یادداشت/
آیا سازمان های منطقه ای میتوانند راهکاری برای مقابله با تحریم ها باشند؟
موقعیت ژئوپلتیکی ایران، ظرفیتهای بزرگ آن در زمینه تولید و ترانزیت انرژی، شبکههای مواصلاتی ریلی و جادهای آن، نقش کلیدی و تاریخی ایران در شاهراههای موجود منطقه از جمله جاده ابریشم، راهآهن سراسری آسیا، تراسیکا، کریدور شمال - جنوب، مسیر امن و کوتاه آن برای انتقال انرژی به بازارهای جهانی، همه و همه، میتواند در خدمت رشد و توسعه همکاریهای اوراسیایی قرار گیرد.[
به گزارش شبکه اطلاع رسانی دانا به نقل از صاحب نیوز، چنانکه میدانید، تحولات منتهی به فروپاشی نظام دوقطبی نقطهی پایانی بر یک دورهی شصت سالهی ثبات ژئوپلتیک که از آن به عنوان جهان دو قطبی یاد میشد، نهاد و آغازگر یک دورهی گذار تمدنی و بیثباتی ژئوپلتیک گردید که همچنان ادامه دارد. وقوع این تحولات با روند جابجایی جریان قدرت و ثروت از غرب به شرق و ظهور مجدد و پررنگ آسیا در عرصهی معادلات بینالمللی همراه بود.همچنین، به موازات جریان توفنده جهانی شدن، شاهد اوجگیری همکاریهای امید بخش منطقهای و جریان بالندهی منطقهگرایی هستیم که برخی از آن به عنوان پاسخی طبیعی به چالش جهانی شدن یاد میکنند. از نهادهای منطقه ای که در سال های اخیر جایگاه بالایی در معادلات اقتصادی دنیا پیدا کرده اند می توان به آ سه آن اشاره کرد اما این به این معنا نیست که سایر نهاد های منطقه ای همچون سارک، اکو، گوام و شانگهای این توانایی را ندارند تا به جایگاهی که سزاوار آن هستند دست یابند و یا اینکه در ترتیبات اقتصادی کمکی برای کشورهای عضو و یا کشورهای منطقه نباشند.اما سوال اصلی این نوشته این است که با توجه به اینکه گفتیم ترتیبات اقتصادی منطقه ای می توانند در توسعه اقتصادی کمک شایانی برای اعضاء و حتی سایر کشورهای منطقه باشد، ایران چگونه می تواند از این ابزار برای توسعه اقتصادی خود استفاده کند، به خصوص که در شرایط کنونی تحت شرایط سخت تحریمی از جانب غرب و به خصوص آمریکا است؟
, شبکه اطلاع رسانی دانا , صاحب نیوز,در عرصه داخلی بسیاری از مسئولان و نه کارشناسان اقتصادی معتقدند که با اتکا به منابع داخلی، کشور توانایی این را دارد تا مسیر توسعه و پیشرفت را طی کند و در این راه نیازی به بیگانگان نیست. اما آیا در عصر جهانی شدن این امکان برای کشورها فراهم است تا تنها با اتکا به منابع داخلی مسیر رشد و پیشرفت را طی کنند؟
,باید گفت در عصر جهانی شدن منطقه گرایی روز به روز بیشتر نمود یافته و سازمان های منطقه ای در بیشتر مناطق ژوئوپلیتیک، ژئواستراژیک و ژئواکونومیک جهان شکل گرفته اند. در هزاره سوم آهنگ جهانی شدن سریعتر از گذشته در مسیر یکپارچگی دنیا در حرکت است و اقتصادهای ملی برای بقا و آمادگی در رقابت جهانی به گروه بندی های منطقه ای پناه آورده اند. از آنجا که کشورهای جهان به تنهایی همه عوامل تولید را در اختیار ندارند، بنابراین کشورها با هدف دستیابی به آرمان هایی که بدون همکاری جمعی امکان پذیر نیست، تلاش می کنند با تشکیل سازمان های اقتصادی منطقه ای موجب رونق اقتصادی خود و تکمیل چرخه تولید در یک منطقه جغرافیایی شوند. ایران نیز از این منطق خارج نیست کسانی که حرف از استقلال تمام معنا در عرصه اقتصاد می زنند یا اقتصاد و دنیای کنونی را نمی شناسند و یا منافع سیاسی و اقتصادی آنها در گرو این شرایط است. مسلما در دنیای کنونی که مزیت اقتصادی و در پی آن وابستگی متقابل کشورها از پایه های اصلی اقتصاد بین الملل می باشد ایران نیز باید مزیت های اقتصادی خود را شناخته در جهت تقویت آن ها کوشش و راههای همکاری با سایر کشورها در زمینه اقتصاد را هموار کند.
,مسلما یکی از بهترین راه های همکاری در زمینه اقتصاد، همکاری درون سازمانی است. سازمان های منطقه ای این توانایی را دارند تا با گسترش همکاری های اقتصادی بین خود، اقتصاد یکدیگر را کامل کنند البته این خود مستلزم همکاری دقیق و برنامه ریزی هماهنگ درون سازمانی است. اما در شرایط فعلی که ایران با تحریم های غرب دسته و پنجه نرم می کند، و از طرفی این تحریم ها خاصیت فرا سرزمینی به خود گرفته، چه راهکاری برای فعال کردن این همکاری باید در نظر گرفته شود؟
,به نظر نگارنده ایران باید دو راهکار را به طور همزمان برای خروج از این وضعیت و سرو سامان دادن به اقتصاد در پیش گیرد. این دو باید در عرض یکدیگر و با ترتیب زمانی یکسان در پیش گرفته شود و هیچ یک بر دیگری برتری داده نشود. یکی از این دو مسیر تلاش در جهت ایجاد شکاف و شکسته شدن انسجام تحریم ها و در صورت موفقیت برداشتن کامل تحریم ها است. در همین مسیر باید تلاش شود با رعایت شان و منزلت کشور و با توجه به منافع ملی رابطه با غرب نیز به حالت عادی برگردد. اما در کنار این مسیر ایران باید با این احتمال که تحریم های غرب پابرجا می ماند تلاش کند تا سازمان های منطقه ای که خود در آن عضو است و یا ارتباط نزدیکی با آنها دارد را فعال و در جهت تقویت ارتباط با آنها تلاش کند. دراین راه بهترین این سازمان ها اکو، شانگهای و شاید تا حدودی سارک باشد. سازمان اکو و شانگهای از این جهت برای اهداف ایران مناسب است که ایران در آن ها عضو است و از طرف دیگر به لحاظ جغرافیایی به ایران نزدیک و کشورهای عضو این قابلیت را دارند تا اقتصاد یکدیگر را تا حد زیادی تکمیل و نیازهای یکدیگر را برطرف کنند. سازمان های همچون آ سه آن به دلیل اینکه از سطح روابط بالایی با آمریکا و متحدان آن ها برخوردارند در حال حاضر نمی توانند به ایران کمک کنند. اما سارک با اینکه ایران در آن عضویت ندارد امید به همکاری با آن در چارچوب مناسبات درون سازمانی دور از دسترس نیست، این سازمان به دلیل نیاز شدید به انرژی شاید گزینه مناسبی برای صادرات انرژی باشد از آنجایی که این کشورها به خصوص هند و پاکستان نیاز مبرمی به آن دارند و ایران بهترین گزینه برای تامین انرژی می باشد از طرف دیگر با وجود عضویت کشور افغانستان در این سازمان این کشور می تواند دروازه ورود به این سازمان باشد. در این خصوص برای اجرایی کردن آن باید خارج از چارچوب دوجانبه عمل کنیم و چارچوب منطقه ای و سازمانی را فعال کنیم در این شرایط است که ضریب موفقیت این طرح افزایش پیدا می کند. در زمینه سازمان های منطقه اکو و شانگهای باید گفت از آنجایی که پهنه جغرافیایی آن اوراسیا است مسلما نقش ترانزیت در آن پررنگ می شود و از این طریق می توانیم بخش قابل ملاحظه ای از نیاز برای تامین سرمایه که از لوازم اساسی رشد و پیشرفت صنایع است را تامین کنیم.
,ایران به عنوان یکی از حلقههای مرکزی این زنجیر متصل به هم در اوراسیا، ظرفیتهای عظیم و منحصر به فردی در زمینه توسعهی همکاریهای حمل و نقلی، انرژی، تجاری، فرهنگی و امنیتی با کشورهای اوراسیا دارد. موقعیت ژئوپلتیکی ایران، ظرفیتهای بزرگ آن در زمینه تولید و ترانزیت انرژی، شبکههای مواصلاتی ریلی و جادهای آن، نقش کلیدی و تاریخی ایران در شاهراههای موجود منطقه از جمله جاده ابریشم، راهآهن سراسری آسیا، تراسیکا، کریدور شمال -جنوب، مسیر امن و کوتاه آن برای انتقال انرژی به بازارهای جهانی، همه و همه، میتواند در خدمت رشد و توسعه همکاریهای اوراسیایی قرار گیرد. از طرفی این کشورها به خصوص کشورهایی آسیای میانه این قابلیت را برای ایران مهیا می کند تا خدمات فنی مهندسی در اموری همچون سد سازی و ساخت نیروگاه را به این کشورها را صادر کند. از سوی دیگر کشورهای موجود در این سازمان ها به استثنای کشورهایی همچون آذربایجان و گرجستان از تاثیرپذیری پایین نسبت به آمریکا برخوردارند و این می تواند برای ایران یک فرصت باشد تا در قالب چارچوبی منطقه ای، بتواند از فشار تحریم ها بکاهد هر چند نگارنده معتقد است در صورت عدم تغییر در تحریم ها، اگر هم بتوانیم همچنان سرپای خود بمانیم ولی به مرور زمان از کشورهای رقیب و همسایه عقب افتاده و در بلند مدت دچار تنزل قدرت ملی می شویم. بنابراین اگر ایران بتواند هم همکاری های درون منطقه ای خود را فعال و هم از انسجام تحریم های غرب علیه خود بکاهد ضریب موفقیت خود در رسیدن به قدرت اول اقتصادی منطقه را بسیار افزایش می دهد.
,__________
,]
ارسال دیدگاه