آنچه که از تاریخ باید آموخت؛
فردی موقت برای دولت موقت!
شاید یکی از اساسی ترین سوالات بعد از اولین سخنرانی امام خمینی در بهشت زهرای تهران، این بود که اولین دولت بعد از انقلاب، چگونه و به چه نحو آغاز به کار می کند.[
به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ به نقل از نسل فردا؛ درست بلافاصله بعد از فرود هواپیمای حامل امام(ره) در فرودگاه تهران و حضور مردم در بهشت زهرا، امام (ره) صراحتاً از تشکیل یک دولت اسلامی خبردادند تا نشان دهند زمان غلبه نهایی بر دشمن و پیروزی انقلاب فرا رسیده است. دولت موقتی که به نظر ضربه نهایی بر پیکره ی در حال احتضار دولت بختیار بود.
, شبکه اطلاع رسانی راه دانا, نسل فردا,ضربه ی ابتدایی به دولت بختیار زمانی زده شد که او با یک رای اعتماد نمایشی از مجلس، در حال تشکیل دولت جدیدش بود اما ، امام(ره) در پیامی به تمامی کارکنان اعتصابی دولت دستور داد تا وزرای دولت غیر قانونی بختیار را به وزارت خانه ها و دفتر نخست وزیری راه ندهند و موج به وجود آمده چنان بر ساختمان دولت بختیار کوبید که آن را به ویرانه ای شبیه ساخت.
,دومین ضربه اما بازگشت به ایران بود و در حالی صورت گرفت که بختیار دستور به بستن فرودگاه ها داده بود و تهدیداتی در مورد بمباران مردم و هدف قرار دادن هواپیمای حامل امام(ره) کرده بود. تهدیداتی تو خالی که با بازگشت امام مردم به کشور، آب سردی بر آتش نمایشی تهدیدات بختیار ریخت.
,ضربه نهایی نیز با جمله امام خمینی (ره) در بهشت زهرا همراه بود:«من توی دهن این دولت میزنم،من دولت تعیین میکنم» و سپس جلسه با شورای انقلاب در شامگاه ۱۴ بهمن و تعیین بازرگان به عنوان مامور تشکیل دولت موقت در ۱۶ بهمن ۵۷ به نتیجه رسید و امام در حکم زیر، بازرگان را مامور تشکیل دولت موقت کرد:
,جناب آقاى مهندس مهدى بازرگان؛
, جناب آقاى مهندس مهدى بازرگان؛,بنا به پیشنهاد شوراى انقلاب، بر حَسَب حق شرعى و حق قانونى ناشى از آراى اکثریت قاطع قریب به اتفاق ملت ایران که طى اجتماعات عظیم و تظاهرات وسیع و متعدد در سراسر ایران نسبت به رهبرى جنبش ابراز شده است، و به موجب اعتمادى که به ایمان راسخ شما به مکتب مقدس اسلام و اطلاعى که از سوابقتان در مبارزات اسلامى و ملى دارم، جنابعالى را بدون در نظر گرفتن روابط حزبى و بستگى به گروهى خاص، مأمور تشکیل دولت موقت مىنمایم تا ترتیب اداره امور مملکت و خصوصاً انجام رفراندم و رجوع به آراى عمومى ملت درباره تغییر نظام سیاسى کشور به جمهورى اسلامى و تشکیل مجلس مؤسسان از منتخبین مردم جهت تصویب قانون اساسى نظام جدید و انتخاب مجلس نمایندگان ملت بر طبق قانون اساسى جدید را بدهید.
,مقتضى است که اعضاى دولت موقت را هر چه زودتر با توجه به شرایطى که مشخص نموده ام تعیین و معرفى نمایید.
,کارمندان دولت و ارتش و افراد ملت با دولت موقت شما همکارى کامل نموده و رعایت انضباط را براى وصول به اهداف مقدس انقلاب و سامان یافتن امور کشور خواهند نمود. موفقیت شما و دولت موقت را در این مرحله حساس تاریخى از خداوند متعال مسألت مىنمایم. (صحیفه امام، ج۶، ص: ۵۴ و ۵۵)
,
, , اما چرا بازرگان؟
, اما چرا بازرگان؟, اما چرا بازرگان؟,در اوج مبارزات و کوران اتفاقات بهمن ۵۷ ، سقوط رژیم شاهنشاهی و دولت غیر قانونی بختیار بیش از پیش محتمل بنظر می رسید. در این میان اما علامت سوالی بزرگ پیش روی متفکران و مبارزان انقلابی قرار گرفت و آن چگونگی اداره کشور و آینده سیاسی ایران بعد از ساقط کردن رژیم بود.
,امام خمینی (ره) در پاسخ نظریه جمهوری اسلامی را مطرح می کردند، اما نکته قابل توجه چگونگی رسیدن به جمهوری اسلامی، اداره کشور، برگزاری رفراندوم و انتخابات بود. در جلسات شورای انقلاب با امام کلید حل این مشکل ، دولت موقت بیان شد، دولتی تشکیل شده از افراد دارای سابقه اجرایی و با تجربه که مقدمات انتقال قدرت و اداره کشور را بر دست می گرفت.
,سر انجام در روز ۱۴ بهمن ماه در یک جلسه طولانی و سنگین مهندس بازرگان به ریاست دولت موقت تعیین شد.
,اولین دلایل حضور بازرگان در این مسند را می توان در پیام امام خمینی برای نخست وزیری بازرگان جست وجو کرد،"بنا بر پیشنهاد شورای انقلاب".
,می توان گفت امام (ره) شخصاً راضی به انتخاب بازرگان نبود زیرا او را فردی انقلابی و مناسب برای پست نخست وزیری دولت موقت نمی دید. چرا که خود بازرگان نیز در سخنرانی ها خود را شبیه به پیکانی می دانست که امام از او انتظار بولدوزری انقلابی داشت، اما به دلیل اصرار اعضای شورای انقلاب همچون شهید بهشتی و شهید مطهری و احترام به خرد جمعی و مشورت و نظر شورای انقلاب این انتخاب را انجام داد. همانطور که در پیام و در سخنرانی بعد از انتخاب بازرگان نیز به این نکته تاکید فراوان کرد.
,با مقداری جست و جو در سابقه سیاسی بازرگان می توان دریافت، عقاید ضد کمونیستی بازرگان، باعث شده بود او تمایلاتی به سمت غرب داشته و همیشه رابطه مناسب و دارای آرامش و دوستی با آمریکا را ترجیح می داد.
,می توان به جرات گفت امام (ره) با انتخاب بازرگان آمریکا را بازی داده و کلاهی گشاد بر سر دولت مردان این کشور نهاد، زیرا زمانی که آمریکا فردی با تمایلات سیاسی بازرگان و نحوه ارتباط او با غرب را نخست وزیر دولت موقت می دید، حساسیت به مراتب کمتری نسبت به اقدامات دولت موقت نشان می داد.
,هر چند که غرب علی الخصوص آمریکا چه قبل از پیروزی انقلاب اسلامی و چه بعد از آن دشمنی و کار شکنی هایی آشکار بر ضد مردم ایران کرد، اما از اینکه می دید فردی بر مسند نخست وزیری تکیه زده است که آشکارا به دنبال رابطه با آمریکا بوده، از اقدامات خصمانه و سرمایه گذاری برای شکست دادن دولت موقت نوپا خودداری می کرد.
,یکی دیگر از دلایل انتخاب بازرگان، نظر شورای انقلاب و علی الخصوص امام خمینی(ره) در مورد پرهیز روحانیون برای پذیرش پست های اجرایی در آن برهه حساس بود. به طوری که امام (ره) نیز پا فشاری بر این موضوع، پیش بینی می کرد شاه، درباریان، غربی ها و رسانه های تحت کنترل آنان، به این شائبه که روحانیون و امام برای به قدرت رسیدن انقلاب کرده و در طمع جاه و مقام، مردم را به ساقط کردن رژیم پهلوی رهبری کرده اند، ایجاد می شد.
,درست در سخنرانی ۲۹ مرداد ۵۹ بود که امام امت خود تمامی مسئولیت این انتخاب را برعهده گرفت و آن را اینگونه تشریح کرد:« ما دو دسته بودیم یک دسته از مدرسه آمده بودیم و یک دسته از خارج آمده بودیم. نه ما(مدرسهایها) تجربه انقلابی داشتیم و نه آنها (خارجنشینها) روح انقلابی را» به این جهت «دولت موقت را قرار دادیم و خطا کردیم. از اول باید یک دولتی که قاطع باشد و جوان باشد تا بتواند مملکت را اداره کند» انتخاب میکردیم. امام خمینی درعینحال به ناچاری و عدم آشنایی نیروهای انقلاب نیز در این انتخاب اشاره کردند و فرمودند: «منتها آن وقت ما نداشتیم فردی را که بتوانیم، آشنا نبودیم (به دلیل تبعید ۱۵ ساله از ایران) تا بتوانیم انتخاب کنیم. انتخاب کردیم و خطا شد.» امام خمینی(ره) در این سخنرانی فرمودند: «ما یا مقصریم یا قاصر و در هر دو جهت آن در پیشگاه ملت جواب باید بدهیم.»
,
, , به سادگی می توان دریافت در آن پیچ خطرناک تاریخی، نیاز بود فردی هدایت دولت موقت را بر دست بگیرد که سابقه کارهای اجرایی داشته و بتواند در این برهه حساس توانایی مدیریت وزارتخانه ها، امکانات و کارهای اجرایی کشور را بدست بگیرد و بازرگان نیز فردی با سابقه اجرایی و البته مبارزاتی و دارای تیم و دوستانی بود که در مرحله مسلط شدن انقلاب اسلامی، توانایی اداره کشور در آن ها دیده می شد.
,با تکمیل شدن این پازل و کنار هم قرار دادن این دلایل، در آن مقطع شورای انقلاب با پیشنهاد بازرگان و برتری دادن او از میان گزینه های دیگر مانند دکتر سنجابی، امام خمینی (ره) بر آن داشت تا برای احترام بر مشورت شورایی که نقش قوه مقننه در آن زمان را برعهده داشت، فردی را به عنوان نخست وزیر منصوب کند، که خود امام (ره) اما بعدها و در نامه سال ۶۸ آشکار ساخت که خود قلبا راضی به آن انتخاب نبود. دلایلی که در نهایت نیز همان ها باعث زوال بازرگان و دولتش شد.
,یادداشت از ابوالفضل احمدی، دانشجوی کارشناسی دانشگاه اراک
,انتهای پیام/
]
ارسال دیدگاه