شاعر جوان آذربایجان شرقی:
بزرگترین ایراد شعر آذربایجان، عدم تحمل سلیقههاست
شاعر جوان آذربیاجان شرقی گفت: عدم تحمل سلیقهها منجر به این شده است که نهادهای فعال و انجمن های شعری، همدیگر را نه به عنوان دوست، بلکه به چشم رقیب نگاه کنند تا جایی که اگر یک جوان مستعد، عضو کانون شعری بشود، کانون دیگر عضویت او را قبول نمیکند
, آناج: آیا اولین شعری را که سرودید به خاطر دارید؟
,اولین بار در وصف شهدای روستای آرباطان سرودم که وقتی امروز آن را مرور میکنم، به این نتیجه میرسم که از نظر ساختار، زبان، احساس و تصویر در سطح مناسبی سروده شده ...
,آرباطانیم سنسن منیم وطنیم
,سنه خاطر واردی تمام عزتیم،
,انسانیت، شرافتیم، شوکتیم
,سلام اولسون سنه عزیز آرباطان
,تمام ائلره شرافت ساتان ...
,این مقدمه همان شعری است که در 12 یا 13 سالگی سرودم و بعدها فهمیدم که یک مخمس بی عیب و نقص در زمینه وزن شعر است در حالی که ابتدا هیچ آشنایی با مخمس نداشتم. وقتی پیشتر رفتم، با بخش پژوهشی صدا و سیمای استان قم نیز وارد همکاری شدم که حاصل آن 40 کتاب پژوهشی با عنوان "اشارات" بود که اکثر مجریان صدا و سیما در برنامههای خود از آن اشعار استفاده میکنند.
,آناج: در هنر خود بیشتر کدام شاعران نامی را الگوی خود قرار میدهید و بیشتر از چه کسانی الهام میگیرید؟
,من در اشعار ترکی بویژه در اشعار مخمس، تحت تاثیر استاد شهریار هستم اما در شعر امروز، به لحاظ زبان شعری و نگرشی که بر آن حاکم است، سازگار با الگوگیری از شاعر خاصی نیست. لذا در شعر فارسی از شاعر خاصی الهام نمیگیرم. در عین حال، از چشمه سار اشعار ناب حافظ و سعدی و خاقانی و بسیاری از بزرگان شعر و ادب دیارم بهره ها میبرم.
,همچنین مطالعاتم در شعر فارسی بیشتر شامل اشعار بزرگانی چون حافظ و پروین اعتصامی است که سرودههایشان در اوج قرار دارد. در کنار آن اشعار فضولی، فاضل نظری، استاد قیصر امین پور و سایر شعرا را نیز میخوانم.
,آناج: لطفا از آثارتان بگویید که سرودههای شما را در کدام کتابها باید جستوجو کرد؟
,البته اشعار من در کتب متعددی به چاپ رسیده است اما اگر بخواهم از کتابهای مختص خود نام ببرم، باید بگویم تا کنون سه کتاب شعر کودک همراه با تصویرگری را از طریق حوزه هنری به چاپ رسانده و در کنار آن مجموعه شعر شاعران دانشگاه قم با عنوان "کاشیان"، یک مجموعه داستانی با نام "سراب" و 40 کتاب "اشارات" را به چاپ رساندهام. در آینده نزدیک نیز پنج اثر دیگر را نیز در زمینه شعر آیینی، مداحی، مرثیه سرایی و غیره در قالب کتاب به چاپ خواهم رساند.
,آناج: بیشتر در چه قالبهایی میسرایید؟
,من بیشتر غزل مینویسم و در کنار آن به مخمس نیز توجه دارم. موضوعات بیش از 95 درصد اشعار من نیز آیینی است که خود به موضوعات شعر دفاع مقدس، مناجات و شخصیتهای مذهبی تقسیم میشود. از نظر زبانی نیز به زبانهای ترکی و فارسی شعر میگویم که اکثر اشعار ترکی ام را موضوعات مذهبی تشکیل میدهند و افتخار این را دارم که اکثریت قریب به اتفاق مداحان استان نیز از اشعار من استفاده میکنند. با ضریب خطای صد تا دویست، شاید سرودههای من به پنج هزار بیت برسد.
,
, آناج: از ملزومات شعر و شاعری بگویید و بفرمایید آیا هر فردی صرف آشنایی با آرایههای ادبی و قواعد شعری میتواند یک شاعر باشد؟
,از منظر صاحبان اندیشه، شاعران به دو دسته تقسیم میشود که دسته اول را شاعران تکنیکی و دسته دوم را شاعران اشراقی مینامند. مبنای کار شاعران اشراقی بیشتر احساسات و الهامات آنان است اما شاعران تکنیکی به این قاعده قائل نیستند و به سعی در سرودن شعر تاکید دارند. حال به نظر من انسان، فی نفسه تا حد سی درصد شاعر است اما برای بالفعل ساختن این توانایی تحرک لازم است که میتوان گفت این تحرک در قالب قواعد و تکنینکهای شعری نمود مییابد.
,من نیز وقتی میخواهم احساسم را در قالب شعر درآورم، روی آن سعی میکنم و تکنیکهای متعددی را برای تغییر متناسب آن حالت اشراقی به کار میگیرم.
,در این بین مطالعه نیز تاثیر بسزایی در موفقیت شاعر دارد، چرا که موجب گسترش گنجینه واژگان شاعر و تسلط وی به کلمات میشود. برای روشنتر شدن این گفتار به شاعران بزرگی چون سعدی بنگرید که او را حکیم میگفتند و حکیم کسی بود که در تمام علوم رایج در دوران خود، تبحر داشت. یعنی سعدی مطالعات خود را به گستره علوم رایج دوران قرار داده بود در حالی که اگر یک فرد بی سواد میبود، هرگز نمیتوانست به این قوت بسراید. لذا سطح سواد تاثیر زیادی در قوت شعر دارد و چنانچه شاعری مسلط به آیات و روایات و داستانهای تاریخی باشد، میتواند در اشعار خود از آنها نیز بهرهمند شود.
,آناج: چطور می شود که برخی شاعران فراتر از زمان پیش میروند و قرنهای متمادی ماندگار میشوند در حالی که برخی دیگر از عصر خود فراتر نمیروند؟
,شعری ماندگار است که به قول استاد شهریار، از نظر اهل تکنیک مورد قبول و از نظر عامه مورد پسند باشد. برای مثال "حیدربابایه سلام" از نظر احساس به قدری قوی است که خواننده را به چنان حس و حالی می برد که گویا در آن محیط زندگی می کند. از نظر تکنیک نیز به قدری قوی است که اهل تکنیک هیچگونه ایرادی برآن وارد نمی کنند. ساختار این شعر مثل زنجیر چنان به هم پیوسته که داستان وارگی، ساختار و تصویرگری در آن در اوج خود قرار دارد.
,در کنار آن، شعر ماندگار در هر زمان برای مخاطبان خود قابل استفاده و کارایی دارد و اینطور نیست که مختص به زمان خاص یا فرد خاصی باشد. برای مثال شعر حافظ این خصلت را به طرز مشهودی در خود دارد و خواننده هرگز نمیتواند از آن بگذرد و احساس میکند این شعر مطابق با نیاز او ساخته شده است؛ برای همین است که عاشقان آن را عاشقانه و عارفان آن را عارفانه میپندارند. این ویژگی تا حدی پیش میرود که یک نامزد انتخاباتی نیز میتواند از آن برای تبلیغ خود استفاده کند، چرا که فراخور نیاز اوست.
,پروین نیز در اشعار اجتماعی خود، عمده مشکلات و مسایل جامعه را در قالب استعاره و کنایه به تصویر کشیده است که این مسایل و مشکلات و مضامین فراخور همهی زمانها و همهی جوامع است.
,آناج: وضعیت شعر جوان را چگونه ارزیابی میکنید، فضا برای فعالیت شعری جوانان فراهم است یا نه؟
,از زمانی که از قم به تبریز آمدم، شاهد برخی تعالیها و همچنین ضعفها در شعر آذربایجان بودم. از جمله تعالیها حضور شاعران توانمند یا فعالیت انجمنهای شعری چون انجمن ادبی تبریز، شعرآورد و خط سوم است که زمینه آموزش جوانان مستعد را فراهم کرده است.
,متاسفانه در کنار این نقاط قوت، برخی اتفاقات نیز در شعر تبریز به چشم می خورد که هرگز پسندیده نیستند؛ مثلا گاه جشنوارهی شعری در این شهر برگزار می شود که متولیان آن بویی از شعر نبردهاند و آگاه به این عرصه هنری نیستند. گاه چهرههای سیاسی بر چهرههای شعری و ادبی تاثیر میگذارند که این نیز شایسته نیست. چرا که دیدهایم موقعیتهایی را که گرایشهای جناحی و سیاسی بر فعالیتهای شعری سایه افکنده است.
,همچنین در برخی برنامهها با داورانی روبرو میشویم که نه شاعرند و نه از فن شعر چیزی میدانند، بلکه صرفا به دلیل اینکه در فلان سمت قرار دارند، وی را روی کرسی داوری شعر می نشانند! وگرنه چه معنی دارد که مسئول یک بخش یا یک مداح (صرف به خاطر اینکه مداح است) داوری کنگره شعر کشوری یا منطقه ای را برعهده بگیرد؟!
,در کل باید گفت، متاسفانه گاهی؛ کسانی در شعر تبریز و استان تاثیرگذار شدهاند که اگر تاثیر نداشته باشند، شعر این خطه پیشرفت میکند.
,
, آناج: این امر به مبادی رسمی چون ارشاد و سازمان تبلیغات (در خصوص شعر آیینی) نیز این کج سلیقگیها اعمال میشود؟
,ما صددرصد شاهد کج سلیقگیها هستیم و اگر کسی ادعای مرا رد میکند، برای اثبات خلاف آن مصداقی بیاورد. من تا کنون 150 مقام شعری برتر را کسب کردهام که این نشان میدهد یک شعر شناس هستم. اما کدام یک از نهادهای هنری میتوانند ادعا کنند که تا کنون یکبار مرا به داوری کنگره شعری دعوت کرده باشند؟! من تاکنون یکبار هم دعوت نشده ام اما در همان کنگره ها کسانی داوری کرده اند که اطلاعات ادبی شان بسیار پایین بوده است!
,وقتی فردی را برای داوری شعر امروز در یک کنگره شعری دعوت میکنیم، باید کسی باشد که در این زمینه آگاه باشد و مطالعات کافی نیز در این خصوص داشته باشد؛ وگرنه کسی که مطالعاتش از اشعار حافظ و سعدی (که شعر امروز نیستند) فراتر نرفته باشد، چگونه میتواند در مقام داوری کنگره بنشیند؟
,یکی دیگر از بزرگترین ضعفها که اغلب در جشنوارهها شاهد آن هستیم، سنگ اندازی برخی نهادها و تاکید برخی دیگر برای حضور در جشنواره است که در اصل آنها نمی توانند جایی در جشنواره شعر داشته باشند.
,بزرگترین ایراد شعر آذربایجان، عدم تحمل سلیقه هاست که موجب میشود نهادهای فعال و انجمن های شعری، همدیگر را نه به عنوان دوست، بلکه به چشم رقیب نگاه کنند. تا جایی که اگر یک جوان مستعد، عضو کانون شعری بشود، کانون دیگر عضویت او را قبول نمی کند!
,آناج: مهمترین خلا شعری در استان ما کدام بخش است؟
,کم پرداختن به شعر دفاع مقدس و مقاومت اسلامی است شاعران استانی شاید 20 درصد هم در این زمینه وارد نمیشوند. و بزرگ ترین حُسنی هم که وجود دارد طبع شاعر شدن خوب است، رو به اوج میرویم چرا که مردم دوست دارند شاعر شوند و شاعران درصدد ارتقاء آثار خود هستند.
,در بخش دوم این گفتوگو میخوانید
,بزرگترین آسیبی که شاعران جوان استان ما را تهدید میکند...
,میزان نفوذ شاعران آذربایجان در ادبیات مقاومت جهان
,چالش بهرهمندی از اشعار آیینی صحیح در مداحی و مولودی
,گفتوگو از: رویا سلمانی
,انتهای پیام/
]
ارسال دیدگاه