اقوام و طوایف ساکن در منطقه قهاوند

گروها،اقوام وطوایف مختلفی در استان همدان ساکن هستند در طول تاریخ به علت مرکزیت، جنگها و تحولات سیاسی طوایف مختلفی به این استان وارد شده و در آن ساکن شدند منطقه قهاوند نیز از این امر مستثناء نبوده است.

[

به گزارش شبکه اطلاع رسانی دانا به نقل از پایگاه خبری جهاد پرس هم اکنون بیش از ۹۰% ازجمعیت منطقه قهاوند را ترک ها تشکیل میدهند،فارسها ،کرد ها ولک ها وتاد ها نیز ساکن منطقه می باشند.

, شبکه اطلاع رسانی دانا, پایگاه خبری جهاد پرس ,

وجود زبان تاتی که یکی از شاخه های اصلی زبان مادی است ، در منطقه ، حاکی از آنست که از گذشته های دور ساکنین منطقه به زبان ایرانی دری سخن میگفته اند ولی در اثر هجوم قبایل ترک و استقرار دراز مدت آنان در این ناحیه بمرور زمان ، زبان ساکنین منطقه به ترکی تغییر یافت .

دین و مذهب مردم این سامان مانند مذهب تمام مردم ایران تاپیش از ورود اسلام زرشتی بوده، وجود آتش کده در این منطقه در راهجرد و فراهان گویای این مطلب است، اگر چه تا دوره صفویه برخی از روستاها سنی مذهب بودند ولی اکنون تمام مردم منطقه شیعه دوازده امامی بوده وبه خاندان اهل بیت (ع) ارادت خاص دارند.

لازم به ذکر هست اقوام و طوایف ساکن در منطقه شراء باید با شهرستانهای همسایه آن در نظر گرفته شود زیرا خود منطقه قهاوند بارها در تقسیمات کشوری بخشهایی را شامل شده یا روستاها وبخشهایی را به اطراف واگذارکرده یا اینکه زمانی خودش جزئی از مناطق دیگر بوده است.

ترکان قارا گؤزلو

بخشی از ترک شراء از اعقاب ایل ترک قره گؤزلو هستند، ترکان قره گؤزلو بیشتر در شهرهای کورنگ، منطقه درگزین، مهربان،خدابنده لو ساکن هستند،حاجیلو ها و میناییهای منطقه قهاوند نیز از طایفه قرا گوزلو می باشند.

ایل قره گؤزلو ، آنها گروهی از ترک ها بودند که ابتدا در آسیای مرکزی(قزاقستان،قرقیزستان،اوزبکستان،تورکمنستان) زندگی میکردند و در سال ۸۰۰ ه.ق امیر تیمور گورکانی که خود از ترکان اوزبک بود،به قصد توسعه ی امپراطوری مقتدر خویش قره گؤزلوها را از شام به موطن نخستین شان یعنی ترکستان(آسیای مرکزی) باز گرداند و در راه بازگشت و با تقاضای جد شاه اسماعیل صفوی، ایلات ترک مذکور از لشکر امیر تیمور کوره کن جدا شدند و قره گؤزلوها در استان همدان فعلی رحل اقامت افکنده و به ترکان بومی استان همدان اضافه شدند قره گؤزلوها کم کم صاحب نفوذ و قدرت و مکنت و اراضی در جای جای ایران شدند.

در اواخر تسلط زندیه و مقارن ظهور سلسله ی ترک قاجاریه، نیروی عظیمی به دست آورده و نقش بس مهمی در تحولات سیاسی و اجتماعی ایفا کردند

در اواخر قرن ۱۳ه.ق بیش از سه چهارم روستاها و قراء منطقه همدان در تملک بزرگان قره گؤزلو بود ضمن اینکه وصلت چندین نفر از امرای این ایل با شاهزادگان قاجار بر موقعیت و قدرت آنها افزود از ایل ترک قره گؤزلو مردان بزرگی در صفحات تاریخ سرزمین آذربایجان درخشیده اند.از جمله :

۱٫عالم و عارف صوفی مشهور “حاج محمد جعفر بن حاج صفر قره گؤزلو ” ملقب به “مجذوب علی شاه ” :نخست وزیر دوره دوم مجلس شورای ملی در زمان سلطنت محمد علی شاه قاجار .

۲ .”علی خان قره گؤزلو” :سردار شجاعی که در جنگ ایران و انگلیس در بوشهر چندین بار ارتش دشمن را وادار به عقب نشینی کرد.

ترکان برچلو

مردمان برچلو که اصالت مغولی داشتند پس از هجوم مغول ها به ایران مرکزی وارد شده ودر منطقه شمال غربی اراک ساکن شدند.

بزچلو یا برچلو منطقه ای به وسعت ۲۵۹۵ کیلومترمربع در شمال غربی شهرستان اراک قرار گرفته و از همان جهت مرزشمال غربی استان را با استان همدان تشکیل داده است . حوالی کمیجان ومیلاجرد را برچلو یا بزچلو مینامند . اگرچه برچلوها از نظر سیاسی تابع استان مرکزی و اراک هستند ، ولی به لحاظ فرهنگی و زبان به مناطق شرقی همدان گرایش داشته و فاصله آن از مرکز هر دو شهرستان ۸۵ کیلومتر است .

.روستاهای نزدیک قره چای درنیمه جنوبی منطقه قهاوند و همچنین روستاهای شمال غربی استان اراک مانند:خسروبیگ، چزان یاسبولاغ ، دستجان ،کردزر،یساول ، خنجین ، فرک چهرقان ، طرلان ، سیزان ، راستگوان و عودآغاجی روستاهای برچلو هستند .برچلو پسوند نام خانوادگی بسیاری از مردمان این منطقه میباشد .

یقیناً برچلو و بزچلو یک نام ترکی است که پس از آمدن ایلات ترک و سکونت آنها به این ناحیه داده شده است .نام این ایل قبل از مهاجرت از ترکستان به این منطقه برچلو و بزچلو بوده است . ، بلوک بزچلّو واقع در غرب این سرزمین و مجاور همدان ، شامل ۸۱ پارچه آبادی می شده و از بلوک وَفس که در جانب شمال آن قرار داشته ، بزرگتر بوده است . پس از تقسیمات جدید کشوری ، در حدود دهة چهل ، ۴۴ آبادی داشته است ؛ و مردم آن ، علاوه بر کشاورزی و دامداری ، به قالیبافی نیز مشغول بوده اند
در زمان فتحعلی شاه (۱۲۱۲ـ ۱۲۵۰)، رئیس این طایفه ، نقی بیگ یا نقی خان بوزچلّو بود که عباس میرزا را در جنگ با روسها همراهی کرد و دلاوریهای بسیاری از خود نشان داد

ایل بزچلو همواره در درگیریها و اختلافات بین ایلات به علت رشادت به ایلات همجوار غالب بودند و یکی از ایلات شیعی محسوب می شدند که به همراه ایلات شاملو و استاجلو ، و… به یاری شاه اسماعیل شتافتند . از همین رو در اعصار بعدی نیز مورد توجه شاهان صفوی قرار گرفته است.

یکی از زنان فتحعلی شاه، مروارید خانم و زوجه فتحعلی شاه، شاه صنم خانم از قبیلة‌بزچلو است .

معروفست که نام خانوادگی بهادری نیز از نام یکی از نامداران برچلو بنام آدوربادورخان گرفته شده است .که اکنون این نام خانوادگی در روستای حیران وبرخی از روستای قهاوند وجود دارد.عربلو ها نیز از این طایفه می باشند.

بیاتها
بیات قبیله ترک از قبایل بیست و دوگانه اغز یاغز پراکنده در ایران افغانستان ترکمنستان ازبکستان

جمهوری اذربایجان ارمنستان ترکیه سوریه و عراق است. واژه بیات که به صورت بایات هم ضبط شده به معنای بادولت و پرنعمت است . اصل این قبیله در نسبنامه‌های افسانه‌ای ترکان به «بای آت » پسر دوم گون خان پسر اغوزخان می‌رسد .امرای این طایفه در دربار خوارزمشاه صاحب نفوذ و قدرت بودند.

ورود قبیله بیات به فلات ایران چندان روشن نیست ،اما از برخی منابع تاریخی برمی آید که این مردم ظاهرا در اوایل قرن پنجم و مقارن حملات غزان و سلجوقیان در فلات ایران پراکنده شده و در مسیر کوچ نظامی خود تا صحرای شام و سواحل مدیترانه پیش رفته اند. در این پیشرویهای پرماجرا گروههایی از این قبیله بتدریج در بعضی نواحی خراسان بزرگ همدان اراک آذربایجان شرقی و غربی کردستان و لرستان اردبیل، زنجان، ، ملایر و فارس سکنیٰ گزیده‌اند.

روءسای طوایف بیات عراق عجم که ظاهرا بزرگترین گروه از طوایف بیات مطلق یا آق بیات به شمار می‌آمدند در سالهای سلطنت شاه طهماسب اول (۹۳۰ـ۹۸۴) از جمله بزرگان دولت صفوی محسوب می‌شدند. مانند سلیمان بیگ و برادرش حسن بیگ یوزباشی

در زمان حملهٔ قوم مغول به ایران، قوم بیات با جمعیتی در حدود ۱٬۵۰۰٬۰۰۰ نفر که ۲۰۰٬۰۰۰ نفر مرد جنگجو را شامل می‌شدند با آن‌ها وارد جنگ شدند و پسر چنگیز خان مغول را کشتند. پس از آن چنگیز خان با تمام قوا به نیشابور حمله کرده بسیاری از آن قوم را به قتل رسانید. قوم بیات به کوه‌های اطراف نیشابور فراری شدند. یک گروه به سمت هند و افغانستان، یک گروه به سمت اصفهان، شیراز و اراک و گروهی دیگر به سمت آذرباییجان، سوریه و لبنان پراکنده شدند. که نام خانوادگی آن‌ها بیات می‌باشد. بیاتها در منطقه قهاوند بیشتر در روستاهای خیرآباد خماجین دولت آباد و…. زندگی می کنند.

خلج ها

خلج نام قبیله ترک و اسم ترکی آن قلچ است. این قبیله از قرن چهارم در جنوب افغانستان بین سیستان و هند ساکن بوده‌اند.ابن خرداد به آنها را در شمار قبایل ترک استپ‌های آسیای میانه آورده‌است.

اقوام خلج، در زمان غزنویان علیه سلطان مسعود غزنوی قیام کردند، و در پیروزی سلجوقیان بسیار تأثیرگذار بودند، سرانجام نیز همراه سلجوقیان به عراق عجم‌ آمده، ابتدا در خرقان ساوه ساکن شده‌اند.

بخش عظیمی از قوم خلج همراه با طغرل سلجوقی بر اساس دعوت خلیفه عباسی به مرکز ایران آمدند و در نواحی ری،ساوه، همدان و اصفهان ساکن شدند. خلج های ساکن خلجستان استان قم و مرکزی از بازماندگان سپاهیان سلجوقی هستند که پس از تحمل رنج های طاقت فرسا در این مکان ساکن شده اند. در حال حاضر خلج ها در نواحی بین قم ،ساوه،تفرش و آشتیان که به خلجستان معروف است اقامت دارند که جمعیت آنها در سراسر ایران حدود پنجاه هزار نفر است که به زبان و گویش خلجی سخن می گویند تعدادی از آنها در قسمت شمالی قهاوند زندگی می کنند.

انتهای پیام/پ