غلامحسین طاهری دوست:
سینما اصلاً هنر نیست / رشته های سینمایی در خواب مسئولین گم شده اند
غلامحسین طاهری دوست در گفتگوی اختصاصی با صاحب نیوز از وضعیت سینمای ایران و رشته های سینمایی اظهار نارضایتی کرد. استاد دانشگاه تهران در خصوص پیشرفت با شیب بسیار کم در سینمای ایران، معضلات و راه حل های آن با ما سخن گفت.[
به گزارش شبکه اطلاع رسانی دانا به نقل از صاحب نیوز، غلامحسین طاهری دوست در سال ۱۳۲۳ و در بروجرد به دنیا آمد. او دارای دو مدرک فوق لیسانس در رشته های سینما و هنرهای تجسمی است و علاوه بر تزِ دکترایش، ساخت یازده فیلم در مورد تعزیه را نیز در کارنامه دارد. اکنون پس از ۴۵ سال کار حرفه ای، از وضعیت سینمای کشور راضی نیست. این استاد دانشگاه تهران و دانشگاه صدا وسیما امروز حرفهای زیادی برای گفتن دارد. فرصتی دست داد تا چند دقیقهای پای صحبتهای رئیس آموزشگاه سینمایی جام جم اصفهان بنشینیم و مشکلات صنعت سینما را از دریچه نگاه ایشان ببینیم.
, شبکه اطلاع رسانی دانا , صاحب نیوز,
صاحب نیوز- دکتر طاهری دوست به عنوان اولین سؤال بفرمایید که آیا از پیشرفتهای فنی ایران در مورد سینما راضی هستید؟ به نظر شما روند پیشرفتها دراین زمینه رضایت بخش هست؟
طاهری دوست- اصلاً راضی کننده نیست، به هیچ وجه، نه تنها راضی کننده نیست بلکه تعجب آور است. در مقایسه با این همه دست آوردی که انقلاب در بعد از این سی و چند سال داشته و چندین فیلم بسیار بسیار خوبی که در تاریخ سینمای ایران بعد از انقلاب ساخته شده، یا حتی میتوان گفت گاهاً هرسال چند فیلم خوب ساخته شده درحالیکه آن موقعها حتی هر ده سال یکبار هم یک فیلم خوب نبود، راضی کننده نیست. این روند نسبت به آن چیزی که امروزه به عنوان علم وصنعت و فن و تکنولوژی وارد حرفه سینماگری شده، اصلاً قابل قبول نیست.
در واقع کسانی که چنین فیلم های خوبی را میسازند، با عشق میسازند و البته فردی هم هست. یک مجموعه حرفه و فن و کاردانی وعلم، درکار نیست. یکی از دلایل این است که تهیه کننده کار را نمی شناسد، حرفه را نمی شناسد، حتی گریمور وقتی کار میکند نمی داند ارتباطاتش با فیلنامه نویس چیست و نمیداند که فیلم بردار قرار است چگونه از این گریم، در آن صحنه استفاده کند. در نتیجه این یک کارِ حرفهای نیست. فلان کارگردان با امکاناتی که دارد با یک فیلمبردار خوب کار میکند و فیلمبردار کارش را خوب انجام میدهد ولی موضوعات دیگری که در فیلم وجود دارد خوب انجام نگرفته است. چرا که مثلاً لباس باید با موضوع فیلم و نظر فیلمنامه نویس، هماهنگ باشد. البته من میدانم که گاهاً تفاوتهایی هست بین ایران با دیگر کشور ها اما اینجا مشکل، مشکل مدیریت است. آقایان مسئول، الان حدود ۴۰ سال از عمر انقلاب می گذرد. مگر نمی خواهید کارگردان تربیت کنید؟ مگر فیلم بردار نمی خواهید؟ مگر ما فیلمنامه نویس نمی خواهیم؟ چرا (کارشناس) ممیز تربیت نمیکنید که هم اسلام را بشناسد و هم سینما را؟ تا این ممیزها سر فیلم برداری بروند و حضور داشته باشند، نه اینکه ۱۵ میلیارد تومان خرج بشود و این فیلم از نظر اسلامی ایراد داشته باشد. اینجا مشکل از فیلمساز نیست، ایراد از آقایان است که نیرو تربیت نمیکنند.
,
,
صاحب نیوز- به نظر شما نقش آموزش آکادمیک در این زمینه چیست؟ چقدر میتواند در مورد مشکلی که فرمودید کمک کننده باشد؟
ما در مورد این قضیه مشکل داریم. ببینید من الان نمونه میآورم امیدوارم دوستانی که در دانشگاه سپهر هستند از من دلگیر نشوند. برای من کلاسی گذاشتند با دانشجوهای ترم هفتم، با عنوان تحلیل فیلمنانه نویسی، اما این دانشجوها اصلاً با تعریف فیلمنامه هم آشنا نبودند. و این نشان از مشکلات آموزش آکادمیک ما دارد. علت چیست؟ علت این است که چند نویسنده به این عزیزان فیلمنامه نویسی تدریس کردهاند که احتمالاً از نظر آکادمیک به این علم (فیلمنامه نویسی) آشنایی نداشتهاند. توجه کنید که حتی یک نویسنده خوب و عالی هم نمی تواند فیلمنامه نویسی تدریس کند چرا که فیلمنامه نویسی با داستان نویسی متفاوت است. فیلمنامه نویسی یک موضوع میان گروهی است، یک کار فنی است، یک حرفه است. تدریس فیلمنامه نویسی هم یک حرفه است. به ادبیات ربطی ندارد، من با بعضی از داستان نویسان بزرگ ایران کار کردهام که وقتی فیلمنامه شان را دیدم و گفتم به درد کار فیلمسازی نمیخورد؛ فیلمنامه یک چیز دیگری است؛ یک متن میان گروهی است. قرار نیست چاپ بشود و به دست مردم برسد. یک فیلمنامه خوب را وقتی به گریمور بدهید باید دقیقاً بداند وظیفه اش چیست. وقتی به طراح لباس بدهید باید بفهمد که شما چه میخواهید. فیلمنامه نویسی ربطی به جمله خوب ندارد، البته منظورم این نیست که جمله نباید خوب باشد بلکه منظورم این است که فیلمنامه باید خصوصیات دیگری هم داشته باشد. چون هر کلمهای که در فیلمنامه آورده میشود باید به تصویر تبدیل بشود اگر نتوان آن را به تصویر کشید آن وقت کار فیلمنامه نویس نقص داشته است. برای دانشجوهای ترم هفتم که فیلمنامه نویسی تدریس میکردم، فیلمنامهای را برای این عزیزان تحلیل کردم که جایزه گرفته بود و از یک آدم حرفه ای هم بود. اما در کل ترم تحصیلی، ما نتوانستیم حتی ۱۰ صفحه این فیلمنامه را تمام کنیم، اینقدر تعداد اشکالات زیاد بود.
,
صاحب نیوز- اجازه بدهید تا بیشتر به موضوع اصلی بحث بنده با شما بپردازیم. لطفاً بفرمایید که معنا و کاربرد سِنوگرافی چیست؟
سِنوگرافی در واقع معادل کارگردان هنری یا طراح صحنه است و یا کسی که شناخت بالای خودش از تقسیم حجم و هنر معماری را در اختیار کارگردان قرار میدهد.
,
صاحب نیوز- تفاوت بین یک سنوگراف و یک طراح صحنه در چیست؟
در واقع طراحی صحنه قسمت کوچک شده و محدودِ سنوگرافی است در زمان. یک سنوگراف در مورد معماری، تقسیم حجم، پرسپکتیو، استفاده رنگ در پرسپکتیو، استفاده حجم در پرسپکتیو، استفاده از عمق زمینه لنزها و کاربردهای لنزها در زیبا سازی صحنه، دانش و اطلاعات دارد. دقت کنید که یک طراح سنوگرافی، میتواند در کار خودش اصلاً به دنیای سینما وارد نشود! مثلاً در فرانسه یا اروپا ۲۰۰-۳۰۰ سال است که یک خانه ساخته شده است و اجازه ندارند که بیرون آن خانه را خراب کنند (چون محکم است و نیازی به خراب کردن نیست یا به لحاظ قدمت دارای ارزش است). در داخل این خانه با مشکلاتی مثل عدم انطباق با زمان و علم و تکنولوژی روز، روبرو هستند. از نبود آسانسور بگیرید تا خرابی لوله کشی آب و سیم کشی برق و غیره. در اینجا یک سنوگراف با حفظ دیوارهای بیرونی، کل فضای داخلی ساختمان را خالی می کند و دوباره میسازد. این بار با پارکینگ، آسانسور و کلاً منطبق با نیازهای روز. حالا همین سنوگراف میتواند همین کار را در یک دکور محدود یا یک استدیویِ محدود انجام دهد. استدیوی فیلم ای تی همین الان هم قابل مشاهده است یا دکور فیلم روح آقای آلفرد هیچکاک هنوز هست و از داخل آن فضا هنوز استفاده می کنند. اما شهرک غزالی ما دیگر غیر قابل استفاده شده است چون از تخصص سنوگرافی استفاده نشده است. فرض کنید میخواهیم در یک تونل مترو سیل آب جاری شود و محوطه را آب فرا بگیرد، در اینجا یک سنوگراف تمام این طراحیها را انجام میدهد. بگذاریداز شما یک سؤال بپرسم. آیا کامپیوتر جزو سینما هست یا خیر؟
صاحب نیوز- هم بله و هم نه، کامپیوتر همه جا کاربرد دارد.
دقیقاً، نمیشود گفت معماری جزو سینما نیست و نمی شود هم گفت که فقط مربوط به سینما است. کامپیوتر هم امروزجزئی از سینماست؛ چون امروز شما در سینما فیلم نمیبینید، دی وی دی میبینید. اما آیا میگویید میخواهم بروم سینما دی وی دی ببینم؟ نه، میگویید می خواهم بروم سینما فیلم ببینم، در حالی که دیگر فیلمی وجود ندارد، همه چیز دیجیتال شده است. طراحی صحنه هم دیگر یک صندلی و پارچه ترمه و تبرزین نصب شده به دیوار نیست، امروز کارگردان می خواهد فلان بازیگر از ابتدای سالن با یک پرش به انتهای سالن برسد! خب برای انجام این کار باید بازیگر را با طناب و ریل سقفی جابجا می کنند. این را فقط یک معمار صحنه میداند که در آن حجمی که در لوکیشن یا استدیو داریم، چگونه ادوات و ابزار و امکانات را استفاده کنیم تا این صحنه خلق شود. به همین خاطر است که در پشت صحنه فیلم معراجی های آقای ده نمکی ۸ نفر میمیرند. بله، اگر معمار این کار شناخت لازم را داشته باشد نمیگذارد این اتفاق بیفتد. باید متخصص تربیت کنیم. سینما علم است، سینما حرفه است، سینما فن است. سینما اصلاً هنر نیست! اصلاً ادبیات نیست!!
,
,
,
صاحب نیوز- آیا تخصص سنوگرافی در خارج از کشور به عنوان یک رشته دانشگاهی تدریس می شود؟
بله، شما میتوانید به دانشگاه بروید و رسماً و با مدرک معتبر، یک سنوگراف بشوید. که البته عمدتاً پایهاش از معماری است نه سینما. به شما یاد میدهند که چطور از این علم در سینما استفاده کنید یا چطور در معماری استفاده کنید. شما میتوانید تشریف بیاورید منزل من را در تهران ببینید. من از یک آپارتمان قدیمی یک آپارتمان تازه ساختهام، شما به هیچ وجه آپارتمانی به این کاملی، به این سادگی و ساخته شده با حداقل امکانات را در ایران پیدا نمیکنید. این را برای این میگویم که کسانی که میخواهند بدانند که یک سنوگراف یا یک طراح معماری داخلی، کسی که درس سمعی و بصری خوانده و کارش هم سینما بوده، در این ساختمان چه کار کرده است.
,
صاحب نیوز- ما متخصص مورد نیازمان را داریم تا در دانشگاه از وجودش بهره ببریم؟
بله، برای همین است که من می گویم این فن محجور مانده و کسی به تربیت متخصص در این زمینه توجه نمیکند.
,
صاحب نیوز- به نظر شما علت این مخالفت و یا بی توجهی مسئولین چیست؟
این طور که من شنیدهام رئوس دروس در وزارت علوم، مثلاً ۳۰ سال پیش مدون شده و هنوز هم همان را تدریس میکنند. متأسفانه ما رشته منشی گری صحنه هم در دانشگاه نداریم. امروز کارگردان فکر میکند منشی صحنه یعنی منشی کارگردان. درحالی که این دو اصلاً ربطی به هم دیگر ندارند.
,
صاحب نیوز- پیشنهاد شما برای حل این معضل چیست؟
باید تدریس بشود. باید کسانی را تربیت کنند که بتوانند در دانشگاه ها تدریس کنند. منشی گری صحنه، دستیاری کارگردان و… باید تدریس بشوند. دیگر دوره مونتاژ فیلم ولابراتوار تمام شده است. باید رئوس دانشگاهها با توجه به نیاز روز تنظیم بشوند. دوستان ما در وزارت علوم یا ارشاد ظاهراً نمیدانند که سنوگرافی جزو علوم پایه سینما و معماری است. در یزد اگر شما دیده باشید بادگیرها با توجه به نیاز روز در معماری جای داده شده بودند ولی امروز نوع پیشرفته آن را نمیبینیم. این کار کارِ یک سنوگراف است. اگر به منزل ما تشریف بیاورید میبنید که من چطور پنجرهها را تنظیم و بازسازی کردهام که از شرق،غرب، شمال و جنوب باد را به داخل منزل می آورم و کولر در پشت بام هم به همین صورت، این کولر پروانه ندارد(مثل بادگیر های خانه ها در یزد) من دقیقا همان کاری را میکنم که ۲۰۰ سال پیش در یزد انجام میشد. درسرتاسر تابستان ما یک بار هم کولر روشن نمیکنیم. متاسفانه وزارت ارشاد این را نمیداند و یا در مقابل دانستن آن میایستد و وزارت مسکن هم نمیداند. پس تا وقتی که متخصص مورد نیازمان را تربیت نکنیم وضعیت به همین شکل است.
,
صاحب نیوز- خیلی ممنون از اینکه وقتتان را در اختیار ما قرار دادید.
,]
ارسال دیدگاه