یادداشت؛
مستند کلاشینکفهای آمریکایی؛ گذار از استعمار کهنه به استعمار نوین
مستند "کلاشینکفهای آمریکایی" به خوبی به موضوع گذار از استعمار کهنه به استعمار نوین میپردازد اما به این نکته که مسائل داخلی خاورمیانه، ریشه در درگیری ابرقدرتها برای رسیدن به منابع خاورمیانه و توازن قدرت هم داشته است، تأکید نمیکند.[
به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ قبل از جنگ جهانی دوم، انگلیس و روسیه به عنوان سردمداران استعمار جهانی بر تمامی دنیا حکومت می کردند و پس از جنگ جهانی دوم، آمریکا به عنوان کشوری قدرتمند به عرصه بین المللی وارد شده و استعمار کهنه انگلیس و روسیه باید جای خود را به استعمار نوین آمریکا میداد. به همین دلیل بحث موازنه قدرت سیاسی– نظامی بین ابرقدرتهای آن زمان (انگلیس، شوروی و آمریکا) به عنوان چالش اصلی شکل گرفت. جنگ جهانی دوم تمام شده بود و کشورها برای ساختن دوباره کشورهایشان و برای حفظ قدرت بین الملی، نیاز مبرم به منابع انرژی (نفت) داشتند.
, شبکه اطلاع رسانی راه دانا,در این میان خاورمیانه که سرشار از منابع انرژی و بیشتر تحت استعمار انگلیس بوده است، از نظر استراتژیک برای تمام ابرقدرتها حائز اهمیت بوده و دسترسی به آن منابع، به خصوص نفت خام، به مثابه مهمترین هدف استراتژیک برای استعمارگران به شمار میرفت.
,علاوه برآن، اهمیت خاورمیانه برای رسیدن به قدرت سیاسی در منطقه و پیامد آن، موازنه قدرت، موازنه اقتصادی و موازنه سیاسی برای ابرقدرتها، (بخصوص قطب بندی و مرزبندیهای آمریکا و شوروی) به عنوان مهمترین چالش آن زمان، مطرح بوده است و به همین منظور ابرقدرتها با حضور نظامی خود در منطقه، اهدافی را دنبال میکردند که کشورهایی همچون: ایران، عراق و عربستان سعودی درگیر آن چالش شدند و استعمار نوین شکل گرفت.
,مستند "کلاشینکف آمریکایی" عنوان مستندی به کارگردانی داوود مرادیان است که موضوع آن به حمایتهای شاه و دربار او از صدام و تشویق رژیم بعث برای حمله به ایران میپردازد.
,نگاه محتوایی فیلمساز به خط مشی پژوهش و نگارش فیلمنامه باز می گردد. اصولا از نظر ساختاری، فیلمهای روایی و تاریخی، بنابر مستندات و براساس دیدگاه شخصی نویسنده ساخته میشوند.
,تصاویر برداشته شده از رفرنس های موجود در آرشیوهای تصویری، کیفیت مطلوبی دارند و فیلمساز تصاویر مناسبی را انتخاب کرده و تدوین خوبی را نسبت به متن انجام داده است.
,حقیقت آن است که هریک از کشورهای منطقه بنا بر مناسبات سیاسی و اقتصادی خود به یک ابرقدرت تکیه کردند و خاورمیانه به صحنه جنگ سرد بین آمریکا و شوروی تبدیل شد که آن هم به نفع ابرقدرتها تمام میشد. چون ابرقدرتها به بهانه حمایت، نفت آن کشورها را به غارت میبردند و هم فروش اسلحه برایشان درآمدهای سرشار داشت.
,از طرف دیگر، در عراق احزاب مختلف با حمایت شوروی و آمریکا کودتا کرده و به مسند قدرت رسیدند. گذار از استعمار کهنه به استعمار نوین یک نکته مهم تاریخی است که فیلمساز به آن پرداخته است اما پرداختن به مسائل داخلی کشور عراق، آن را تحت الشعاع قرار داده است.
,فیلم کلاشینکفهای آمریکایی با نگاهی مستند، به نکات مهمی در مورد تاریخ سیاسی کشورهای منطقه، به خصوص عراق می پردازد اما به نکته بسیار مهمی تاکید نمیکند که مسائل داخلی خاورمیانه، ریشه در درگیری ابرقدرتها برای رسیدن به منابع خاورمیانه و توازن قدرت هم داشته است.
,شیوه مونتاژ این فیلم براساس مونتاژ موازی انجام شده است اما اگر رویدادهای موازی را به وقوع رویداد در کشورهای منطقه تقسیم کنیم، مشاهده می شود که درصد بیشتری از فیلم، به وقایع کشور عراق میپردازد و نقش کشورهایی مانند ایران، عربستان صعودی و اسرائیل کمرنگ تر به نظر میرسد.
,در انتهای فیلم نیز (از دقیقه 40) نقش آمریکا به مثابه تنها قدرت تعیین کننده منطقه نشان داده می شود و ایران به عنوان تنها کشور با ثبات و هم پیمان با آمریکا. کشورهای عربی نیز کشورهای ضعیف نشان داده میشوند.
,نکته اینجاست که نقش انگلیس و شوروی در این میان چیست؟
,و نکته دیگر، مقایسه شرایط قبل از انقلاب اسلامی ایران با وقایع مستند "کلاشینکف های آمریکایی" است. اگر به شکل گیری و وقوع انقلاب در ایران نگاه کنیم، تفاوت بسیاری دیده می شود. قبل از انقلاب ایران، آمریکا محمدرضاپهلوی را به عنوان ژاندارم منطقه اعلام کردند و به بیشترین حد منابع ایران دست یافتند و همچنین در عراق و کشورهای عربی نیز آمریکا با کودتای خود باعث هم پیمان شدن آن کشورها شد. در نتیجه نفت آن کشورها نیز در اختیار آمریکا قرار گرفت.
,با وقوع انقلاب اسلامی در ایران، همه موازنات آمریکا، انگلیس و شوروی به هم خورد و ایران با پایداری در برابر قدرتهای جهانی و تسلط بر اوضاع سیاسی داخلی خود و سفارش رهبر انقلاب به "وحدت کلمه"، تکرار تاریخ را به هم زد و زیر بار هیچکدام از ابرقدرتها برای حمایت شدن نرفت. این یعنی استقلال و حفظ تمامیت ارزی.
,معصومه خداوردیان
,انتهای پیام/
]
ارسال دیدگاه