اهتمام به حل معضلات زیست محیطی/
آموزه های دینی و نقش آن در حمایت از محیط زیست
قرآن به صراحت می فرماید، همه موجوداتی که درآسمان ها هستند و ازمحدوده علم بشر پنهان و آنچه در زمین است و آنچه بین آنها است و آنچه در اعماق زمین است، از آن خدا می باشد و مالکیت آنها با خداست.[
به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ به نقل ازشاهوخبر؛حفاظت از محیط زیست از مهم ترین دغدغه های بشر است، چراکه افزایش جمعیت، رشد صنعت، مصرف زدگی افسار گسیخته وتغییرات آب حق زندگی در محیط زیست سالم حفاظت بیشتر از محیط زیست را طلب می کند. اصل حفاظت از محیط زیست که در اعلامیه1971 استکهلم مطرح شد به عنوان یکی از اصول اساسی حقوق بشرتلقی می گردد که در اصل اول اعلامیه استکهلم مورد تاکیدقرار می گیرد و از آن روز این حق در سطح عالی ترین مقررات کشورها یعنی در قانون اساسی مستقر می گردد و در اکثر قوانین اساسی کشورها اصل یا اصولی در جهت برخورداری انسان از محیط زیست سالم مورد توجه قرار می گیرد؛ در این رابطه در کشور مادر اصل 50 قانون اساسی آمده است، «در جمهوری اسلامی، حفاظت محیط زیست که نسل امروز و نسل های بعد باید در آن حیات اجتماعی رو به رشدی داشته باشند، وظیفه عمومی تلقی می شود. از این رو فعالیت های اقتصادی و غیر آن که با آلودگی محیط زیست یا تخریب غیر قابل جبران آن ملازمه پیدا کند، ممنوع است».
, شبکه اطلاع رسانی راه دانا, شاهوخبر,همچنین قانون و مقررات برای استفاده عقلایی از مواهب محیط زیست در کانون توجه بسیاری از دولت های جهان قرار گرفته است. حفظ محیط زیست و پاسداشت طبیعتی که در خطر نابودی قرار دارد رسالتی جهانی است. امروزه بسیاری از سازمان های حفاظت از طبیعت در جهان به خوبی به پیوند نزدیک مسائل محیط زیستی در عرصه گیتی آگاهند. همان گونه که مشهود می باشد جهان در لبه پرتگاه بحران محیط زیستی قرار دارد. انسان با دستیابی به فناوری ها و تکنولوژی های مختلف تسلط خود را برطبیعت افزایش داده و در مقیاس های گسترده محیط زیست خود را تخریب می کند. این شرایط برای ایران هم وجود دارد. از جمله بحران های زیست محیطی می توان به نابودی لایه ازن، باران های اسیدی، تغییرات اقلیمی، آلودگی های رادیواکتیویته، جنگل زدایی، فرسایش خاک، تخریب زیستگاه های حیوانات و موارد بسیاری دیگر اشاره کرد.
,دولت به تنهایی در هیچ حوزه ای چه حوزه های اجتماعی، سیاسی، اقتصادی و محیط زیست و چه حوزه دین، نمی تواند مشکلی را حل کند و راه حل اساسی این است که حل مشکلات به مردم سپرده شده و دولت از اقدامات مردمی پشتیبانی کرده و برای آنان تسهیلات لازم را فراهم کند. امروزعموم مردم به این سطح از آگاهی رسیده اند که مسائل زیست محیطی در زندگی روزمره آنها نقش دارد،آموزش حقوق محیط زیست توسط سازمان های مردم نهاد به مردم و حساس سازی آنها که منجر به همکاری و مشارکت مردم در حل بحران های زیست محیطی، حفاظت از محیط زیست و تحقق توسعه پایدار می گردد . اشاره به اهمیت آموزش درمسیر اصلاح وضعیت محیط زیست جهان و توصیه به سازمانهای دخیل در این موضوع در جهان که در راستای اجرای برنامه آموزش گسترده همگانی بسیج شوند و زندگی با طبیعت و احترام به آن باید در متون آموزشی تمام سطوح تحصیلی درکشورهای جهان وارد شود.
,بسیج عزم عمومی به منظور جایگزینی اندیشه انسانی به جای اندیشه سودمحور و سرمایه داری است وآنکه اگر نهادهای وابسته به سازمان ملل، حقیقتا به دنبال اصلاح وضعیت محیط زیست جهان هستند، باید نوع نگاه به انسان وطبیعت را اصلاح کنند، در دستور کار کشورها قرار گیرد دین با مقررات اخلاقی و تعالیم خود، غرایز انسان را تعدیل و او را به عزت نفس و مناعت طبع و نیکوکاری و پرهیزگاری دعوت می کند و در این راه، به سخنرانی های بی روح بسنده نمی کند؛ بلکه از طریق تعیین پاداش های بزرگ و کیفرهای سخت، از حرص وآزهای نامشروع و آزاردهنده می کاهد. از سوی دیگر، در دین اسلام قانون لاضرر «لاضرر و لا ضرار فی الاسلام» وجود دارد که برطبق آن ضرر و زیان زدن به شخص یا اشخاص دیگر به هیچ وجه روا نیست و پیامبر اسلام (ص) به شدت آن را نهی فرموده است.
,امروزه آلودگی محیط زیست مصداق بارز ضرر وارد نمودن به سلامت افراد جامعه به شمار می آید؛ قرآن کریم مالکیت همه اشیا را از آن خدا دانسته و مالکیت انسان نسبت به اموال مالکیت قراردادی است که از سوی خدا به افراد تفویض شده؛ مانند مالکیت انسان بر اعضای بدن خود. قرآن به صراحت می فرماید: همه موجودات که در آسمان ها هستند و از محدوده علم بشر پنهان و آنچه در زمین است و آنچه بین آنها است و آنچه در اعماق زمین است «همه موجودات زنده و غیر زنده» از آن خدا می باشد و مالکیت آنها با خدا است. پس ما در یک محیطی زیست می کنیم که خدای عالم، خالق و مالک و حاکم آن است و هدایت و تربیت عالم نیز به ذات وجود او می باشد. حفظ و نگهداری محیط زیست و منابع طبیعی یکی از مهمترین چالش هایی است که بشر در آستانه قرن بیست ویکم با آن مواجه است و این درحالی است که لزوم بهبود سطح استانداردهای زندگی در کشورهای درحال توسعه اهمیت خود را از دست نداده است . دراین خصوص بخش صنعت به دلیل آنکه می تواند در بهبود استانداردهای زندگی نقش عمده ای داشته باشد و نیز آثار زیست محیطی آن مهم است، بسیار موردتوجه است.
,دیدگاه دین اسلام درباره توسعه پایدار براساس دو عامل زیر شایان تحقیق است: نخست اینکه جریانی موسوم به بیداری اسلامی معتقد است که اسلام باید به سبب معتبر دانستن دین و دنیا، اساس و روش پیشرفت جامعه در کلیه مسائل اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی، و سیاسی قرار گیرد. دوم آنکه در بین دانشمندان، به تازگی برخی الگوهای غربی برای توسعه پایدار مطرح شده است که به شدت به دنبال تحکیم ماهیت غربی به گونه ای است که تمدن اسلام آن را پیشتر به عینیت درآورده است. توسعه پایدار به معنای مدیریت و حفاظت منابع پایه و جهت دادن به مقولات فن آوری و نهادی به نحوی است که نیازهای انسانی برای نسل های کنونی و آینده بشریت به صورت مستقر و پایدار تامین شود. فلسفه توسعه پایدار مبتنی بر اهداف انسانی و درک تأثیر دراز مدت فعالیت های کشاورزی بر محیط زیست است. بر این اساس، نظام های کشاورزی عدالت جو و حافظ منابع طبیعی ایجاد شد. چنین نظام هایی، آلودگی محیط زیست را کاهش می دهند، توانایی اقتصادی را در کوتاه مدت بهبود می بخشند و در نهایت پایداری جوامع روستایی و کیفیت زندگی آنان را حفظ می کنند.
,اسلام برای بهره گیران از مواهب حیات، قید و شرط فراوانی قرار داده است و در مشروعیت تحصیل و چگونگی مصرف آنها نظارت دقیق می نماید. اسلام هم بر نحوه درآمد افراد و هم بر چگونگی مصرف آن نظارت دارد و برای هر دو، شرایطی قائل شده است. اما از دیدگاه دینی زمانی در افراد احساس مسئولیت ایجاد می شود که علاوه بر به خطر افتادن سلامت جسمانی و عاطفی، نظام ارزشی و عقاید آنها نیز به خطر افتد. در این حالت تنها قدرت ایمان که شالوده آن توجه به خدا و مقررات دینی است بهترین ناظر است که می تواند ضمانت اجرا را بر عهده افراد بگذارد. میزان تاثیری که ایمان به خدا در ریشه کن ساختن عوامل مخرب زیست محیطی و هدایت افراد به راه صلاح و نیکی دارد، از مقررات و توجیهات فنی ساخته نیست. آنچه بشر انجام می دهد، از اعتقادات او سرچشمه می گیرد. اعتقادات نزد مردم از قوانین حکومتی نیرومندترند و پایبندی افراد به اعتقادات، بیشتر از پایبندی آنها به قوانین است.
,بنابراین نسل امروز، ملزم به فراهم سازی زمینه مساعد برای استقرار نظام پویا و کارآمد بوده تا نسل آینده که فرزندان نسل امروزند از مواهب طبیعی بهره مند گردیده، بر تداوم این کار به نسل های بعد صحه گذارند. بدین صورت تعهدات و مسئولیت های اخلاقی زنجیره وار از زمان حال تا آینده دور ادامه می یابند. از جمله عوامل موثر در هدایت انسان های متفکر و آینده نگر برای پاسداری از طبیعت می توان از ادیان آسمانی نام برد، که ضمن دعوت انسان به مطالعه در طبیعت و مشاهده آثار صنع الهی، او را به حفظ این گنجینه ارزشمند الهی ملزم ساخته اند. ادیان مختلف برای انسان و محیطی که در آن زندگی می کند، رهنمودهای فراوانی برای داشتن زندگی شاداب و برخورداری از محیطی سالم، برای پیروان خود ارائه کرده اند. دین اسلام از طبیعت و جهان محیط بر انسان و خود انسان، تعریف مخصوص به خود دارد که می تواند از طریق اصلاح اخلاقی و تربیتی بشر راهگشای حل معضلات زیست محیطی امروز باشد.
,نویسنده: حشمت قربانی
,انتهای پیام/
]
ارسال دیدگاه