تاملی بر کتاب آموزش حقوق و تکالیف به دانش آموزان
چند ماهی است که آموزش حقوق و تکالیف به دانشآموزان در دستور کار وزارت آموزش و پرورش قرار گرفته است.[
به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ به نقل از زنان خبر؛ در این طرح که با مشارکت وزارت آموزش و پرورش و معاونت امور زنان و خانواده ریاست جمهوری انجام میگیرد، کتابچهای در اختیار دانشآموزان دختر و پسر متوسطه دوم با موضوعات حقوقی قرار گرفته و طبق اعلام خانم مهناز احمدیدستجردی، مدیرکل امور بانوان وزارت آموزش و پرورش تاکنون ۴۸ هزار و ۱۰ نفر از دانش آموزان در ۱۵ استان تحت پوشش این طرح قرار گرفتند و در سال تحصیلی جاری نیز تلاش میشود آموزش حقوق برای دختران به پایههای پنجم و ششم انتقال یابد.
, شبکه اطلاع رسانی راه دانا, زنان خبر,آموزش حقوق به کودکان و نوجوانان قطع به یقین یکی از موضوعات حائز اهمیت است؛
تا آنجا که اساساً یکی از شرایط لازم برای ارتقای میزان اثربخشی به هر نظام تعلیم و تربیتی، اطلاعرسانی به مخاطبان و آگاهی کامل آنان از حقوق و تکالیف خود بهشمار میرود. اما بررسی محتوای کتابچه آموزشی مذکور، مخاطب را به این نتیجه میرساند که این آموزش نه تنها اثرات مثبت کمی داشته است، بلکه در برخی موارد میتواند تبعات سنگینی برای فرد در تعاملات اجتماعی و خانوادگی داشته باشد. در زیر به برخی از این نکات اشاره میشود:
۱٫ دانشجویان رشته حقوق در مقطع کارشناسی، بعد از گذراندن حدوداً چهار تا پنج ترم تحصیلی دانشگاهی و پس از آشنایی کامل با تعاریف و مفاهیم حقوقی، در درس حقوق مدنی با مباحث حقوق خانواده آشنا میشوند. در کتاب حاضر با این پیشفرض که مخاطب اصلی کتاب، دانشآموز است، بر چه اساس و بر چه مبنایی این نتیجه گرفته شده که باید عمده مباحث حقوق مدنی ۵ در یک فصل گنجانده و به دانشآموز ارائه شود؟!
ازدواج دائم و ازدواج موقت، اهلیت برای ازدواج، آثار ازدواج با زن شوهردار و تحقق حرام مؤبد، انواع قرابت (نسبی، سببی و رضاعی)، شروط ضمن عقد، در عده بودن زن و… از جمله مباحثی است که در این کتاب مطرح شده که قطعاً طرح این مباحث نه تنها منفعتی را برای دانشآموزان بهدنبال نخواهد داشت، بلکه بهنظر میرسد خارج از رعایت مصالح عالیه کودکان ونوجوانان نیز باشد.
همچنین در چندین مبحث کتاب اشاره به روابط «زناشویی» و مباحثی از این دست شده است که بهنظر میرسد طرح این مباحث در چارچوب حقوقی، منفعتی را متوجه دانشآموزان نخواهد کرد. اگرچه مبحث «آموزش جنسی» به عنوان یکی از مباحث و موضوعات مهم است که باید از سوی خانواده و همچنین مدرسه و نظام آموزش و پرورش بهطور متناسب و مطلوب بدان پرداخته شود، ولی کتاب حاضر، کاملاً خارج از این موضوع، صرفاً به بیان فهرستی از قوانین پرداخته که بیارتباط با مقتضیات سنی دانشآموزان است.
۲٫ حقوقی که نگاشته شده بدون درنظرگرفتن جنسیت مخاطب، ارائه شده است. روش صحیح آموزش حقوق و تکالیف در حوزه خانواده، درصورتیکه قصد ما از آشنایی با این حقوق، اصلاح روابط بین افراد باشد، باید به این صورت باشد که نسبت به هر جنسی، ابتدا بر تکالیفش نسبت به جنس دیگر تمرکز کنیم و سپس حقوق او در مقابل جنس مقابل را یادآور شویم. این روش که برگرفته از سیره و فرموده ائمه معصومین علیهمالسلام است متأسفانه در سیستم آموزش حقوق در هیچ سطحی رعایت نمیشود و این کتاب هم از این نقص مبرا نیست.
۳٫ یکی از نکات حائز اهمیت در کتاب حاضر، گفتمان قانونمدارانه صرف است؛ این در حالی است که در آموزش حقوق برای کودکان و نوجوانان، فراتر از رویکرد حقوقی، نهادینه کردن رویکرد اخلاقمدارانه در دانشآموزان است که قطعاً صرف بیان مواد قانونی بیروح برای گروه سنی کودک و نوجوان، نه دارای جذابیت مورد انتظار است و نه میتواند از تأثیرگذاری کافی برخوردار باشد. همچنین ارائه مباحث حقوقی بدون در نظرگرفتن رویکرد اخلاقمدارانه موجب میشود که نسبت به حقوق زن در دین نگاه منفی ایجاد شود.
۴٫ درحالیکه حدود یکسوم کتاب به مباحث حقوق خانواده و ارائه فهرست قوانین از قانون مدنی که هیچ ارتباطی با مقتضیات سنی دانشآموزان ندارد، اختصاص یافته است، بهشدت خلأ بیان حقوق و تکالیف متناسب برای دانشآموزان در کتاب به چشم میخورد. برخی از اهم این حقوق عبارتند از: حق بر آموزش و پرورش که به عنوان مهمترین حقوق دانشآموزان در قالب یک صفحه بسیار خلاصه و مجمل (صفحه ۵۶ کتاب) آمده است؛ درحالیکه قطعاً این حق بسیار جای کار و طرح بحث تفصیلیتر دارد، حق بر بازی و تفریح، حق بر رعایت مصالح عالیه کودک و نوجوان، حقوق و تکالیف فرزندان در خانواده، ازجمله تکالیفی که والدین از جهت تربیت و حضانت و نگهداری و مراقبت از فرزندان برعهده دارند و تکالیفی که فرزندان از جهت حسن معاشرت، احترام و اطاعت در قبال والدین برعهده دارند، تکلیف به احترام به حقوق گروه همسالان در راستای قانونمندکردن دانشآموزن در مدارس و خانواده که انتظار میرفت در این کتاب مورد توجه قرار گیرد، حق بر آموزش و پرورش در محیط سالم، اخلاقی و عاری از هرگونه فساد اخلاقی.
آموزش حقوق به کودکان و نوجوانان قطع به یقین یکی از موضوعات حائز اهمیت است؛
,تا آنجا که اساساً یکی از شرایط لازم برای ارتقای میزان اثربخشی به هر نظام تعلیم و تربیتی، اطلاعرسانی به مخاطبان و آگاهی کامل آنان از حقوق و تکالیف خود بهشمار میرود. اما بررسی محتوای کتابچه آموزشی مذکور، مخاطب را به این نتیجه میرساند که این آموزش نه تنها اثرات مثبت کمی داشته است، بلکه در برخی موارد میتواند تبعات سنگینی برای فرد در تعاملات اجتماعی و خانوادگی داشته باشد. در زیر به برخی از این نکات اشاره میشود:
,۱٫ دانشجویان رشته حقوق در مقطع کارشناسی، بعد از گذراندن حدوداً چهار تا پنج ترم تحصیلی دانشگاهی و پس از آشنایی کامل با تعاریف و مفاهیم حقوقی، در درس حقوق مدنی با مباحث حقوق خانواده آشنا میشوند. در کتاب حاضر با این پیشفرض که مخاطب اصلی کتاب، دانشآموز است، بر چه اساس و بر چه مبنایی این نتیجه گرفته شده که باید عمده مباحث حقوق مدنی ۵ در یک فصل گنجانده و به دانشآموز ارائه شود؟!
,ازدواج دائم و ازدواج موقت، اهلیت برای ازدواج، آثار ازدواج با زن شوهردار و تحقق حرام مؤبد، انواع قرابت (نسبی، سببی و رضاعی)، شروط ضمن عقد، در عده بودن زن و… از جمله مباحثی است که در این کتاب مطرح شده که قطعاً طرح این مباحث نه تنها منفعتی را برای دانشآموزان بهدنبال نخواهد داشت، بلکه بهنظر میرسد خارج از رعایت مصالح عالیه کودکان ونوجوانان نیز باشد.
,همچنین در چندین مبحث کتاب اشاره به روابط «زناشویی» و مباحثی از این دست شده است که بهنظر میرسد طرح این مباحث در چارچوب حقوقی، منفعتی را متوجه دانشآموزان نخواهد کرد. اگرچه مبحث «آموزش جنسی» به عنوان یکی از مباحث و موضوعات مهم است که باید از سوی خانواده و همچنین مدرسه و نظام آموزش و پرورش بهطور متناسب و مطلوب بدان پرداخته شود، ولی کتاب حاضر، کاملاً خارج از این موضوع، صرفاً به بیان فهرستی از قوانین پرداخته که بیارتباط با مقتضیات سنی دانشآموزان است.
,۲٫ حقوقی که نگاشته شده بدون درنظرگرفتن جنسیت مخاطب، ارائه شده است. روش صحیح آموزش حقوق و تکالیف در حوزه خانواده، درصورتیکه قصد ما از آشنایی با این حقوق، اصلاح روابط بین افراد باشد، باید به این صورت باشد که نسبت به هر جنسی، ابتدا بر تکالیفش نسبت به جنس دیگر تمرکز کنیم و سپس حقوق او در مقابل جنس مقابل را یادآور شویم. این روش که برگرفته از سیره و فرموده ائمه معصومین علیهمالسلام است متأسفانه در سیستم آموزش حقوق در هیچ سطحی رعایت نمیشود و این کتاب هم از این نقص مبرا نیست.
,۳٫ یکی از نکات حائز اهمیت در کتاب حاضر، گفتمان قانونمدارانه صرف است؛ این در حالی است که در آموزش حقوق برای کودکان و نوجوانان، فراتر از رویکرد حقوقی، نهادینه کردن رویکرد اخلاقمدارانه در دانشآموزان است که قطعاً صرف بیان مواد قانونی بیروح برای گروه سنی کودک و نوجوان، نه دارای جذابیت مورد انتظار است و نه میتواند از تأثیرگذاری کافی برخوردار باشد. همچنین ارائه مباحث حقوقی بدون در نظرگرفتن رویکرد اخلاقمدارانه موجب میشود که نسبت به حقوق زن در دین نگاه منفی ایجاد شود.
,۴٫ درحالیکه حدود یکسوم کتاب به مباحث حقوق خانواده و ارائه فهرست قوانین از قانون مدنی که هیچ ارتباطی با مقتضیات سنی دانشآموزان ندارد، اختصاص یافته است، بهشدت خلأ بیان حقوق و تکالیف متناسب برای دانشآموزان در کتاب به چشم میخورد. برخی از اهم این حقوق عبارتند از: حق بر آموزش و پرورش که به عنوان مهمترین حقوق دانشآموزان در قالب یک صفحه بسیار خلاصه و مجمل (صفحه ۵۶ کتاب) آمده است؛ درحالیکه قطعاً این حق بسیار جای کار و طرح بحث تفصیلیتر دارد، حق بر بازی و تفریح، حق بر رعایت مصالح عالیه کودک و نوجوان، حقوق و تکالیف فرزندان در خانواده، ازجمله تکالیفی که والدین از جهت تربیت و حضانت و نگهداری و مراقبت از فرزندان برعهده دارند و تکالیفی که فرزندان از جهت حسن معاشرت، احترام و اطاعت در قبال والدین برعهده دارند، تکلیف به احترام به حقوق گروه همسالان در راستای قانونمندکردن دانشآموزن در مدارس و خانواده که انتظار میرفت در این کتاب مورد توجه قرار گیرد، حق بر آموزش و پرورش در محیط سالم، اخلاقی و عاری از هرگونه فساد اخلاقی.
,
ارسال دیدگاه