادی برمیگردد. مصرف انـرژی ژاپـن همانند سایر کشورهای صنعتی، با توجه به توسـعه صـنعتی و اقتصادی پس از جنگ جهانی دوم با افزایش شـدیدی همـراه بود، بطوریکه مصرف انرژی این کشور در فاصله زمانی 1955 تا1970 حدود 5 برابر افزایش یافت. بحران اول انرژی در سال 1973 زنگ خطری بـرای کشورهای صنعتی بود و بحـران دوم انـرژی درسال 1979 جدیت مسـئله را بـرای ایـن کشـورها روشـنتـر ساخت.
,,
دست اندرکاران صنعت و دولتمردان ژاپن پـس از بحـران اول انرژی در سال 1973 عملکرد خوبی داشتند، بطوریکـه توانستند میـزان مصرف انرژی این کشور را تا سـال 1978 ثابـت نگـه دارند. پس از بحران دوم انرژی در سال 1979و وضع قانون صـرفه جـویی انـرژی در همـان سـال، مصرف انرژی این کشـور رونـد نزولـی یافت، اما روند رشد اقتصادی این کشور با خللـی مواجـه نشـد.
,,
در بازه 10ساله 1973 تا 1982 شـدت انـرژی ایـن کشـور 30 درصد کاهش یافته و در دوره 20 ساله بعدی نیز 20 درصد بهبودی حاصـل شده است. یکی از ارکان اصلی عملکـرد بسـیار خـوب مـدیریت انـرژی ژاپن، وجود مدیر انرژی است، که نقشی کلیـدی بـر عهـده دارد.
,,
قانون صرفه جویی انرژی ژاپن
, قانون صرفه جویی انرژی ژاپن, قانون صرفه جویی انرژی ژاپن,دولت ژاپن برای صـرفه جـویی انـرژی سه محور وضع قوانین و مقررات مناسب، پشتیبانی و کمکهای مالی و آگاهی و بسیج عمومی جهت کاهش انرژی در راستای محور اول قانون صرفه جویی انرژی ژاپن را در سـال1979 وضع کرد. پیمان کیوتو (COP3) درسال 1997، ژاپن را ملزم ساخت گازهای گلخانهای تولیـدی را نسـبت بـه سال 1990 به میزان 6درصد کاهش دهد که بحث صرفه جویی انرژی در ژاپن منجر به بازبینی قانون صرفه جویی انرژی در سال 1999 شـد.
,,
البته این قانون بار دیگر در سال 2002 به روز شد که شامل سه بخش:آییننامههای بخش صنعت، آییننامه های بخش ساختمان (ساختمانهای جدید و بازسازی ساختمانهای قدیمی) و استانداردهای بازده انرژی وسایل نقلیه، تجهیزات خـانگی ،تجاری و اداری (استاندارد TOP RUNNER) می باشد.
,,
آیین نامه های این بخش بـا هـدف کـاهش شدت انرژی سالانه 1درصد وضع شده است و یکی از اصلی ترین مفاد این آیین نامه حضور مدیر انرژی یا مسئول مـدیریت انرژی در تمامی کارخانجات و مصـرف کنندگان بزرگ انرژی است.
,,
مدیر انرژی و جایگاه آن در ژاپن
, مدیر انرژی و جایگاه آن در ژاپن , مدیر انرژی و جایگاه آن در ژاپن ,سابقه مدیر انرژی در ژاپن به 1948بـر مـی گـردد. از سال 1948 آیین نامه مدیریت انرژی در بخش حرارت که شـامل تعریف شغل مدیر حرارت می شد مطـرح گردیـد.
,,
مـدیر انرژی به عنوان یک شخصیت کلیدی در سیستم مدیریت ژاپن دارای دو وظیفهی طرح و اجرای برنامههای میان مدت و بلند مدت ( 3 تـا 5 ساله ) برای صرفه جویی انرژی و ارائه گزارش دوره ای (سالانه ) وضعیت انرژی به دولت بود. در واقع مدیر انرژی، نماینده دولت در صنایع جهـت دسـتیابی به اهداف صرفه جویی انرژی است که کنترل میزان انرژی مورد نیاز و نگهداری از دسـتگاههای مربـوط به صرفهجویی انرژی نیز جزو وظـایف فرعـی وی است.
,,
صنایع باتوجه بـه اهمیتـی کـه برای صرفه جویی انرژی قائلند، تعداد بیشتری مدیر انرژی را استخدام میکنند، به طوری کـه نتـایج مطالعـات مرکز صرفه جویی انرژی ژاپـن (ECCJ) نشان می دهد،تعداد مدیران انرژی شاغل در صـنایع ژاپـن در بخش برق 4/2 برابر و در بخش حرارت 5/1 برابر تعدادی است که قانون تعیین نموده است.
,,
آموزش و ارزیابی مـدیر انـرژی و مسـئول مـدیریت انرژی
, آموزش و ارزیابی مـدیر انـرژی و مسـئول مـدیریت انرژی, آموزش و ارزیابی مـدیر انـرژی و مسـئول مـدیریت انرژی,مدیر انرژی باید حداقل 3 سال سابقه کار داشته باشد و در آزمون کیفی که توسط مرکز صرفه جویی انرژی ژاپـن ECCJ برگزار میگردد، گواهینامه مدیریت انرژی دریافـت کند در حالی که مسئول مدیریت انرژی تنها در یـک دوره یــک روزه شــرکت کــرده و پس از قبولی در آزمــون بســیار ســاده گواهی مربوطه را دریافت میکند.
,,
هر مسئول مدیریت انرژی سه سال یـک بار نیز در یک دوره تکمیلی یک روزه شرکت می نماید.دوره های آمـوزش مهـارتی بـرای مسـئولین مـدیریت انرژی نیز که از سال 1999 آغـاز شـده اسـت، توسـط ECCJ برگزار می گردد.
,,
همان طور که ذکر شد ژاپن دارای قـانون و نظـام قدرتمندی در زمینه مدیریت انـرژی است کـه جایگـاه مدیران انرژی و نیز تعداد و نحوه استخدام، ارزیابی و آموزش آنها را بطور واضح بیان میکند، بدیهی است روشـن شـدن جایگاه مدیر انرژی در ایران نیـز مـی توانـد تـاثیر زیـادی بـر مدیریت و بهینه سازی مصرف انرژی کشـور داشـته باشـد.
,,
مدیریت انرژی در ایران
, مدیریت انرژی در ایران, مدیریت انرژی در ایران,مـاده 121 قـانون برنامـه سـوم توسـعه اقتصـادی و اجتماعی که در ماده 20 قانون برنامه چهارم تنفیذ شده اسـت به بحث مدیریت انرژی میپردازد. این ماده دولت را موظـف به انجام اقدامات مدیریت انرژی میکند. در ایـن راسـتا لایحه مدیریت کارایی انرژی کشور با هدف حفاظت از منـابع انرژی و محیط زیست و کمک به توسـعه پایـدار ارائـه شـده است.
,,
قانون انرژی در ایران در ابتدای راه قـرار دارد و بـرای بهبودکارایی آن نیاز به تکمیل و رفع نقاط ضعف و ابهام برانگیز با تعیین جزئیـات کـافی میباشد.بـه ایـن منظور می توان از ساختار و قانون مـدیریت انـرژی در ژاپـن استفاده نمود.
,,
در این راستا می توان راهکارهایی مانند تعیین جایگاه مدیر انـرژی در صـنایع و سـاختمانها(بـه نحوی که مدیر انرژی دارای قدرت نظارتی و اجرایی باشد)، تعیین تعداد و تخصص مدیران انرژی و تعیین سازمان آموزش دهنـده و نحـوه ارزیـابی مـدیران انرژی ارائه کرد.
,,
در فصل نهم لایحه فوق الذکر، وظـایف وزارتخانههـای آمـوزش و پرورش، علوم تحقیقات و فنـاوری، کـارو امـور اجتمـاعی، مسکن و شهرسازی و نیز سازمان صداوسـیما به منظور آمـوزش و آگـاهسـازی عمومی درمباحث انرژی تعیین شده اسـت. لـیکن اشاره ای به سازمان مسـئول و چگـونگی آمـوزش و ارزیـابی مدیران انرژی نشده اسـت.
,,
بـدیهی اسـت مـدیران انـرژی در صنایع بدون داشـتن آموزشـهای کـافی و نیـز ارزیـابی سـطح توانایی در امور محوله نمی توانند کارایی لازم را داشته باشند.
,,
مرکز ملی آموزش مدیریت انرژی( (NTCEM با همکاری آژانـس همکاریهـای بـین المللـی ژاپن((JICA و معاونت امور انـرژی وزارت نیـرو و مجتمـع عالی آموزشی و پژوهشی صنعت آب و برق آذربایجان در آذر ماه سال 1383 احداث شده و آموزش مدیران انرژی صنایع را بـر عهـده گرفتـه اسـت. ایـن مرکـز دارای آزمایشـگاه مجهـز مدیریت انرژی می باشدکه همانند مـوارد مشـابه در ژاپن تجهیـز شـده و روشـهای آمـوزش عملـی در آن نیـز توسط کارشناسان ژاپنی به اعضای هیات علمی و تکنسـینهای این مرکز آموزش داده شده است.
,,
برگرفته از مقاله «استفاده از تجربیات ژاپن برای تعیین جایگاه مدیر انرژی در سیستم مدیریت انرژی» نوشته علی فارسی، با ویرایش و تلخیص
,,
انتهای پیام/خ
]
ارسال دیدگاه