با بررسی ضرورتهای احیای بافتهای تاریخی عنوان شد؛
شیراز؛ شهری با گذرهای گوناگون/ از گذر قوام تا بینالحرمین
تحلیلگر مطالعات معماری ایران در رابطه با گذرهای بافت تاریخی شیراز گفت: طرح باززندهسازی گذر قوام یکی از همین طرحهایی است که از باغ نارنجستان قوام و خانه زینتالملک آغاز شده و تا محله بالاکف و قلب محله تاریخی اسحاقبیگ امتداد مییابد تا گردشگران، از نقاط تاریخی دیگری چون مجموعه وکیل بازدید کنند.[
به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ محمد فرید مصلح، کارشناس ارشد مطالعات معماری ایران دانشگاه تهران در گفتگو با شیرازه، در رابطه با پیشینه تاریخی فرهنگی و مقاصد گوناگون گردشگری شهر شیراز، بیان کرد: شیراز شهری است که تداعیکننده شاعران، باغها و آثار تاریخی متعددی است؛ از مسجد، بازار و حمام وکیل تا مسجد نصیرالملک و ارگ کریمخان و مقابر شاعران نامآوری چون سعدی و حافظ و البته کانون پویا و مذهبی شاخص شهر، یعنی حرم مطهر شاهچراغ(ع) که تنوع اماکن یادمانی، تاریخی و مذهبی این شهر را یادآور میگرداند و طیفهای گوناگونی از گردشگران را به این شهر میکشاند تا هرکدام بسته به علائق خویش مقاصد گردشگری خود را انتخاب کرده و از آن بازدید کنند.
, شبکه اطلاع رسانی راه دانا, شیرازه,فرید مصلح، دبیر و عضو شورای مرکزی انجمن مطالعات معماری ایران با تاکید بر اطلاق بافت تاریخی به جای بافت فرسوده در محدودههای واجد ارزش، بیان کرد: ساکنین محلههای تاریخی هم با فروش و یا ارائه خدماتی که در آن محل وجود دارد از گردشگران کسب درآمد میکنند.
وی گفت: اینچنین است که بافت تاریخی واجد ارزش میشود و دیگر برای ساکنینش بافت فرسوده نخواهد بود؛ بلکه میراثی است واجد ارزش فرهنگی و اقتصادی؛ بنابراین مسالۀ این روزهای شهر شیراز احیای گذرهایش است.
,
,
,
,
از سوی دیگر، ایجاد و احیای این گذرها، ساکنین هم جوارش را ترغیب میسازد تا الگوهای سنتی خانههای خویش را حفظ کنند و در کنار تمام این مزایا، امنیت نسبی را در محلات قدیمی بهوجود میآورد. در حال حاضر خانههایی در امتداد گذرها قرار گرفته که با تغییر کاربری به اقامتگاههای بومگردی مجال زیستن در محلههای تاریخی را به گردشگر میدهد.
مصلح با گلایه از نداشتن الگوی ثابت برای مداخلات در بافت تاریخی، مطرح کرد: باید توجه کرد که تمام گذرهای شیراز مانند گذر قوام نیست. شیراز در حال حاضر الگوی ثابتی برای ایجاد یا احیای گذرهای تاریخی ندارد و به نظر میرسد که جریانهای متولی شهر، هر یک بر اساس منافع و ایدهآلهایشان، راهکارهای گوناگونی را برای احیای گذرها در نظر گرفتهاند.
,
,
,
در گذر بینالحرمین هر آنچه که باید «احیاء» شود، نابود میشود و بهجای آن عرصههای وسیعی برای سرمایهگذاریهای کلان و «ایجاد» فراهم میشود. چنین روحیهای بیش از هر دورانی در مدرنیسم به اوج رسید و سنت و تاریخ بیارزش شد. بنابراین با اینکه الگوها و نمادهای بهکار رفته و ظواهر گذر بینالحرمین سنتی است، اما روحیهای کاملاً مدرن بر آن حکمفرما است. این گذر که با اتصال دو بنای مذهبی هویت میگیرد تداعیکنندۀ طرحهای توسعۀ شهرهای مذهبی چون مشهد و قم و مکه است؛ شهرهایی که طرحهای توسعۀ آن منجر به تخریب بسیاری از اماکن ارزشمند تاریخی آن شده است. تکرار این الگوی توسعه به معنای صحیحبودن آن نیست. باید پرسشگر باشیم و مطالبهگر بمانیم؛ لحظهای فکر کنیم و با خود بیندیشیم: مزایا و معایب این گذرهای تخریبگر چیست؟ منافع آن برای کیست و کدامیک بیشتر در جهت رفع نیاز گردشگران، شهروندان و سرمایهگذاران است؟
,
فرید مصلح با اشاره به الگوهای متفاوت مداخلات در گذرهای بافت تاریخی شیراز، افزود: شیراز میتواند ما را یک قدم به پاسخهای این پرسش نزدیک کند. چرا که در یک شهر واحد شاهد الگوهای متنوعی از گذرها هستیم و هر شهروندی با مقایسۀ این گذرها با یکدیگر، میتواند به این پرسشها پاسخ دهد. از جمله گذرهای قابل توجه شیراز عبارتند از: بازار وکیل که با کهنترین الگو در معماری ایرانی همچنان بهعنوان مسیر پررونق و تجاری شهر زنده است؛ خیابان زند که یادگاری است از توسعۀ مدرن دوران پهلوی و خیابانسازیهایی که بیهیچ ابایی بافت قدیمی شهر را تکهپاره میکرد.
وی گفت: گذرهای وفادار به بافت همچون گذر قوام که با کمترین مداخلهای صرفاً به بهسازی بافت قدیمی کمک میکند؛ و در نهایت طرح توسعۀ بینالحرمین که با تخریب بافت تاریخی عرصهای جدید و مدرن پدید میآورد.
این کارشناس مطالعات شهری با ابراز امیدواری از بهره برداری از پژوهشها و بهرهگیری از تجربه ها، گفت: مطالعه، پژوهش و قیاس این طرحها و بررسی پیامد هریک از آنها میتواند فرصتی استثنایی را برای پژوهشگران بهوجود بیاورد و به آگاهیبخشی شهروندان این شهر کمک کند تا بدون پیشفرضها به بررسی آثار مثبت و آسیبهای هر یک از الگوها بپردازند؛ به این امید که با انباشت این تجربهها از تکرار خطاهای پیشین بپرهیزیم و آگاهانهتر به ایفای نقش و اظهارنظر دربارۀ شهرمان بپردازیم.
سعید زحمتکشان، کارشناس معماری و منتقد حوزه مدیریت شهری نیز در گفتگویی دیگر با اشاره به اهمیت صنعت گردشگری در استان فارس و شهر شیراز به عنوان یک اولویت فرهنگی و اقتصادی، مطرح کرد: فارس و مرکز آن شیراز به عنوان شهر جهانی از دیرباز مورد توجه سیاحان و گردشگران مختلفی بوده که با خاطراتی که از تجربه حضور در ارزش ها به وجود آمده است بر اعتبارات این شهر تصویر مطلوبی داشته که با بهره برداری کارآمد از این ارزش ها می توانیم در حوزه فرهنگ و اقتصاد، درآمد زایی حاصل کنیم.
این کارشناس و فعال میراث فرهنگی با تاکید بر اهمیت مقاصد گردشگری متنوع و قابل توجه شهر کهن شیراز، گفت: شیراز با پیشینه غنی و ساختار شهری بسیار ویژه ای که دارد در کاربری های مختلفی چون گذر، فضاهای شهری، خانه، مسجد، گرمابه، سقاخانه، آب انبار، بازار و ... ظرفیت هایی را به وجود آورده که می توان آن را فرصت طلایی برای پایداری و به وجود آوردن بسیاری از مولفه های لازم برای زندگی بهتر شهروندان به حساب آورد.
وی گفت: در حال حاضر، شهر کهن شیراز با دو گفتمان با اولویت زیست پذیری و گردشگری مواجه است که هر یک از آن ها شرایطی فراهم می کند و برنامه ریزان و طراحان شهری، معماران، مرمت گران، متخصصان گردشگری و همچنین شهروندان برای بهره برداری بیشتر و بهتر از منافع آن در حال تلاش برای برداشتن گام هایی هستند.
زحمت کشان در رابطه با گذرهای موجود و ایجاد شده در شهر کهن شیراز، بیان کرد: گذر یا معبر با مقیاس های مختلفی که داشته اند دارای طراحی و ویژگی هایی منحصربفردی بوده اند که اکنون برخی از آن ها هویت و اصالت خود را حفظ کرده و برخی هم با مداخلات و عدم مداخلات روبرو بوده اند؛ این فضاها از این جهت اهمیت دارند که آمد و شد روزانه، هفتگی و سالانه اقشار مختلفی چون جامعه محلی، شهروندان و گردشگران هستند و تجربه آن ها از این فضاها با پیامدهای مثبت و منفی همراه خواهد بود.
وی گفت: گذر قوام به عنوان یک مسیر تعریف شده محلی که قابلیت حضور گردشگران را هم دارد و گذر بین الحرمین که محصول طرح و برنامه هایی چندین ساله در دهه های اخیر که اکنون با فرصتها و چالشهایی روبرو شده است.
منتقد حوزه مدیریت شهری گفت: شیراز می تواند فرصت ها را به نفع اغلب شهروندان برساند یا می تواند زمینه ای برای پیشبرد اهداف جریان سرمایه و سودجویان زیاده خواه باشد که این مهم بیش از هر چیز نیازمند شناخت جامع و کامل برای تصمیم سازان، تصمیم گیران و شهروندان است.
زحمتکشان در پایان گفت: امیدواریم در ادامه مداخلات در شهر کهن شیراز با تکیه بر خرد جمعی و تجربه های موفق و ناموفق، تدبیر بر امور شهری حاکم باشد تا شاهد بهرهبرداری ها از محیط زیست و همچنین نیازها و خواستههایمان باشیم.
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
انتهای پیام/
]
ارسال دیدگاه