اعتقادات هواشناسی در فرهنگ عامه مردم مهدیشهر؛
اندازه سنجی میزان بارش برف در فرهنگ عشایر سنگسری سمنان
مردم مهدیشهر اعتقاداتی دارند که خاستگاه آن عشایر سنگسری است آنان در زمینه آب و هواشناسی و پیش بینی هایی دارند که بسیار جالب توجه بود.[
به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا به نقل از مرآت، وقتی بحث هواشناسی می شود همه ما یاد نقشه های هواشناسی پیچیده ماهواره ای می افتیم که بسیار دقیق بوده و در دست متخصصان امر قرار دارند. اما این سوال مطرح می شود که قبلا که این نقشه های ماهواره ای پیچیده وجود نداشته چه کسانی وضعیت هوا را پیش بینی می کردند.
, شبکه اطلاع رسانی راه دانا, مرآت, .,در گذشته های دور افراد سالخورده و صاحب تجربه دارای اطلاعات جامع و کاملی بودند که از روی حرکات ابرها، بادها، خورشید، ماه و حتی حرکات حشرات و دام ها، وضعیت هوا و تغییرات جوی را تشخیص می دادند و یا حداقل پیش بینی می کردند.
, .,دانش های بومی مردم مهدیشهر که خاستگاه عشایر سنگسری است در زمینه آب و هواشناسی و پیش بینی هایی که داشتند بسیار جالب توجه بود. در اینجا ابتدا اعتقادات مردم عشایر سنگسری را در خصوص تقسیم بندی های فصل سرما می پردازیم و سپس ادبیات عامیانه مردم این دیار در خصوص میزان اندازه سنجی برف را بیان می کنیم.
,در اعتقادات و باورهای قدیم زمستان به دو بخش بزرگ چله بزرگ و چله کوچک تقسیم می شود که چله بزرگ از « اول دیماه تا دهم بهمن ماه » و چله کوچک از« دهم بهمن تا پایان بهمن ماه »است.
,در زبان سنگسری چله بزرگ را «مس چله» و چله کوچک را « کس چله» می گویند.
,قوس: یک ماه پیش از چله بزرگ، «قوس» نام دارد. مردم مهدیشهر اعتقاد دارند در این زمان باید بسیار برف و باران ببارد تا درختان و دشت و صحرا از آب سیراب شوند چرا که اگر در این موقع سال یعنی زمان قوس آب کافی و در اصطلاح سنگسری «قوسی نم» به درختان و دشت و صحرا برسد بهاری پر بار و پر محصول خواهند داشت.
, قوس:, قوس:,چار چار: تداخل بین چله بزرگ و چله کوچک چار چار نام دارد یعنی 4 روز آخر چله بزرگ و 4 روز اول چله کوچک که جمعا 8 روز می شود سرمای سختی می کند و اوج سرمای زمستان در این زمان اتفاق می افتد. عشایر سنگسری بر این باور بودند چله بزرگ و کوچک دو برادرهستند که با هم زور آزمایی و قدرت نمایی می کنند تا سرمای بیشتری از خود نشان دهند در این بین چله کوچک زورش بیشتر است و سرمای سخت تری را به نمایش می گذارد.
, چار چار: , چار چار:,همچنین برادر کوچک تر یعنی چله کوچک به برادر بزرگتر یعنی چله بزرگ که سرمای زیادی نکرده کنایه می زند و می گوید: اگر جای تو بودم چنان سرما می کردم که حتی پیرزن در پای کرسی و بزغاله ای که در شکم مادرش هست را از شدت سرما می کشتم اما حیف که به سمت گرما می روم و به بهار متصل می شوم.
,اجوک و بجوک: اجوک و بجوک در اواخر زمستان است که هوا که دارد رو به گرمی می رود به ناگاه سرد می شود. مردم مهدیشهر و عشایر سنگسری اعتقاد داشتند: پیرزنی نزد یکی از پیغمبران می رود و از آبستن نشدن شترهایش در زمان سرما گلایه می کند ( شترها در زمان سرما آبستن می شوند)، پیغمبر هم دعا می کند تا هوا سرد شود و بنابراین هوا 5 روز سرد می شود و شترهای پیر زن نیز آبستن می شوند. مردم مهدیشهر این زمان را «پیر شکینی چله» هم می گویند
, اجوک و بجوک:, اجوک و بجوک:,اما بخش جالبی از فرهنگ سنگسری ها مربوط به اندازه سنجی آنها به میزان برفی که می باریده است که در ادامه توجه شما را به این معیاری که سنگسری ها داشتند جلب می کنیم.
, اما بخش جالبی از فرهنگ سنگسری ها مربوط به اندازه سنجی آنها به میزان برفی که می باریده است که در ادامه توجه شما را به این معیاری که سنگسری ها داشتند جلب می کنیم.,آرد د پاشته: این اصطلاح زمانی به کار می رود که کمترین مقدار برفی باریده باشد یعنی مقدارش همانند آردی که با تکان دادن جوال به زمین می پاشند است.
, آرد د پاشته:, آرد د پاشته:,زمین اسپی وا کرد: این اصطلاح زمانی به کار می رود که برف کمی باریده در حدی که فقط قشر نازکی از برف بر روی زمین قرار می گیرد و زمین را سفید می کند.
, زمین اسپی وا کرد:, زمین اسپی وا کرد:,
, ک پ لق : این اصطلاح زمانی به کار می رود که به اندازه 3 تا 4 سانتی متر برف باریده است. «ک پ لق» به معنی یک رد پاست. یعنی میزان برف تنها به اندازه رد پا انداختن بر روی برف است.
, ک پ لق : , ک پ لق :,
, فیفه دم: این اصطلاح زمانی به کار می رود که به اندازه 8 الی 10 سانتی متر برف باریده است یعنی به اندازه ای که وقتی برف ها پارو می شود در پارو به صورت پر جمع شود که به آن «فیفه دم» یعنی "سر پارو" می گویند.
, فیفه دم:, فیفه دم:,زمانی که بارش برف به اندازه «فیفه دم» می رسید لازم بود پشت بام منازل را پارو کنند که در اصطلاح سنگسری می گفتند «بون لوی شو» یعنی به اندازه ای برف باریده که باید به پشت بام رفته و برف ها را پارو کرد.
,
,
, ک زونه: «ک زونه» یعنی تا زانو. این اصطلاح زمانی به کار می رود که به اندازه نیم متر برف باریده است که تقریبا تا زانوی فرد می رسد.
, ک زونه:, ک زونه:,تا کمر: اگر یک متر برف می بارید، تقریبا تا کمر فرد می رسید و می گفتند تا کمر برف باریده است.
, تا کمر:, تا کمر:,تا قد: اگر بیش تر از یک متر و نیم برف می بارید می کفتند تا قد برف آمده.
, تا قد:, تا قد:,به گزارش مرآت، در گذشته بارش برف زیاد بود و به طبع آن نیز برف زیادی در منطقه سردسیر مهدیشهر می باریده و در طول سال 3 الی 4 نوبت برف های یک متری می باریده است. طبق گفته قدیمی ها در گذشته های دور بارش برف در طول پاییز و زمستان در این منطقه به حدی بود که تقریبا 40 بار برای پارو کردن برف ها اقدام می کردند.
,انتهای پیام/ش
]
ارسال دیدگاه