فتنه‌ای با رمز عملیاتی «دانشجو»

هرچند این واقعه بارها و بارها در رسانه‌ها و نشریات مختلف به‌انحای گوناگون بازخوانی و بازروایی شده است، با این حال در زمان فعلی، با توجه به این نکته دانشجویان ورودی به دانشگاه‌های کشور را اغلب جوانانی تشکیل می‌دهند که در سال‌های بروز این واقعه بیش از 4-5 سال نداشته و این فتنه را از نزدیک لمس نکرده‌اند، بازخوانی جزئیات واقعه کوی دانشگاه 78 می‌تواند مفید باشد.

مجلس پنجم در آغاز سال 1378 طرح اصلاح قانون مطبوعات را به میان می‌آورد که این تصمیم به بهانه تحدید آزادی مطبوعات و تعارض آن با اصول «قانون اساسی»، با مخالفت صریح وزیر ارشاد وقت به عنوان موضع رسمی دولت اصلاحات روبرو می‌شود.

پس از آن مطبوعات زنجیره‌ای با به راه انداختن هیاهو و جنجال، سعی در وادار کردن مجلس به عقب نشینی از تصمیم خود مبنی بر اصلاح قانون مطبوعات داشتند. در همین راستا روزنامه «سلام» (متعلق به موسوی خویینی‌ها، معروف به مرد خاکستری اصلاحات) در اقدامی غیرقانونی دست به انتشار خبری کاملاً سری و محرمانه زد که این امر بر شدت التهابات و هیجانات سیاسی در کشور افزود.

این روزنامه، یک روز قبل از به بحث گذاشته شدن «طرح اصلاحیه قانون مطبوعات» در مجلس، یعنی در تاریخ 15 تیر 1378 یک نامه کاملاً سرّی و طبقه‌بندی شده را منتشر می‌کند که در آن از طرح اصلاح قانون مطبوعات و ارتباط آن با سعید امامی (اسلامی)، سخن به میان رفته است.

این روزنامه در تیتر نخست خود می‌نویسد: «سعید اسلامی پیشنهاد اصلاح قانون مطبوعات را داده است.»

به صحنه آوردن مدیر مسئول روزنامه سلام - آقای موسوی خوئینی‌ها- با هدف ایجاد هزینه‌ای غیر قابل پرداخت و درنتیجه عدم تصویب اصلاحیه قانون مطبوعات صورت پذیرفت. اما با شکایت وزارت اطلاعات و تعدادی از نمایندگان مجلس شورای اسلامی، پرونده اتهامی وی به دادگاه ویژه روحانیت ارجاع داده شد و با احتساب حکم تعلیقی سال 1372 ه.ش روزنامه سلام تا تعیین تکلیف نهایی تعطیل شد.

تجدید نظر خواهان هواخواه لیبرالیسم که با اعلام حکم توقیف روزنامه سلام دچار غافل گیری شده بودن، به فرافکنی و تهدید مبادرت ورزیدند. روزنامه‌های زنجیره‌ای به طور هماهنگ، تعطیلی روزنامه سلام را مهم‌ترین سوژه خبری و تیتر خود قرار دادند و از آن به عنوان «اقدامی غیرقانونی»، «مقابله با دولت» و «مخالفت با توسعه سیاسی» یاد کردند.

روزنامه نشاط با عبارت معناداری در زیر تصویر مدیر مسئول روزنامه سلام نوشت: « آیا محافظه‌کاران هزینه به صحنه درآوردن آقای موسوی خوئینی‌ها را محاسبه کرده اند؟»

روزنامه صبح امروز - با مدیر مسئولی سعید حجاریان - در نخستین روز توقیف روزنامه سلام تصریح کرد :« باید به یاد داشته باشیم که بازی دموکراسی، اگر چه بازی نامیده می‌شود، ولی اگر قواعد آن را بپذیریم دیگر بازی نیست. رای مردم به جمهوری اسلامی، رای به قواعد دموکراسی است و اگر این قاعده چه در مطبوعات و چه در انتخابات در هم شکسته شود آنگاه سیاست ورزی به پایان می‌رسد».

همچنین آقای «مصطفی تاجزاده» در مورخه 17 تیر ماه 1378 ه.ش - یک روز پیش از واقعه کوی دانشگاه - در سخنانی در جمع اعضای دفتر تحکیم وحدت از روزنامه سلام به عنوان خط قرمز یاد می‌کند و از اعضای این تشکل دانشجویی می‌خواهد که برای رفع توقیف از این نشریه اقداماتی انجام دهند.

در ادامه این روند، یکی از روزنامه‌های زنجیره‌ای در روز پنج شنبه (17 تیرماه) خبری را منتشر ساخت که از اجرایی شدن یک سناریو در روزهای آتی حکایت می‌کرد.

روزنامه نشاط نوشت: «صاحب نظران بر این باورند که ورود به قلعه فتح شده چپ گرایان یک ریسک خطرناک برای محافظه کاران است ...ناظران پیش بینی می‌کنند که طی روزهای آینده، دفتر تحکیم وحدت و بدنه اجتماعی مدافع جناح چپ، وارد صحنه شوند.»

اما اعلام تعطیلی روزنامه "سلام"، نخستین تاثیر خود را بر فضای دانشگاهی و دانشجویی کشور در تیر ماه سال 1378 وارد کرد چرا که به دنبال آن اولین واکنش دانشجویان به تعطیلی این روزنامه پس از برگزاری دعای کمیل در مسجد کوی دانشگاه صورت می‌گیرد.

آغاز تجمعات اعتراض آمیز در دانشگاه تهران

در شامگاه هفدهم تیر78 دانشگاه تهران پس از اطلاع از ماجرای توقیف روزنامه سلام و نیز به انگیزه مخالفت با تصویب کلیات طرح اصلاح قانون مطبوعات به صحنه تجمع‌های اعتراض آمیز و درگیری‌های خشونت بار تبدیل می‌شود .

در حدود ساعت 21:30 کم‌کم تجمع کنندگان تعدادشان به حدود 40 نفر رسید و به‌سمت ساختمان‌های 17، 18، 19، 21 و 22 حرکت کردند، جمعیت آنها به حدود 200 نفر رسید و به‌سمت میدان اصلی کوی حرکت کردند و با عبور از در اصلی کوی وارد خیابان کارگر شمالی شدند و به‌سمت چهارراه جلال آل‌احمد حرکت کردند. در این لحظات تعدادی از معترضین با آسیب رساندن به خودروها به عابرین پیاده و راکبین موتور سیکلت‌ها حمله کردند. در همین زمان با تماس یکی از مسئولین کوی با کلانتری 125 یوسف‌آباد مأمورین به محل وارد شده معترضین را پراکنده کردند.

عده بسیاری به کوی برگشتند و در حدود 15 تا 20 نفر از جمعیت 200 نفری، در خیابان، باقی مانده شروع به سردادن شعار علیه نیروی انتظامی و اهانت به آنها کردند، همین امر سبب شد تا دوباره دانشجویان به بیرون از کوی بیایند و نیروی انتظامی درخواست نیروی کمکی کند. دو دسته از عوامل ناجا با سپر و باتوم در محل حاضر شدند، فضای بیرونی کوی جوّ امنیتی به خود گرفت. دانشجو‌ها درگیر شده ساعت بزرگ کوی را شکستند و با سنگ‌پراکنی و پرتاب کوکتل مولوتف درگیری را شدت دادند.

شعله‌های خشم کور

درگیری‌های پراکنده که از نیمه شب آغاز شده بود، تا صبح روز جمعه ادامه یافت و افراد نقابدار مستقر در کوی و پشت بام‌های مشرف به خیابان کارگر با پرتاب سنگ و اشیای سخت و سردادن شعارهایی علیه ارکان نظام، درصدد تهییج دانشجویان از یک سو و شدت عمل نیروهای انتظامی و امنیتی در برخورد با دانشجویان در سوی دیگر بودند.

دانشجویان از داخل کوی 4 کوکتل مولوتف پرتاب کردند که چند سرباز به‌شدت دچار حریق شدند. همین مسئله و فحاشی معترضان سبب شد ناجا وارد کوی شده چند دانشجو را نیز دستگیر کند ولی در هنگام خروج اخلالگران سه سرباز را گروگان گرفتند و به زیرزمین ساختمان شماره 14 منتقل کردند. درگیری‌ها و زد و خورد تا ساعت 6 صبح ادامه می‌یابد. بسیاری از خودروهای پارک‌شده، مهد کودک امیر و بسیاری از شیشه‌های منازل شکسته و تخریب شد. حضور عده‌ای میان تجمع کنندگان به‌عنوان لیدر، نشان می‌دهد که این جریان توسط یک گروه زبده و آموزش دیده هدایت می‌شود. موضوعی که به‌احتمال فراوان بسیاری از دانشجویان حاضر در این تجمع از هویت آنان اطلاعی ندارند.

ناجا تا ساعت 7 صبح مقابل کوی دانشگاه می‌ماند ولی به‌دلیل خستگی شدید و خواب آلودگی بسیار و جهت تجدید قوا به‌سمت چهارراه جلال آل‌احمد عقب‌نشینی می‌کند. دانشجویان با دیدن عقب‌نشینی ناجا به داخل کوی می‌روند و با آتش زدن چند موتورسیکلت و تخریب اموال کوی دانشگاه خسارات بسیاری را به بار می‌آورند.

در ساعت 11 جلسه شورای تأمین استان در استانداری تشکیل شد و حوالی ظهر به ناجا دستور داده شد تا از صحنه خارج شود.

در ساعت 13 مجدداً تجمع برگزار می‌شود. در آنجا شایع می‌شود که در حدود 25 نفر در شب گذشته کشته شده‌اند! و این شایعه به‌سرعت در تهران می‌پیچد و دانشگاه‌های شهید بهشتی، خواجه نصیرالدین طوسی، امیرکبیر، شریف و علم و صنعت با نصب پلاکارد و گذاشتن نوار قرآن به این شایعه قوت دادند. درگیری‌ها میان نیروهای امنیتی و حاضرین در تجمع در طول روز ادامه یافت و با فرا رسیدن شب درگیری‌ها به‌شدت به خشونت کشیده شد.

فتنه 18 تیر آغاز شد. هرچند در همان ابتدا عمده دانشجویان با هدایت نیروی انتظامی به داخل کوی بازگشتند اما جمع محدودی که در خیابان مانده بود خشونت را چاشنی اعتراضات خود کردند. شعارها هم دیگر ارتباطی با روزنامه سلام و قانون مطبوعات نداشت. این بار اصل نظام هدف قرار گرفته شده بود. هم‌زمان با ادامه درگیری‌ها تا نیمه‌شب، عده‌ای وارد کوی شده و طی اقدامی مشکوک اقدام به تخریب خوابگاه‌ها و ضرب و شتم دانشجویان کردند و در ادامه شد آنچه شد.

اما بازخوانی هرساله این ماجرا فارغ از تکرار مکررات، برخاسته از لزوم پای فشاری بر یک واقعیت است. واقعیتی که گویای آن است که تبدیل جریان دانشجویی به پیاده نظام سیاسیون، بازی دو سر باختی را برای دانشجو رقم خواهد زد که بر اساس آن از سویی کل هویت خود را برای دیگران هزینه کرده و از دیگر سو این اقدام هیچ دستآوردی را برای او به همراه نخواهد داشت. بسیاری از گروه‌های سیاسی نیز با انگاشتن دانشجو به مثابه پیاده نظامی برای پیشبرد اهداف حزبی و جناحی، تشکل‌های دانشجویی را به عنوان نردبانی برای رسیدن به اهداف و مطالبات خود میدانند و بر این اساس است که همواره بر استقلال دانشگاه از گروه‌های سیاسی تأکید می‌شود.

 

 

انتهای پیام/