اساس نهضت امام حسین(ع) چه بود؟
امر به معروف و نهى از منکر؛ هدف متعالى قیام عاشورا
اهمیت اصل امر به معروف و نهى از منکر در جامعه اسلامى تا آن اندازه است که با عدم عمل به این اصل و ترویج و نهادینه شدن منکر در جامعه اسلامى، بقاء اصل دین با خطر نابودى مواجه شده و جامعه اسلامى متزلزل و نابودشود. بههمیندلیل بود که حضرت اباعبدالله الحسین(ع) ماندگارترین و تأثیرگذارترین قیام تاریخ اسلام یعنى قیام عاشورا علیه حکومت ظلم و جور بنى امیه را شکل دادند.[
به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ به نقل از بلاغ، از سال ۱۳۷۱ شمسى تاکنون هر ساله هفته اول محرم الحرام به نام هفته احیاى امر به معروف و نهى از منکر بهمنظور یادآورى اصلىترین هدف جهاد والا و الهى امام حسین(ع) یعنى احیاى امر به معروف و نهى از منکر نامگذارى شده است.
بدون تردید هر نهضت در جهت حفظ مسیر حرکت خود بهسوى اهداف از پیش تعیین شده نیازمند طراحى و تدوین فرآیند آسیبشناسى و اصلاحطلبى مستمر با شیوههاى روشمند و درونى براى کاهش آستانه آسیبپذیرى است. در همین چارچوب دو اصل گرانقدر و مترقى امر به معروف و نهى از منکر مهمترین راهبرد آسیبشناسى و فرآیند اصلاحطلبى اسلام در جهت صیانت از نظام اسلامى است. امر به معروف و نهى از منکر با استناد به آیات قرآنى و گفتار معصومین(ع) خصوصاً رهنمودهاى سرور آزاداندیشان جهان حضرت اباعبدالله الحسین(ع) در بیان استراتژى نهضت کربلا، برترین و کارآمدترین روش اصلاح نظامهاى اجتماعى برخوردار از ریشه و منشاء دینى و نگاه توحیدى است.
قیام امام حسین(ع) براى تحقق امر به معروف و نهى از منکر بود؛ چنانکه در وصیتنامه خود به برادرش محمدبن حنفیه بهصراحت مىفرماید: «هدف من از این حرکت اصلاحطلبى در امت جدم است و مىخواهم امر به معروف و نهى از منکر کنم و بر طبق روش و سیره پیامبر و على(ع) عمل کنم.» همچنین در زیارت معروف وارث که از امام صادق(ع) رسیده است چنین مىخوانیم: «گواهى مىدهم که تو نماز را بر پا داشتى، زکات را پرداختى و امر به معروف و نهى از منکر کردى.» بر این اساس ماهیت نهضت عاشورا احیاى اسلام بود و وجود مقدس حسینبن على(ع) در این نهضت عملاً یک آمر به معروف و ناهى از منکر.
بر همین اساس در اصل هشتم قانون اساسى نظام جمهورى ایران آمده است: «در جمهورى اسلامى ایران دعوت به خیر، امر به معروف و نهى از منکر وظیفهاى است همگانى و متقابل بر عهده مردم نسبت به یکدیگر، دولت نسبت به مردم و مردم نسبت به دولت.»
* فریضه عظیمه
دین اسلام بهعنوان دینى کامل و جامع به تمام ابعاد فردى و اجتماعى حیات انسان توجه داشته تا سعادت اخروى و دنیوى را براى او فراهم نماید .بههمیندلیل قوانین فردى و اجتماعى مهمى را وضع و بدان توصیه نموده است تا با عمل و اجراى این قوانین و اصول، این امر مهم محقق شود.
ازجمله این اصول مهم اصل بنیادین «امر به معروف و نهى از منکر» است که ریشه در اصل همهجانبه نظارت و راهنمایى همگانى افراد جامعه دارد؛ اصلى که در آیات متعدد قرآن کریم همچون هود/۱۱۶، آلعمران/۱۱۰ و ۱۰۴، توبه/۱۱۲ و لقمان/۱۷ مورد تأکید و تصریح قرار گرفته و نیز بهطور گسترده در روایات و سخنان ائمه معصومین(ع) به تبیین معنا و مفهوم و جوانب مختلف آن پرداخته شده است و از آن با تعابیر جالب توجهى چون «فریضهى عظیمه» یادشده و اقوام و افرادبىتوجه به آن از بدترین اقوام دانسته شده است. (وسائلالشیعه، ج۱۶، ص۱۱۸) علاوه بر این، در این روایات به نتایج و عواقب عدم عمل وبىتوجهى به این اصل همچون تسلط ظالمان و ستمگران و اشرار بر مسلمین و عدم استجابت دعاى مسلمین نیز پرداخته و بدان هشدار داده شده است.
بههمیندلیل با توجه به شمول و گسترهاى که این اصل مهم، چه از جانب معنا و مفادى که براى توصیه و عمل دربرمى گیرد و معروف، هر فعل پسندیدهاى محسوب مىشود که فاعل آن به حُسن و خوبى آن آگاه باشد و یا او را بدان آگاه کرده باشند و منکر هر فعل ناپسند و قبیحى است که مرتکب آن به قبحش آگاه باشد و یا بدان آگاه شده باشد یا واقفش کرده باشند؛ و چه از جهت عمومیت وجوب عمل نمودن این اصل بر آحاد افراد جامعه، این اصل را باید اصل مهم تکاملى و سعادتبخش جامعه دانست که موجب شکلگیرى تعامل نظارتى صحیح افراد بر یکدیگر و متعالىترین و پیشرفتهترین جامعه دین مدار میگردد. در حقیقت با عمل به این اصل از یکسو خود افراد تشویق به انجام عمل معروف و یا بازداشتن از منکر مىشوند و بدین طریق نوعى پیشرفت و تکامل فردى را منجر مىشود و از سوى دیگر با امر افراد به یکدیگر، تعالى و رشد جامعه بهصورت همهجانبه محقق مىشود.
بههمیندلیل است که حضرت زهرا(س) در خطبه فدکیه از این اصل تعبیر به اصل «مصلحت عامه مسلمین» مىنمایند: «وَ الْاَمْرَ بِالْمَعْرُوفِ مَصْلِحَةً لِلْعامَّةِ...» و نیز به تعبیر حضرت امام حسین(ع) با عمل به این اصل تمامى اصول و اوامر واجب الهى در جامعه دینى محقق مىشود: «اذا ادیت و اقیمت فریضه الامر بالمعروف و النهى عن المنکر استقامت الفرائض کلها. »
* امر به معروف و نهى از منکر؛ هدف متعالى قیام عاشورا
اهمیت اصل امر به معروف و نهى از منکر در جامعه اسلامى تا آن اندازه است که با عدم عمل به این اصل و ترویج و نهادینه شدن منکر در جامعه اسلامى، بقاء اصل دین با خطر نابودى مواجه شده و جامعه اسلامى متزلزل و نابودشود .بههمیندلیل بود که حضرت اباعبدالله الحسین(ع) ماندگارترین و تأثیرگذارترین قیام تاریخ اسلام یعنى قیام عاشورا علیه حکومت ظلم و جور بنى امیه را شکل دادند و از همان ابتداى حرکت خود به سمت عراق و به دعوت کوفیان، در مکانها و منازل مختلف به این هدف تصریح مىنمودند، چنانکه در سخنان خود در منزل ذىحسم فرمودند: «مگر نمىبینید که به حق عمل نمىشود و از باطل جلوگیرى نمىشود، در چنین وضعى جا دارد که شخص باایمان (از جان خود گذشته) مشتاق دیدار پروردگار باشد. در چنین محیط ذلتبار و آلودهاى، مرگ را جز سعادت و زندگى با ستمگران را جز رنج و آزردگى و ملال نمىدانم.»
همچنین در وصیت خود به برادرشان محمدبنحنفیه هدف از قیم خود را چنین اعلان مىنمایند: «قیام من برمبناى تمایلات نفسانى نیست، من بهمنظور طغیان و فساد و تباهى و ستم خروج نمىکنم، بلکهانگیزهظام اصلاح امت جدم رسول خداست و مقصود و منظورم امربهمعروف و نهىازمنکر است.» چراکه شرایط زمانه به گونهاى پیش رفته بود که با تحریف مبانى و اصول دین توسط دنیاطلبان و حکام ظالم زمانه و با تزویر و سیاست بازى و تفسیر دین با عقل خودمحور و نفس پرست آنان، اصل و اساس دین با خطر نابودى مواجه شده بود.
در آن زمان حتى نخبگان جامعه اسلامى به وظیفه دینى و الهى خود عمل نمىکردند و یا تطمیع و فریفته دستگاه حاکمه شده بودند. چنانکه امام حسین خطاب به آن مىفرمایند: «شمااى گروهى که به علم مشهورید و به نیکى مذکور و به خیرخواهى شهره... اکنون مىبینید پیمانهاى خدا شکسته مىشود، ولى ناراحت و هراسناک نمىشوید... نابینایان و لالان و زمینگیران در همه شهرهابىحامى ماندهاند... درحالى که شما از منزلت خود براى کمکشان استفاده نمى کنید... و با چاپلوسى و سازش با ستمگران امنیت خود را فراهم مىآورید.» (حرانى، ۱۳۶۳، ص۲۳۸)
در این شرایط و اوضاع سیاسى، اجتماعى و دینى جامعه اسلامى بود که عمل به اصل امر به معروف و نهى از منکر، جز قیام با شمشیر تا سرحد شهادت و ایثار تمامى دارایى ولى خدا باقى نمانده بود. موضوعى که ائمه بزرگوار معصومین(ع )نیز در زیارتنامههاى خود خطاب به جد بزرگوارشان بر این هدف متعالى تأکید نموده و بر آن شهادت مىدهند تا این هدف جاوادانه بماند: «اَشْهَدُ اَنَّکَ قَدْ اَقَمْتَ الْصَّلوهَ وَ آتَیْتَ الزَّکوهَ وَ اَمَرْتَ بِالْمَعْرُوفِ وَ نَهَیْتَ عَنِ الْمُنْکَرِ...»
* ضرورت نهادینهسازى و اجراى اصل امر به معروف و نهى از منکر در نظام اسلامى
با بازخوانى تاریخى قیام عاشورا بهخوبى مىتوان درک نمود که شرایط نابسامان جامعه آن روز، به گونهاى شکلگرفته بود که اصل و بنیان دین با برنامهریزى سیاسى و فرهنگى دشمنان با خطر نابودى مواجه شده بود، مسألهاى که موجب شد قیام امام حسین(ع) با اتکا به اصل امربهمعروف و نهى ازمنکر صورت گیرد. امروزه نیز دشمنان اسلام با اجراى برنامههاى مختلف سیاسى، فرهنگى و اجتماعى و با استفاده از ابزارهاى مختلف رسانهاى و اقتصادى خود، نابودى تعالیم و اصول ارزش آفرین و سعادت بخش جامعه اسلامى را هدف قرار دادهاند تا از این طریق به اهداف براندازانه و سلطه طلبانه خود دست یابند. در این شرایط خاص و با الگو قرار دادن تعالیم ائمه معصومین(ع) و از همه مهمتر قیام تاریخى عاشورا که از سالیان دور در فرهنگ اسلامى ایرانى ما نهادینه و با اقامه عزادارى براى آن حضرت در ایام محرم پاسدارى شده است، و نیز با عمل به هدف اساسى آن حضرت یعنى احیاى امر به معروف و نهى از منکر در تمامى زمینههاى فردى و اجتماعى میتوان به مقابله با این برنامه همهجانبه دشمنان پرداخت و با امر به مهمترین معروف هاى اجتماعى، سیاسى و اقتصادى به اشکال مختلف، پیشرفت جامعه اسلامى را محقق نمود.
در این زمینه امر به معاریفى همچون کار و تلاش وافر همه افراد و خدمت و کمکرسانى به یکدیگر و تعاون اجتماعى و همکارى در انجام امور مختلف که در تعالیم اسلامى به این امور توصیههاى فراوان شده و نیز نهى از منکراتى همچون اسراف و زیاده روى اموال فردى و عمومى، عدم توجه به حقوق عمومى و بیت المال، اشرافى گرى و تجمل پرستى، سوء استفاده از جایگاه شغلى و اجتماعى و مواردى از این قبیل که از اهداف مبنایى و عدالت محور انقلاب اسلامى نیز مىباشند، در جهت تحقق پیشرفت همهجانبه اسلامى بهخصوص در جهت تحقق برنامههاى راهبردىاى همچون اقتصاد مقاومتى بسیار کارگشا و مؤثر خواهد بود.
بهعنوان نمونه در اینجا به برخى از بیانات ائمه معصومین(ع) در جهت نهى از منکرهاى اقتصادىاى همچون اسراف و زیاده روى در استفاده از اموال فردى و عمومى که از موانع مهم پیشرفت جامعه اسلامى محسوب مىشود و مىتوان با توصیه افراد جامعه اسلامى به آن، گامى مؤثر برداشت اشاره مىنماییم. امام على(ع) در خصوص پرهیز از اسراف فرمایند: «اعتدال در خرج کردن و میانهروى، موجب فراوانى مال و ثروت و اسراف باعث تباهى و نابودى است.»
علاوه بر این بهدلیل ابتناء این اصل بر اصل «نظارت همگانى» و فراهم نمودن زمینه نظارتى و انتقادى براى گروهها و افراد دلسوز و عالم و آگاه به مصالح جامعه و مبانى اعتقادى انقلابى و اسلامى، با عمل به آن مىتوان فضاى نظارتى صحیح و مناسبى را براى نظارت بر عملکرد افراد و نهادهاى مختلف کشور فراهم نمود و با ترویج مبانى فکرى و اعتقادى نظام اسلامى که توسط رهبر فقید انقلاب امام خمینى(ره) بیان شده و از سوى مقام معظم رهبرى (مدظله) تبیین و تشریح مىشود، همواره افراد جامعه و مسؤولین نظام را از خطر انحراف فکرى، عقیدتى و سیاسى بازداشت و ترویج این مبانى و پایبندى و عدم انحراف از مسیر واقعى و حقیقى انقلاب را خواستار شد و نیز از این طریق نهادهاى نظارتى و قانونى را یارى رساند.
بههمیندلیل وظیفه همگان بهویژه نهادها و سازمانهاى وظیفهمند و نیز رسانههاى جمعى و ائمه جمعه و جماعات و روحانیون معظم بهعنوان «نخبگان جامعه اسلامى» این است که با بهرهگیرى از توصیههاى ائمه معصومین(ع) و ذخایر ارزشمند فرهنگى و اجتماعى دین اسلام به توصیه و امر به این معاریف و نهى از منکرها پرداخته و برنامه مهم فرهنگسازى در جهت احیاى این اصل مهم دینى که در این شرایط خاص که جامعه اسلامى در تقابل با برنامه دشمنان اسلام قرار دارد، را در دستور کار خود قرار دهند و هم خود با عمل به این اصل و هم تشویق افراد جامعه به آن، پیشرفت بیش از پیش نظام اسلامى را محقق نمایند. چنانکه طبق بیان قرآن کریم نخبگان نظام اسلامى بهدلیل آگاهى و دانش بیشتر بر احکام اسلامى و هنجارها و ارزشهاى سعادتبخش آن، وظیفه و مسؤولیت بیشترى در عمل به این اصل دارند: «لَوْ لا یَنْهاهُمُ الرَّبّانِیُّونَ وَ الْأَحْبارُ عَنْ قَوْلِهِمُ الْإِثْمَ وَ أَکْلِهِمُ السُّحْتَ لَبِئْسَ ما کانُوا یَصْنَعُونَ» (مائده/۶۳)
انتهای پیام/
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
, * امر به معروف و نهى از منکر؛ هدف متعالى قیام عاشورا,
,
,
,
,
,
,
,
,
, * ضرورت نهادینهسازى و اجراى اصل امر به معروف و نهى از منکر در نظام اسلامى,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
]
ارسال دیدگاه