نوروز کهن میراث ماندگار در دیار علویان؛
مازندرانیها و آداب و رسوم کهن نوروز/بهار را به تماشا بنشینیم
جشن نوروز از دیرباز در میان اقوام مختلف ایران زمین و در مازندران با شکوه خاصی همراه با آداب و سنن تاریخی و فرهنگی برگزار میشود و نوروز در مازندران نیز دارای آداب و رسوم خاصی است.[
به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ به نقل از بلاغ، خانهتکانی، سبزه ریختن، خرید لباس نو، نوروز خوانی، پخت انواع شیرینی، عیدی دادن و دیدوبازدید نوروزی از رسوم پیش عید و بهار در مازندران به شمار می رود و مردم این دیار و بهخصوص بانوان شرق مازندران از یکی دو هفته پیش از نوروز به استقبال نوروز میروند و با خانهتکانی خبر از بهار و نو شدن زندگی میدهند و بهطورکلی جنبوجوشی در میان مردم پدیدار میشود، بوی عید را میتوان حس کرد و کمکم به بهار نزدیک میشوی با سبزه ریختن در منازل که بانوان با گندم، جو، عدس و برخی از حبوبات دیگر سبزه ریخته و بهنوعی این سبزه ریختن شگون دارد و این درست زمانی است که میتوان بوی بهار را در کوچهپسکوچههای شرق مازندران استشمام کرد.
نوروز خوانی
ازجمله آدابورسوم مرسوم در بهشهر و گلوگاه و نکا، نوروز خوانی است که بعد از نیمه اول اسفندماه در شهر و روستای این دیار مرسوم شده است و علیرغم برچیده شدن این سنت در سالهای گذشته اکنون به همت و تلاش مسئولان فرهنگی و اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی، نوروز خوانی بهعنوان سنت دیرینه این دیار دارای رونق خاصی است و گروههای مختلف نوروز خوانی در نیمه دوم سال با ساماندهی مناسب در سطح شهر و روستا پیامآوران نوروز لقب گرفتهاند.
نوروز خوانان متشکل از چند نفر هستند که یک نفر اشعار را میخواند، یک نفر ساز میزند، نفر دیگر که به آن کولهکش (بارکش) میگویند به در خانههای مردم میرود و میخواند:
بادبهارون بیمو / نوروز سلطون بیمو/ مژده دهید به دوستان / گل به گلستون بیمو /
و یا در برخی دیگر از این نوروز خوانی اشعاری همچون: بهار آمد بهار آمد خوش آمد/ علی باذولفقار آمد، خوش آمد/ مژده آمدن سال نو و بهار را میدادند و صاحبخانه نیز با دادن پول، شیرینی، گردو و تخممرغ از آنان پذیرایی میکند.
باورهای مردم مازندران در نوروز
باورهای مردم مازندران در قبل از آمدن نوروز و زمان فرارسیدن نوروز بسیار فراوان است: با پایان خانهتکانی برای عید نوروز، شب قبل از عید نوروز که در بین مردم مازندران به شب عرفه معروف است در برخی از مناطق شرق مازندران و روستاها متداول است که بر سر درب منازل و چهارگوشه منزل شمع روشن کرده و با این روشنایی به استقبال بهار و نوروز باستانی میروند.
خوردن سبزیپلو ماهی در شب عید از دیگر آدابورسومی است که در مازندران متداول است و مردم این دیار درشب عید سعی دارند که سبزیپلو با ماهی میل کنند تا سبزی برنج که نشان از سبزی و طراوت است در کنار ماهی که نشان از روشنی و جنبوجوش است میل شده و اولین غذای سال نو را با نشانههای خوب خدا آغاز کنند و شکرگزار نعمتهای بیکران خداوند باشند.
هنگام تحویل سال همه لباس نو میپوشند و بر سر سفرهای که از قبل توسط مادر خانه تهیهشده و با شیرینی و نانهای محلی، سبزه، ماهی و سفره هفتسین، رشته برشته و غیره تزیینشده است مینشینند و با تلاوت قرآن که معمولاً در لای این قرآن پولی است که هم نشانه برکت است و هم بهعنوان عیدی برای اهل خانه و مهمانان استفاده میشود به استقبال سال نو میروند.
عیدی دادن وعیدی گرفتن نزد مردم مرسوم است ومخصوصا" جوانانی که نامزد دارند و شب عید و یا روز عید برای نامزدشان عیدی میفرستند و بزرگان فامیل نیز در نوروز به فرزندان خردسال و نوجوانان عیدی میدهند و رسم است که کودکان و نوجوانان صبح روز عید به در منزل بزرگان فامیل مانند پدربزرگ، مادربزرگ، خاله و عمه رفته وعیدی میگیرند و سال نو با حضور همه افراد خانواده با دیدوبازدید از اقدام و آشنایان آغاز میشود.
خوردنی های عید
چند روز مانده به عید مقدار زیادی برنج را می خیساندند و بعد از شستشوی کامل آن را نیمه خشک می کردند و به همراه دیگر زنان به دنگه سر(آسیاب دستی) می رفتند و برج ها را آرد می کردند که به آرد برنج ((دنکو)) می گویند. پس از آن که سهم صاحب آسیاب را از دنکو دادند به خانه بر می گشتند. دنکو را روی حرارت ملایم تفت می دادند آن وقت با پودر قند و روغن گاوی حلوا درست می کردند. پیشتر ها اندازه حلوا درست به اندازه ی یک آجر بود. هم چنین باآرد برنج (دنکو) کماج هم می پختند.
نان یا کیک کماج نان گردی است که محتویات آن آرد برنج" شیر و تخم مرغ می باشد. معمولا زنان بعد از پختن نان خانگی خمیر کماج را روی تنور می گذاشتند و روی آن را با صفحه ای فلزی پوشانده زغال های گداخته می گذاشتند که در واقع همان عمل فر امروزی بود و کماج مانند کیک پوف می کرد. از خوردنی های دیگر نوروز دخترانه است که آن هم ازبرنج پخته و خشک شده در آفتاب تند تابستان درست می شود.
برنج خشک شده را در روغن بسیار داغ می ریزند که فورا پفکی می شود آن را در ظرفی می ریزند و بر رویش عسل یا شیره ی خرمالو و یا شکر می پاشند و مصرف می کنند. از خوردنی های دیگر نوروز نان تنوری ریز است که از آرد گندم تخم مرغ"شکر و روغن درست می شود. نان تنوری ریز توسط زنان در تنور پخته می شود و در سفره نوروزی قرار می گیرد. رنگ کردن تخم مرغ از کارهای دیگر زنان و دختران مازندران است. در قدیم برای رنگ کردن تخم مرغ گزنه را در آب جوش می جوشاندند و تخم مرغ را در آب آن قرار داده می پختند که تخم مرغ ها رنگ سبز طبیعی به خود می گرفت.
هم چنین با زغال شکل های مختلفی روی تخم مرغ می کشیدند. همه ی مراسم فوق هم اکنون در مازندران رایج است جز این که شکل انجام آنها تغییر نموده مثلا همه مردم برای آرد برنج به ((دنگ سر))نمی روند بلکه با آسیاب های کوچک برقی در منزلشان برج را آرد می کنند اگر چه در بعضی نقاط مثل((خواجه کلا)) زیراب دنگ سر وجود دارد و مردم از هر محله ای به آنجا می روند و بر نجشان را ((دنکو)) می کنند.
هنوز هم ((دنکوی)) دنگ سر از نظر مرغوبیت حرف اول را می زند. هم چنین برای رنگ کردن تخم مرغ از رنگ های شیمیایی استفاده می کنند و کماج را در فر می پزند. از شیرینی های بسیار خوشمزه و تقریبا پر خرج ایام نوروز در مازندران ((آب دندان)) است که از آرد برنج بسیار نرم و پودر قند و کره تشکیل شده است. آب دندان در فر پخته می شود و سابقه ای دیرینه دارد.
جشن نوروز ماه
مردم مازندران در اواسط مرداد ماه جشنی به نام نوروز ماه دارند وقتی که اولین محصول برنج زودرس رسید بعد از جمع آوری و درو با همان برنج غذا درست می کنند و درخارج از روستا جشن پایان کار می گیرند. این مراسم دست مانند سیزده به در است و اعتقاد دارند که این روز را حتما" باید بیرون از روستا به سر برد در واقع این جشن یک نوع سپاسگزاری به درگاه خداوند است.
مراسم تیرماه سیزده
از دیگر مراسم سنتی و رسمی مازندران تیرماه سیزده است که در اواسط آبان هر سال برگزار می شود. البته روایات مختلف در مورد تیرماه سیزده وجود دارد.
در این شب همه خانواده کنار هم جمع می شوند و تا پاسی از شب به خوردن تنقلات و گوش دادن به قصه و افسانه های بزرگ ترها سپری می کنند جوانان هم با در دست داشتن ترکه ای بلند که کیسه ای به انتهای آن بسته شده است. همراه کودکان به در خانه ها رفته و با سر و صدا و کوبیدن چوب به درخانه ها و لال بازی از صاحب خانه تقاضای هدیه می کنند به آنها پول ، میوه، شیرینی داده می شود.
هنگامی که لال به همراه گروه خود در کوچه ها شروع به حرکت می کند این اشعار را می خواند:
لال بیمو، لال بیمو، پارسال و پیرار بیمو، چل بزن دیگه بزن، لال انه لالک انه، پیسه گنده خوانه ، سالو ماه ارزون نوه، لال مار رسوا نو، لال انه لالک انه، پاربورده امسال انه ، لال آمده ، لال آمده، پارسال و امسال امده، چرخ نخ ریسی را حرکت بده، به دیگ بزرم، لال آید، لال کوچک می آید، کسی که شیرینی پیس کنده می خواهد می آید ، سال و ماه ارزان نمی شود، لال بزرگ رسوا نمی شود، لال می آید، لال کوچک می آید ، پارسال رفته امسال می آید.
آیین سنتی 26 عید ماه
آیین ویژه سنتی 26 عید ماه طبری هر سال در تاریخ 28 تیرماه شمسی در بیشتر روستاهای استان برگزار می شود. در روستای امامزاده حسن سوادکوه این مراسم با آداب خاصی انجام می شود این رسم به جشن مردگان نیز معروف است. بر اساس سنت رایج و باورهای مردم در زمان های قدیم فریدون پادشاه پیشدادی به خونخواهی پدرش جمشید شاه حاک پادشاه را سرنگون می کند مردم خبر این پیروزی را در شب با آتش زدن بوته ها به یکدیگر اطلاع می دهند. و فردای آن روز با برپایی جشن و مسابقه کشتی این پیروزی را گرامی می دارند.
امروزه نیز اهالی روستاهای اطراف همگی به امامزاده حسن می آیند و علاوه بر خیرات کردن برای اموات خود و روشن کردن شمع روی مزارها، تماشاگر مسابقه کشتی سنتی لوچر می شوند. در این روز کشتی گیران سوادکوه در این محوطه گرد می آیند و به مصاف هم می روند.در مناطق جلگه ای جشن مردگان در آرامگاه ها برگزار می شود.
انتهای پیام/
,
, نوروز خوانی, نوروز خوانی,
,
,
,
,
,
,
,
,
, باورهای مردم مازندران در نوروز, باورهای مردم مازندران در نوروز,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
, خوردنی های عید, خوردنی های عید,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
, جشن نوروز ماه, جشن نوروز ماه,
,
,
, مراسم تیرماه سیزده, مراسم تیرماه سیزده,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
, آیین سنتی 26 عید ماه, آیین سنتی 26 عید ماه,
,
,
,
,
,
]
ارسال دیدگاه