قدمت تاریخی مغان(گرمی) از پارسآباد فاصله زیادی دارد
اولین شهر مرکز شهرستان مغان، شهر گرمی بود، که تا سال 1370 به عنوان مرکز مغان شناخته میشد.
به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا به نقل از سیفار، یادداشت حاضر در مورد بررسی تاریخ مغان گرمی و پارسآباد است، منظور از این یادداشت به خاطر اظهارات جناب آقای برومند نماینده شهرستانهای پارسآباد و بیلهسوار است که چند روز اخیر، گفته بودند واژه مغان باید از گرمی حذف شود.
براساس منابع و کتابهای تاریخی، قدمت تاریخی و اشیا و سنگ نبشتههای باستانی کشف شده در منطقه مغان(گرمی)، این شهر یکی از قدیمیترین شهرهای استان اردبیل است و تاریخ این شهر به دوره اشکانی برمیگردد.
منطقه گرمی از کهنترین مناطق مسکونی ایران زمین به شمار میآید و بنای اولیه آن توسط تیرههایی از قوم پارت(اشکانی) گذاشته شده است و در ادوار بعدی نیز به همین سبب اهمیت سوقالجیشی خود را حفظ کرده است.
وجه تسمیه گئرمی
برخی گرمی را از واژه گئرامنه به معنی چند عشیره که دارای چراگاه مشترک هستند و به رئیس آنان گئرامنی میگفتند، میدانند. تعداد دیگری اعتقاد دارند این شهر در زمان بابک خرمدین بذ یا بذین نام داشته است و محل آن را بین محله قلعه باشی و روستای الهدرق میدانند و قلعه دئیو قالاسی را قلعه بذ میدانند. برخی از مورخان معتقدند این خطه از قدیم محل زندگی چند زنتو از پارتها بوده و واژه گئرمی در گویش پارتها یک واژه مقدس بوده و وجود گورهای خمرهای را دلیل میآورند. مورخان و پژوهشگران دیگری معتقدند این واژه از واژههای سومری بوده واز دوقسمت ((گئر)) و ((می)) تشکیل شدهاست. گئر به معنی آبادی و جای مشخص یا خانه و می به معنی قوانین آسمانی است پس گئرمی یعنی خانه قوانین و دستورات آسمانی.
تاریخ گرمی
قدمت تاریخی شهرستان مغان(گرمی) چنین هزار سال هم تخمین زده میشود. آثار و اشیای تاریخی ارزشمند مربوط به دوره ایران باستان که از منطقه گرمی کشف شده در موزه کاشان نگهداری میشود. تپه باستانی «آغامعلی تپه سی» سند معتبری از پیشینه تاریخی گرمی بوده که در۹ کیلو متری شهر و در نزدیکی روستای «شوکورلو» واقع است.
بویوک تپه کلاسر یا تپه بزرگ در روستای کلاسر یکی از قدیمیترین آثار باستانی در شهر مغان(گرمی) است و از مهمترین شاخصههای سفالی عصر آهن در این تپه میتوان به سفالهایی به رنگ خاکستری و سیاه اشاره کردکه در برخی موارد با نقوش کنده تزئین شده است، همچنین نمونه دستههایی که بر بالایشان دکهای برجسته دارند در اشیای عصر آهن ایران دیده شده است و نیز نمونههایی از آن در این محوطه به دست آمده است، علاوه بر بویوک تپه، سه تپه هم به نامهای حسین آلی تپه مربوط به دوره اشکانی به شماره ثبتی 19393 مورخه 12/6/1386 ، تپه کلاسرعلیا«بالیشدی» مربوط به عصر آهن و دوره اشکانی به شماره ثبتی 19430 مورخه 12/6/86 و تپه کلاسرسفلی دوره اشکانی، قرون اولی اسلامی به شماره ثبتی 24006 مورخه 15/10/87 در فهرست آثار میراث فرهنگی ثبت شده است.
همچنین نخستین پارچه بافته شده در ایران که در اصل به رنگ قرمز بوده و دارای زمینه شطرنجی با نشان صلیب شکسته یا همان گردونه خورشید یا گردونه مهر است در ایران در تپه همت روستای سالالا (در مکاتبات دولتی سلاله) از توابع شهرستان گرمی کشف شده است که در موزه ملی ایران نگهداری میشود. به تازگی سنگ قبرهای تاریخی در گورستان حفاظت شده روستای آلیله مغان(گرمی) کشف شده است که مربوط به دوره تیموری بوده و دارای نقوش هندسی دوره اسلامی است و آیاتی از قرآن کریم به خطوط نسخ عربی و کوفی بر روی آنها حکاکی شده است. قدمت سنگ قبرهای شناسایی شده گورستان آلیله به ۷۵۰ سال پیش برمیگردد. حالت محرابی و گنبدوار این سنگها بیانگر این است که سنگ قبرها بر مزار افراد مذهبی و مورد احترام نصب شدهاند. شهر گرمی بیش از ۲۲۸ اثر تاریخی و باستانی دارد که به ثبت رسیده است و بر اساس تحقیقات باستانشناسان در قدیمالایام یکی از مراکز عمده استقرار اشکانیان بوده است و در روستاهای رمضانلو، دریامان و پرمهر نیز آثاری از دوره اشکانی کشف شده است. تپه باستانی خرمن شیخلر بخش مورال که به دوره قبل از اسلام و دوران حکومت اشکانیان برمیگردد، گورهای اشکانی گرمی به شکل مکعب مستطیل، تپه باستانی سلاله و شاهتپهسی که محل تاجگذاری نادر شاه افشار است از جمله آثار تاریخی گرمی به شمار میآید.منطقه «گرمی» از کهن ترین مناطق دشت مغان است و آثار تاریخی به دست آمده از آن نشان گر قدمت بالای این شهرستان است.
اولین شهر مرکز شهرستان مغان، شهر گرمی بود، که تا سال 1370 به عنوان مرکز مغان شناخته میشد. شهرستان مغان از سال 1370 به سه شهرستان مستقل گرمی(مغان)، پارسآباد و بیلهسوار تقسیم شد.
این منطقه از شمال پارسآباد و بیلهسوار از جنوب به اردبیل و مشگینشهر، از شرق به جمهوری آذربایجان محدود است. گرمی در دره رودخانه جینسو (جیعون) واقع شده ارتفاعات حسینداغی و کوه ایرناواش آن را احاطه کرده است. این شهرستان ارتباط شمال شهرستان گرمی (بیلهسوار و پارسآباد) را با سایر شهرها و بخشهای همجوار اردبیل و مشکینشهر برقرار میسازد. آب و هوای گرمی معتدل و نیمه مرطوب است. بیشترین درجه حرارت در تابستان به 35 درجه بالای صفر و در زمستان به 7 درجه زیرصفر میرسد. در شمال غرب گرمی ارتفاعات خروسلو از غرب به شرق کشیده شده است و در شرق آن ارتفاعات موران به بلندی 1200 متر واقع شده است.
تاریخ پارسآباد
پارسآباد یا پارساآباد یکی از شهرهای استان اردبیل در شمال غربی ایران است. نام این شهر از کلمه پارسا، که نام خانوادگی مهندس ابراهیم پارسا مدیر عامل شرکت شیار آذربایجان که در سال 1330 شمسی این شهر را بنیان نهاد، برگرفته شده امّا بعدها به دلیل اشکال در تلفّظ دو حرف آن به صورت پشت سرهم یکی از الفها حذف و شکل نوشتاری پارسآباد صورت امروزی خود را یافت.
حال باید به خدمت این عزیزان برسانیم که قدمت تاریخی 63 ساله پارساآباد طولانیتر است یا مغان گرمی که از دوره اشکانی قدمت تاریخی آن یاد می شود؟
آقای برومند حتماً یادشان رفته است که در مجلس سوم نماینده دشت مغان بوده است که این واژه مغان حتماً به گرمی هم تعلق میگرفته است. در ضمن پارساآباد که در سال 1330 توسط مهندس پارسا تاسیس شده است. چگونه واژه مغان به آن اطلاق شود؟ در مورد کوهستانی بودن شهر گرمی و این که شهر نمیتواند به لحاظ کوهستانی دشت شود، این سخنان آقای برومند کاملاً تناقض در گفتارشان هست. چون از لحاظ موقعیت جغرافیایی و منطقهای، حداکثر زمینهای حاصلخیز و زراعی و همچنین مسکونی، میتواند دشت اطلاق شود، مانند دشت خلخال، دشت اردبیل. آقای برومند در مورد کوهستانی بودن اردبیل و خلخال حتماً اطلاعاتی دارند. پس بفرمایند چون این مناطق هم کوهستانی هست نباید دشت به آنها گفته شود. جناب آقای برومند حضرتعالی از یک طرف بحث استان مغان را مطرح میفرمایید و از طرف دیگر هم گرمی را جدا از مغان می نامید؟ اگر گرمی مغان نباشد و مشگینشهر هم منطقه صعبالعبور و کوهستانی باشد. پس روی چه حساب و کتابی استان مغان را درخواست میکنید با جمعیت 200 هزارنفر؟ طبق تقسیمات کشوری و موازین استان شدن بخشنامه در وزارت کشور و مصوبه مجلس شورای اسلامی، شهرهایی میتواند برای استان شدن مطرح شوند که جمعیتشان یک میلیون نفر باشد. جنابعالی وقتی گرمی را حذف میکنید. برکدام پایه و اساس و تکیه میزنید تا استان مغان را تاسیس فرمایید؟ آقای برومند بنده در مورد بحث مغان از اظهارات جنابعالی در نشریات اردبیل دفاع کردم و آن هم از روی منطق و دلایل. اما اینکه میفرمایید گرمی مغان نیست. باید کمی مطالعه نمایید یا از مدرسان و اساتید تاریخ مشورت نمایید.
ارسال دیدگاه