یادداشت/
روح زندگی در صنایعدستی کردستان
به نقشهایش که چشم میدوزی، انگار از این دنیا با همه مرارتهایش جدا شدهای...[
به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ به نقل از آفتاب دل، به نقشهایش که چشم میدوزی، انگار از این دنیا با همه مرارتهایش جدا شدهای. تنها کافی است چشمانت را ببندی و به رنگها و طرحهایی که همین چند لحظه قبل در قالی و فرش کردستان دیدهای قناعت کنی. فرش بیجار را که از نظر بگذرانی، در میان نقشهایش گم میشوی اصلاً انگار این ماهیهای درهم (هراتی) میخواهند روح زندگی را در ذهنت جاری کنند و ماهرانه و سرشار از سادگی تو را با زندگی آشتی دهند.
, شبکه اطلاع رسانی راه دانا, آفتاب دل،,,
اگرهم چشمت به جمال نقش ریزه ماهی و نقش بتهای فرشها و قالیهای کردستان روشن شد که میتواند تو را با خود به سفری دوردست ببرد؛ روزگاری دور که زنان این دیار خلاقیت را با صبر و زیبایی گره میزدند تا فرشهایی زیبا ببافند. از انواع نقشهای بته میتوان به جقه خرقهای، جقه (سه گره ای)، جقه زمردی، جقه دو گره، جقهریز و جقه توپی (هشت پر) اشاره کرد که هریک، دنیایی زیبایی در دل خود جای دادهاند.
,
,
قالیهای کردستان تنها به این نقشها خلاصه نمیشوند و یکی از معروفترین نقشههای مختص سنندج «گل وکیلی» است که در دیگر مناطق بافته نمیشود. در مورد قدمت این طرح نیز میتوان به نمونهای اشاره کرد که در موزه فرش جای گرفته است و تاریخ بافت آن به اواسط قرن سیزده هجری قمری بازمی گردد.
,
,
گل میرزاعلی نیز یکی دیگر از نقشههای «گل فرنگی» سنندج است که انواع مختلفی دارد و به نامهای «گل و بلبل»، «عروس و داماد» و «گل و عروس» نامیده میشود هرچند امروزه دیگر کمتر رواج دارند وگاه جز در قالیهای قدیمی، نشانی از چنین نقشهایی دیده نمیشود.
گلیم بافی
,
,
در این حال صنایعدستی کردستان تنها به قالی خلاصه نمیشود و یکی دیگر از معروفترین این هنرها، گلیمی با عنوان «سنه» است که اکنون در سنندج و اطراف آن بافته میشود؛ بهطوری که این منطقه از مراکز مهم تولید قالی و گلیمهای کردستان به شمار میآید. روزگار سنه به سالها پیش از این بازمی گردد؛ روزگار سلطنت صفویان که نشانه آن را در گلیمهای به جا مانده از قرون هجدهم، نوزدهم و اوایل قرن بیستم میتوان دید. گلیمهایی که چه از نظر فنی و چه از لحاظ زیباییشناسی با دیگر گلیمهایی که توسط قبایل و چادرنشینان کرد بافته شده، تفاوت دارد و زیبایی منحصربهفردی در آن دیده میشود و در آنها ذوق هنری موج میزند.
,
موج بافی
, موج بافی,
یکی دیگر از هنرهایی که ساخته دست هنرمندان این دیار محسوب میشود، هنر موجبافی است. موج در واقع پارچهای است که اقوام کرد برای نگهداری رختخواب و وسایل اضافی از آن استفاده میکنند و برخی دیگر نیز که به زندگی سنتی علاقه مندند، از آن برای ساخت پشتی بهرهمیگیرند تا محل زندگی خود را زیباتر و دلنشینتر کنند. موج که مانند پارچهای نازک و لطیف است هنوزهم در بیشتر شهرهای استان از جمله سنندج، سقز، بانه و مریوان رواج دارد و مردم از این هنر که سر تا پا عشق است و روح زندگی در آن تجلی یافته، استفاده میکنند.
,
شالبافی
, شالبافی,
یکی دیگر از صنایعدستی منحصربهفرد این خطه، شالهایی منحصربهفرد است که جزو دستبافهای هنرمندان این دیار به شمار میآید و از این پارچه در تهیه لباس کردی استفاده میشود. شالبافی از هنرهای خانگی است که در قدیم ازسوی زنان تولید میشد اما در سالهای اخیر مردان نیز به راهاندازی کارگاههای شالبافی اقدام کردهاند تا در تولید آن نقشی داشته باشند اما چه سود. اگر جوانان این خطه قدر لباس محلی خود را ندانند و کمکم از آن فاصله بگیرند پس تولید این پارچه زیبا و با دوام فایده چندانی ندارد.
,
منبتکاری
, منبتکاری,
از صنایعدستی دستباف این دیار که بگذریم به دلیل وجود جنگلهای انبوه و چوبهای مناسب جنگلی، آثار هنری مرتبط با چوب، در این استان از اهمیت ویژهای برخوردارند و برخی از آثار و نمونههای چوبی این دیار حتی در جهان شناخته شده و نامدارند. منبتکاری چوب یکی از هنرهای کهن در کردستان است که از قدیم رواج داشته است. درهای چوبی در روستاها و خانههای قدیمی شهرهای کردستان، گواهی بر این ادعاست. برخی از درهای چوبی منبتکاری شده در کردستان و برخی از روستاهای آن متعلق به دوران صفوی است و از آن دوران به جا مانده است که شامل کندهکاریهای دقیق و بهصورت گل و کتیبههای گوناگون است؛ کتیبههایی که در هر یک دنیایی زیبایی و ظرافت نهادینه شده است و میتوان با همه وجود عشق نهفته در این اثر هنری را حس کرد.
,
,
منبتکاریهایی که بر در امامزادهها و بقاع متبرکه دیده میشود و بسیار باارزش هستند. هنوز هم منبتکاران در این خطه به حرفه نیاکان خود مشغولند و هر روز وسایل منبتکاری شده زیبایی در این استان خلق میشود. کارگاههایی که همچنان منبتکارانی زبده و کارآزموده را در دل خود جا داده است تا آموختههای کهن خود را با سبکهای جدید در هم بیامیزند و با ابداع و ابتکار خود، زیباترین منبتها را خلق کنند.
,
,
نازککاری چوب
, نازککاری چوب,
چوب را که صیقل میدهند و از قطعاتی بسیار ظریف و نازک، محصولاتی مقاوم میسازند، هنر بیش از پیش خود را نشان میدهد. هنر نازککاری سالهاست که در سنندج خود را نشان میدهد و کاربرد داشته است. محصولات چوبی این شهر از قدیم طرفداران بسیاری داشته است و تقریباً هیچ یک از خانههای کردستان را نمیتوان یافت که در آن اثری از تخته شطرنجهای نازککاری کار هنرمندان این مرز و بوم وجود نداشته باشد. تختههایی که بسیار مرغوب هستند و زیبایی در آنها موج میزند.
,
در کارگاههای نازککاری علاوه بر تهیه تخته شطرنج، محصولات دیگری از قبیل شیرینیخوری، کیف زنانه، جعبه و لوازم آرایش، سینی و بشقاب تولید میشود. هرچند حالا دیگر دامنه آن به تهیه قلیان، پیپ، عصا و چوب دستی نیز رسیده است.
,
نازککاری چوب براساس روکش کردن طرحها و نقوش آماده از چوبهای خوش نقش جنگلی تهیه میشود و سنندج از مهمترین مراکز نازککاری ایران محسوب میشود. زیرا زیباترین و ظریفترین آثار نازککاری را میتوان در این شهر دید که با ابتکار و سلیقهای خاص تهیه شده است. در این دیار، چوبهای گردو و سنجد در دستان هنرمندان سنندجی شکل میگیرند، جلوه میکنند و نقشی دیگر میزنند. از زیباترین آثار نازککاری ایران که اکنون در کاخموزه سعدآباد نگهداری میشود میتوان به آثار استاد مرحوم «نعمتاللهنعمتیان» و خانواده وی اشاره کرد.
,
,
انتهای پیام/
]
ارسال دیدگاه