گاهشمار سنگسری،کهن ترین گاهشمار با قدمتی بالغ بر 3400 سال
گاهشماری سنگسری بی شک یکی از کهن ترین گاهشماری های شمسی به جا مانده از گذشته است که در دوره های مختلف تاریخی دستخوش تغییرات خواسته یا ناخواسته شده و سینه به سینه تا به امروز در بین مردم ایل سنگسر باقی مانده است.[
به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانابه نقل از مرآت، یکی از کوششهای همیشگی ایرانیان، تنظیم تقویمی بوده است که با تقویم طبیعی و دوره رویدادهای کیهانی، حداکثر انطباق را در برگیرد این کوشش منجر به ایجاد و بهره برداری از تقویمها و نظامهای گاهشماری متعدد و متنوعی شده بود.
, شبکه اطلاع رسانی راه دانا, مرآت,گاهشماریهای محلی ایران علاوه بر گاهشماریهای رسمی که هر یک در مقطعی از زمان در ایران کاربرد داشتهاند در نواحی ایران به دلایل اقلیمی، اقتصادی ـ معیشتی و مذهبی ـ قومی در اجرای آیینها و شعائر مذهبی و قومی رواج داشته یا دارند.
,مردم مهدیشهر گاهشماری ای دارند که بی شک یکی از کهن ترین گاهشماری های شمسی به جا مانده از گذشته است که در دوره های مختلف تاریخی دستخوش تغییرات خواسته یا ناخواسته شده و سینه به سینه تا به امروز در بین مردم ایل سنگسر باقی مانده است.
,گاهشماری سنگسری با قدمتی بالغ بر ۳۴۰۰ سال، به همت یدالله حاجعلیان، محقق مهدیشهری در سال ۱۳۹۰ در فهرست آثار ملی ایران قرار گرفت.
,این گاهشماری که سال 1393 شمسی آن برابر با سال 3413 تقویم سنگسری است مبدا آن ۲۰۲۰ سال پیش از تقویم هجری شمسی بوده است.
,در این گاهشماری روز اول سال از ۱۶ فروردین هجری شمسی شروع می شود. مانند تقویم باستانی ایران دارای ۱۲ ماه سی روزه و یک پنجه که پیتک خوانده میشود در پایان سال است و کبیسه گیری آن ظاهرا مانند تقویم هجری خورشیدی است.
,این سالنمای سنگسری که گویای زمان آمدن آریاییها به ایران است مانند تقویم باستانی ایران روزهای آن نیز دارای نام هستند و به نامهای باستانی آن خیلی همانندند.
,,
,
,
|
تاریخ روزها |
روزشمار سنگسری |
|
1 |
ورمز |
|
2 |
بهمن |
|
3 |
اردیبهشت |
|
4 |
شهریور |
|
5 |
اسفندارمز |
|
6 |
خرداد |
|
7 |
مرداد |
|
8 |
دی باذز |
|
9 |
آذر |
|
10 |
آبون |
|
11 |
خور |
|
12 |
مه |
|
13 |
تیر |
|
14 |
گوش |
|
15 |
دی به مهر |
|
16 |
مهر |
|
17 |
سروش |
|
18 |
رشن |
|
19 |
فروردین |
|
20 |
بهرام |
|
21 |
رام |
|
22 |
باز |
|
23 |
دی بدین |
|
24 |
دین |
|
25 |
آراد |
|
26 |
اشتاد |
|
27 |
آسمون |
|
28 |
زامیاد |
|
29 |
مارسفند |
|
30 |
انیران |
تاریخ روزها
روزشمار سنگسری
1
ورمز
2
بهمن
3
اردیبهشت
4
شهریور
5
اسفندارمز
6
خرداد
7
مرداد
8
دی باذز
9
آذر
10
آبون
11
خور
12
مه
13
تیر
14
گوش
15
دی به مهر
16
مهر
17
سروش
18
رشن
19
فروردین
20
بهرام
21
رام
22
باز
23
دی بدین
24
دین
25
آراد
26
اشتاد
27
آسمون
28
زامیاد
29
مارسفند
30
انیران
تاریخ روزها
روزشمار سنگسری
تاریخ روزها
تاریخ روزها
,روزشمار سنگسری
روزشمار سنگسری
,1
ورمز
1
1
,ورمز
ورمز
,2
بهمن
2
2
,بهمن
بهمن
,3
اردیبهشت
3
3
,اردیبهشت
اردیبهشت
,4
شهریور
4
4
,شهریور
شهریور
,5
اسفندارمز
5
5
,اسفندارمز
اسفندارمز
,6
خرداد
6
6
,خرداد
خرداد
,7
مرداد
7
7
,مرداد
مرداد
,8
دی باذز
8
8
,دی باذز
دی باذز
,9
آذر
9
9
,آذر
آذر
,10
آبون
10
10
,آبون
آبون
,11
خور
11
11
,خور
خور
,12
مه
12
12
,مه
مه
,13
تیر
13
13
,تیر
تیر
,14
گوش
14
14
,گوش
گوش
,15
دی به مهر
15
15
,دی به مهر
دی به مهر
,16
مهر
16
16
,مهر
مهر
,17
سروش
17
17
,سروش
سروش
,18
رشن
18
18
,رشن
رشن
,19
فروردین
19
19
,فروردین
فروردین
,20
بهرام
20
20
,بهرام
بهرام
,21
رام
21
21
,رام
رام
,22
باز
22
22
,باز
باز
,23
دی بدین
23
23
,دی بدین
دی بدین
,24
دین
24
24
,دین
دین
,25
آراد
25
25
,آراد
آراد
,26
اشتاد
26
26
,اشتاد
اشتاد
,27
آسمون
27
27
,آسمون
آسمون
,28
زامیاد
28
28
,زامیاد
زامیاد
,29
مارسفند
29
29
,مارسفند
مارسفند
,30
انیران
30
30
,انیران
انیران
,به نظر می رسد اسامی ماه ها در گاهشماری سنگسری دو دسته بوده که برخی از آنها ریشه باستانی محلی داشته است مانند: مس مُ- د مُ - گوجو- نوسال- سیا مُ- کورچ . و مابقی تغییر شکل یافته اسامی در گاهشماری زرتشتی باستان است مانند: اوریا(خرداد)- تیر مُ (تیر)- مردال مُ (مرداد)- شروره مُ (شهریور)- میرونه مُ (مهر)- آونه مُ (آبان).
,اسامی بومی در این گاهشماری در شش ماه نخست (بهار و تابستان) قرار گرفته و اسامی زرتشتی ماه ها در شش ماه دوم(پاییز و زمستان) را شامل می شود.
,«مُ» در اسامی ماههای سنگسری به معنی ماه، جزئی از نام ماه است که با آن آمده و نمیتوان آن را همراه با دیگر ماهها به کار برد.
,جدول مقایسه ای اسامی ماههای خورشیدی با اسامی ماههای سنگسری
,|
ماه های خورشیدی |
ماه های سنگسری |
|
فروردین |
مس مُ |
|
اردیبهشت |
د مُ |
|
خرداد |
گوجو |
|
تیر |
نوسال |
|
مرداد |
سیا مُ |
|
شهریور |
کورچ |
|
مهر |
اوریا |
|
آبان |
تیر مُ |
|
آذر |
مردال مُ |
|
دی |
شروره مُ |
|
بهمن |
میرونه مُ |
|
اسفند |
آونه مُ |
|
خمسه |
پیتک |
ماه های خورشیدی
ماه های سنگسری
فروردین
مس مُ
اردیبهشت
د مُ
خرداد
گوجو
تیر
نوسال
مرداد
سیا مُ
شهریور
کورچ
مهر
اوریا
آبان
تیر مُ
آذر
مردال مُ
دی
شروره مُ
بهمن
میرونه مُ
اسفند
آونه مُ
خمسه
پیتک
ماه های خورشیدی
ماه های سنگسری
ماه های خورشیدی
ماه های خورشیدی
,ماه های سنگسری
ماه های سنگسری
,فروردین
مس مُ
فروردین
فروردین
,مس مُ
مس مُ
,اردیبهشت
د مُ
اردیبهشت
اردیبهشت
,د مُ
د مُ
,خرداد
گوجو
خرداد
خرداد
,گوجو
گوجو
,تیر
نوسال
تیر
تیر
,نوسال
نوسال
,مرداد
سیا مُ
مرداد
مرداد
,سیا مُ
سیا مُ
,شهریور
کورچ
شهریور
شهریور
,کورچ
کورچ
,مهر
اوریا
مهر
مهر
,اوریا
اوریا
,آبان
تیر مُ
آبان
آبان
,تیر مُ
تیر مُ
,آذر
مردال مُ
آذر
آذر
,مردال مُ
مردال مُ
,دی
شروره مُ
دی
دی
,شروره مُ
شروره مُ
,بهمن
میرونه مُ
بهمن
بهمن
,میرونه مُ
میرونه مُ
,اسفند
آونه مُ
اسفند
اسفند
,آونه مُ
آونه مُ
,خمسه
پیتک
خمسه
خمسه
,پیتک
پیتک
,,
لازم به ذکر است که مردم مهدیشهر دو نوع گاهشماری داشتند که یک نوع گاهشماری عمومی است که ذکر آن رفت و دیگری گاهشماری خراجی بوده است که تقویم خود را بر اساس دادن خراجی منطبق کرده بودند و شروع سال آن از اول تابستان بود.
,انتهای پیام/ش
]
ارسال دیدگاه