به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ به نقل از پایگاه خبری تحلیلی «کردتودی»، گل لاله واژگون، یکی از گونه‌های گیاهی بومی مناطق کوهستانی ایران است که در فصل بهار به شکوفه‌هایی زیبا و رنگارنگ تبدیل می‌شود، این گل با برگ‌های پهن و گلبرگ‌هایی به رنگ‌های زرد، نارنجی و گاهی قرمز در میادین طبیعی و دشت‌های بیجار به‌راحتی دیده می‌شود.
گل لاله واژگون، علاوه بر زیبایی ظاهری، ارزش‌های اکولوژیکی و دارویی بالایی دارد، این گیاه به‌عنوان یکی از گونه‌های بومی کوهستان‌های زاگرس، نقش مهمی در حفظ تنوع زیستی و تعادل اکوسیستم ایفا می‌کند، همچنین برخی از تحقیقات نشان داده‌اند که این گل خواص دارویی مانند ضدالتهاب و تسکین درد دارد که در طب سنتی به کار گرفته می‌شود.
با وجود ارزش‌های زیبایی‌شناسی و اکولوژیکی، گل لاله واژگون با چالش‌های متعددی مواجه است، برداشت بی‌رویه از این گیاه برای استفاده در صنایع دستی، تزئینات و حتی به عنوان گیاه دارویی، باعث کاهش جمعیت آن در مناطق طبیعی شده است، همچنین تغییرات آب‌وهوایی و تخریب زیستگاه‌ها، دیگر عوامل تهدیدکننده این گونه گیاهی هستند.
گل لاله واژگون به دلیل تنوع زیستی منطقه و شرایط آب‌وهوایی مناسب در شهرستان بیجار به‌صورت محدود در بخشی از نقاط پر ارتفاع با دسترسی بسیار سخت می‌روید، این گل نه تنها به‌عنوان نمادی از زیبایی طبیعت بیجار شناخته می‌شود، بلکه ارزش‌های اکولوژیکی و دارویی بالایی نیز دارد.
از نظر اکولوژیکی، این گیاه نقش مهمی در حفظ تعادل اکوسیستم دارد، ریشه‌های عمیق آن باعث جلوگیری از فرسایش خاک می‌شود و به حفظ خاک در دامنه‌های کوهستانی کمک می‌کند، همچنین گل لاله واژگون، به‌عنوان یکی از گونه‌های بومی، به زنبورهای عسل و سایر حشرات گرده‌افشان کمک می‌کند تا در فصل بهار غذای کافی پیدا کنند.
از نظر دارویی نیز این گیاه خواص ضدالتهاب و تسکین‌دهنده دارد که در طب سنتی استفاده می‌شود، اما متأسفانه به دلیل برداشت بی‌رویه و تخریب زیستگاه‌ها جمعیت این گیاه در بیجار کاهش یافته است، بنابراین لازم است تا به حفاظت از این گونه گیاهی پرداخت.
ارتفاع ۲ هزار متری شهرستان بیجار از سطح دریا باعث شده تا دامنه‌های کوهستان‌های این شهرستان مکان مناسبی برای رویش لاله‌های واژگون که از گونه‌های نادر گل‌های ایران محسوب می‌شود باشد، بیش از ۱۵ درصد گونه‌های گیاهی ایران منحصر به فرد بوده و به عبارت دیگر در هیچ کجای دنیا به صورت طبیعی رشد و نمو نمی‌کنند و لاله‌های واژگون نیز یکی از گیاهان مشهور ایران است که موسم گل‌دهی و جلوه‌گری آن فرا رسیده است.
در میان لاله‌های ایران، این گل در ارتفاع یک هزار و ۵۰۰ متر به بالا می‌روید و تحت تأثیر دمای هوا در سه‌نقطه شهرستان بیجار از جمله روستای قیصه، کوه نسار و کوه‌های اطراف روستای شهرک در شهرستان بیجار رویش پیدا می‌کند، لاله واژگون که با نام‌های لاله سرنگون و اشک مریم نیز شناخته می‌شود، ۱۲۰ سانتیمتر رشد خواهد کرد.
این گل سازگاری زیادی با دامنه‌های سنگلاخی و صخره‌ای دارد و در صورت عدم تخریب به واسطه دام و انسان حتی ۱۰ هزار شاخه از آن را در یک دشت می‌توان مشاهده کرد.
برای حفاظت از گل لاله واژگون در بیجار باید کاری کرد
مریم خدابخشی فعال محیط زیستی بیجار گفت: این گل بسیار زیباست و باتوجه‌به اینکه علاقه‌مندان به طبیعت برای دیدن آن باید راه بسیار طولانی و سختی را طی کنند، متأسفانه همانند ماسه نقره‌ای هرمزگان، نسل این گل نیز به علت برداشت و تصور کشت آن در گلدان روبه انقراض است و باید برای آن کاری کرد.
وی افزود: برای حفاظت از گل لاله واژگون اقدامات مختلفی باید در دستور کار اداره حفاظت از محیط‌زیست و گروه‌های مردم‌نهاد و طبیعت دوست قرار گیرد، ابتدا از همه این گیاه به‌عنوان یکی از گونه‌های حفاظت‌شده در فهرست سازمان حفاظت محیط‌زیست قرار گرفته است؛ ولی برای فرهنگ‌سازی عمومی جامعه کاری انجام نشده است.
خدابخشی ادامه داد: محدودکردن برداشت بی‌رویه از این گیاه کمکی به حفظ گونه نخواهد کرد، برخی تصور می‌کنند با برداشت گل همراه خاک محل رویش و آسیب رساندن به ریشه دیگر گل‌ها اتفاق خاصی رخ نمی‌دهد و سال دیگر بازهم این حرکت اشتباه را تکرار می‌کنند، در واقع بسیاری از علاقه‌مندان به این گیاه زیبا، از سر ذوق و زیبایی منحصر به فرد آن حرکاتی انجام می‌دهند که خطرات زیادی را برای حیات آن ایجاد خواهد کرد.
وی تأکید کرد: ذات این گل رویش وحشی آن و تناسب با آب و هوای کوهستان‌های پر ارتفاع است که نباید به این خاطر که زیبا است و باید همیشه آن را در کنار خود دید، دست به نابودی کامل آن زد و با چیدن گل‌های زیبای آن به روند انقراض این گونه گیاهی سرعت بخشید، این نوع گیاه به هیچ عنوان در گلدان و خاک باغچه پرورش نخواهد یافت و با هر روشی که گمان می‌رود نمی‌توان محیط پرورش این گل را محیا کرد.
در زادگاه این گل هیچ برنامهٔ آموزشی وجود ندارد
علیرضا پیران مرد طبیعت بیجار گفت: متأسفانه در بسیاری از جاذبه‌های گردشگری طبیعت که در شهرستان بیجار وجود دارد هیچ آموزش و حتی کارگاه‌ها و برنامه‌های آموزشی برای آگاهی‌رسانی به مردم محلی وجود ندارد، ما به مردم توضیح می‌دهیم که چرا حفظ این گیاه اهمیت دارد و چگونه می‌توانند به حفاظت از آن کمک کنند.
وی افزود: ایجاد مناطق حفاظت‌شده در بیجار اولین گام است، باید قدم‌های بعدی را هم برداشت، این مناطق به‌عنوان زیستگاه‌های امن برای گل لاله واژگون و سایر گونه‌های گیاهی و جانوری است؛ اما چرا فرهنگ‌آموزی را در برنامه آموزشی نداریم، این آموزش‌ها در سایر شهرستان‌هایی که دارای جاذبه گردشگری هستند بصورت محلی به دانش‌آموزان ارائه می‌شود.
پیران با اشاره به اینکه اما با وجود این اقدامات هنوز چالش‌های زیادی وجود دارد، ادامه داد: برای مثال، برخی افراد به دلیل عدم آگاهی کافی، همچنان از این گیاه برای تزیینات و صنایع دستی استفاده می‌کنند، بنابراین نیاز به تبلیغات و آموزش بیشتری است زیرا نسل این نوع گل و پیازچه آن روبه انقراض است و در واقع خود طبیعت تنها می‌تواند به پرورش آن ادامه دهد و دست انسان در این مورد مرگ آور است.
می‌توان از گل لاله واژگون به‌عنوان یک جاذبه گردشگری استفاده کرد
سید اصغر هدایت‌زاده رئیس محیط‌زیست شهرستان بیجار گفت: گل لاله واژگون، به‌عنوان یکی از جاذبه‌های طبیعی بیجار می‌تواند نقش مهمی در جذب گردشگر ایفا کند، برای این منظور، می‌توان با برگزاری جشنواره‌های بهاره به‌عنوان فرصتی برای معرفی این گیاه به گردشگران داخلی و خارجی پرداخت، در این جشنواره‌ها می‌توان به معرفی زیبایی‌های طبیعی بیجار و اهمیت این گیاه اشاره مستقیم داشت.
وی افزود: ایجاد مسیرهای گردشگری در مناطقی که گل لاله واژگون که به‌صورت طبیعی می‌روید، می‌تواند به جذب گردشگران کمک کند؛ اما همین طرح نیازمند فرهنگ‌سازی عمومی به‌ویژه برای اقشار جوان و نوجوان است که در این مسیرها به‌گونه‌ای رفتار کنند که به زیستگاه‌های طبیعی آسیبی وارد نکنند و همچنین نسبت به حفظ و نگهداری از این گونه با ارزش تلاشی خودجوش داشته باشند.
هدایت‌زاده با اشاره به نقش مثبت شبکه‌های اجتماعی در آگاهی‌بخشی و فرهنگ یاری مردم و نسل جوان گفت: با استفاده از شبکه‌های اجتماعی می‌توان به تبلیغات درباره این گیاه و زیبایی‌های طبیعی بیجار پرداخت و مخاطبان بیشتری را جذب کرد، در این راه باید هنرمندان و عکاسان به تولید محتوا در این راستا کمک کنند.
ارسال دیدگاه