رضا قنواتی کارشناس ارشد برنامه ریزی شهری
حاشیه نشینی؛ زخمی 50 ساله بر پیکر اهواز
یکی از عمده ترین مسائل مربوط به شهر و شهرنشینی در کشورهای جهان سوم گسترش فیزیکی نابسامان شهرها و در نتیجه پیدایش معضلی به نام حاشیه نشینی است. حاشیه نشینی در ایران بعد از اصلاحات ارضی سال 1341 شمسی شدت گرفت و مطرح شد و تاکنون ادامه دارد. حاشیه نشینی را باید یک بیماری دانست که نشان دهنده عدم سلامت ساختارهای اقتصادی و اجتماعی است.[
به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا به نقل از رهیاب، یکی از عمده ترین مسائل مربوط به شهر و شهرنشینی در کشورهای جهان سوم گسترش فیزیکی نابسامان شهرها و در نتیجه پیدایش معضلی به نام حاشیه نشینی است. حاشیه نشینی در ایران بعد از اصلاحات ارضی سال 1341 شمسی شدت گرفت و مطرح شد و تاکنون ادامه دارد. حاشیه نشینی را باید یک بیماری دانست که نشان دهنده عدم سلامت ساختارهای اقتصادی و اجتماعی است.
, شبکه اطلاع رسانی راه دانا, رهیاب, یکی از عمده ترین مسائل مربوط به شهر و شهرنشینی در کشورهای جهان سوم گسترش فیزیکی نابسامان شهرها و در نتیجه پیدایش معضلی به نام حاشیه نشینی است. حاشیه نشینی در ایران بعد از اصلاحات ارضی سال 1341 شمسی شدت گرفت و مطرح شد و تاکنون ادامه دارد. حاشیه نشینی را باید یک بیماری دانست که نشان دهنده عدم سلامت ساختارهای اقتصادی و اجتماعی است.,حاشیه نشینان افرادی هستند که از حالت تولیدی گذشته خود بیرون آمده و به صورت مازاد نیروی انسانی در حاشیه شهرها که مملو از مهاجرین است ساکن می شوند. همچنین حاشیه نشین کسی است که در شهر زندگی می کند ولی جذب نظام اجتماعی نشده است.
, حاشیه نشینان افرادی هستند که از حالت تولیدی گذشته خود بیرون آمده و به صورت مازاد نیروی انسانی در حاشیه شهرها که مملو از مهاجرین است ساکن می شوند. همچنین حاشیه نشین کسی است که در شهر زندگی می کند ولی جذب نظام اجتماعی نشده است.,شهر کنونی اهواز در دوران معاصر به مرور با افزایش جمعیت و به دلیل عدم توزیع متناسب آن در ارتباط با توسعه و رشد کالبدی به صورتی پراکنده و گسسته تشکیل یافته و عدم انسجام در توسعه کالبدی به پیدایش محله های برنامه ریزی نشده منجر شده است. رشد صنایع خوزستان در شهر اهواز و در حواشی شهر چون صنایع فولاد، صنعت نفت و ارتش و ساخت مجتمع مسکونی و اداری توسط واحدهای یاد شده، خود در طی زمان به نابسامانی و گسستگی کالبد فیزیکی شهر منجر شده است. شهر از شمال به محدوده مالکیت های شرکت نفت، از شرق به کارخانجات صنایع فولاد، از جنوب به اراضی سازمان آب و برق و از شمال غربی به اراضی وسیع ارتش منتهی و دچار محدودیت های مختلف در توسعه هماهنگ گردیده است. به این ترتیب شهری که از نظر تاریخی تمایل به توسعه در اطراف رود کارون را داشت، با پراکندگی گسترده ای روبرو شده و چهره هماهنگ خود را از دست می دهد که سخت شدن ارائه خدمات شهری یکی از پیامدهای آن می شود.
, شهر کنونی اهواز در دوران معاصر به مرور با افزایش جمعیت و به دلیل عدم توزیع متناسب آن در ارتباط با توسعه و رشد کالبدی به صورتی پراکنده و گسسته تشکیل یافته و عدم انسجام در توسعه کالبدی به پیدایش محله های برنامه ریزی نشده منجر شده است. رشد صنایع خوزستان در شهر اهواز و در حواشی شهر چون صنایع فولاد، صنعت نفت و ارتش و ساخت مجتمع مسکونی و اداری توسط واحدهای یاد شده، خود در طی زمان به نابسامانی و گسستگی کالبد فیزیکی شهر منجر شده است. شهر از شمال به محدوده مالکیت های شرکت نفت، از شرق به کارخانجات صنایع فولاد، از جنوب به اراضی سازمان آب و برق و از شمال غربی به اراضی وسیع ارتش منتهی و دچار محدودیت های مختلف در توسعه هماهنگ گردیده است. به این ترتیب شهری که از نظر تاریخی تمایل به توسعه در اطراف رود کارون را داشت، با پراکندگی گسترده ای روبرو شده و چهره هماهنگ خود را از دست می دهد که سخت شدن ارائه خدمات شهری یکی از پیامدهای آن می شود. ,
, , تعداد مناطق درگیر حاشیه نشینی در اهواز را تا 17 مورد عنوان کرده اند(مطالعات توانمندسازی و اسکان غیر رسمی محلات شهر اهواز، دانشگاه شهید چمران اهواز) از جمله این مناطق می توان از کوی آل صافی، حصیرآباد، ملاشیه، شیلنگ آباد، زویه، عین دو، منبع آب و... نام برد. در تعیین این مناطق شاخص هایی مانند سطح سواد، نرخ بیکاری، بار تکفل، قیمت زمین و نحوه مالکیت در نظر گرفته شده است. در مورد مشکلات و معضلات حاشیه نشینی به دفعات صحبت شده و انشاا... مسئولین شهر اهواز در این خصوص مطلع می باشند. لذا از ذکر جزئیات بیشتر در خصوص این مشکلات پرهیز نموده در ادامه پیشنهاداتی جهت به حداقل رساندن و حذف این گونه مناطق زجرآور در شهر اهواز ارائه می گردد:
, تعداد مناطق درگیر حاشیه نشینی در اهواز را تا 17 مورد عنوان کرده اند(مطالعات توانمندسازی و اسکان غیر رسمی محلات شهر اهواز، دانشگاه شهید چمران اهواز) از جمله این مناطق می توان از کوی آل صافی، حصیرآباد، ملاشیه، شیلنگ آباد، زویه، عین دو، منبع آب و... نام برد. در تعیین این مناطق شاخص هایی مانند سطح سواد، نرخ بیکاری، بار تکفل، قیمت زمین و نحوه مالکیت در نظر گرفته شده است. در مورد مشکلات و معضلات حاشیه نشینی به دفعات صحبت شده و انشاا... مسئولین شهر اهواز در این خصوص مطلع می باشند. لذا از ذکر جزئیات بیشتر در خصوص این مشکلات پرهیز نموده در ادامه پیشنهاداتی جهت به حداقل رساندن و حذف این گونه مناطق زجرآور در شهر اهواز ارائه می گردد:,می توان اصلی ترین و مهم ترین راهکار جهت حل این معضل را توزیع امکانات مناسب در روستاها و شهرهای کوچک جهت پیشگیری از مهاجرت به کلانشهرها از جمله اهواز دانست. سایر راهکارها به این شرح پیشنهاد می گردد:
, می توان اصلی ترین و مهم ترین راهکار جهت حل این معضل را توزیع امکانات مناسب در روستاها و شهرهای کوچک جهت پیشگیری از مهاجرت به کلانشهرها از جمله اهواز دانست. سایر راهکارها به این شرح پیشنهاد می گردد:,- جلوگیری از ورود مهاجرین جدید به مناطق اطراف شهرها از طریق وضع قوانین پیشگیرانه، راهکارهای کالبدی (مانند نوار سبز) و یا اقداماتی مانند مسدود کردن مکان ها و اراضی مستعد حاشیه نشینی
, جلوگیری از ورود مهاجرین جدید به مناطق اطراف شهرها از طریق وضع قوانین پیشگیرانه، راهکارهای کالبدی (مانند نوار سبز) و یا اقداماتی مانند مسدود کردن مکان ها و اراضی مستعد حاشیه نشینی,- سپس حمایت از حاشیه نشینان داخل محدوده شهر با برنامه ریزی جهت ارائه خدمات شهری به آنان. البته به دلیل مشکلات خاص اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی این حمایت مستلزم دقت و شرایط خاص می باشد.
, سپس حمایت از حاشیه نشینان داخل محدوده شهر با برنامه ریزی جهت ارائه خدمات شهری به آنان. البته به دلیل مشکلات خاص اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی این حمایت مستلزم دقت و شرایط خاص می باشد. ,- تشویق سرمایه گذاران جهت سرمایه گذاری در این محلات به دلیل وجود نیروی کار و زمین فراوان و ارزان
, تشویق سرمایه گذاران جهت سرمایه گذاری در این محلات به دلیل وجود نیروی کار و زمین فراوان و ارزان,- فراهم نمودن بسترهای سرمایه گذاری بخش غیر دولتی در مراکز فنی-حرفه ای در سکونتگاه های غیر رسمی
, فراهم نمودن بسترهای سرمایه گذاری بخش غیر دولتی در مراکز فنی-حرفه ای در سکونتگاه های غیر رسمی,- فعالیت بیش از پیش سازمان های فرهنگ و ارشاد اسلامی، اوقاف و امور خیریه و تبلیغات اسلامی در فعالیت های فرهنگی اینگونه مناطق
, فعالیت بیش از پیش سازمان های فرهنگ و ارشاد اسلامی، اوقاف و امور خیریه و تبلیغات اسلامی در فعالیت های فرهنگی اینگونه مناطق,- اقدامات فرهنگی به نحوی که موجب ترویج فرهنگ خود کنترلی با کمک عقاید مذهبی و دینی باشد
, اقدامات فرهنگی به نحوی که موجب ترویج فرهنگ خود کنترلی با کمک عقاید مذهبی و دینی باشد,- تلاش نهادهای نظامی جهت ارتقای سطح امنیت در این مناطق
, تلاش نهادهای نظامی جهت ارتقای سطح امنیت در این مناطق,- نوسازی و مقاوم سازی خانه های مسکونی در مناطق حاشیه از طریق ارائه تسهیلات به ساکنین
, نوسازی و مقاوم سازی خانه های مسکونی در مناطق حاشیه از طریق ارائه تسهیلات به ساکنین,- استفاده از قابلیت های شبکه های اجتماعی جهت از بردن شکاف فرهنگی بین مردم شهر و حاشیه نشینان
, استفاده از قابلیت های شبکه های اجتماعی جهت از بردن شکاف فرهنگی بین مردم شهر و حاشیه نشینان,,
* رضا قنواتی
, * رضا قنواتی, * رضا قنواتی,کارشناس ارشد جغرافیا و برنامه ریزی شهری
, کارشناس ارشد جغرافیا و برنامه ریزی شهری, کارشناس ارشد جغرافیا و برنامه ریزی شهری]
ارسال دیدگاه