شاه رفت و سلطنت را با خود برد؛
۲۶ دی ماه طلایی ترین دوران برای ایران اسلامی
محمدرضا پهلوی در سال های آخر با اعتراضات گسترده ای از سوی مردم مواجه بود؛ به همین جهت در حالی که بازگشت دوباره به ایران را در سر می پروراند، در ۲۶ دی ماه ۱۳۵۷ از کشور فرار کرد.[
به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا به نقل از اصفهان بیدار؛ ۲۶ دیماه ۱۳۵۷ شاه از ایران فرار کرد و این موضوع تیتر اول رسانه های آن زمان شد.
, شبکه اطلاع رسانی راه دانا, اصفهان بیدار؛, اصفهان بیدار؛, اصفهان بیدار؛, ۲۶ دیماه ۱۳۵۷ شاه از ایران فرار کرد و این موضوع تیتر اول رسانه های آن زمان شد.,محمدرضا پهلوی در سال های آخر با اعتراضات گسترده ای از سوی مردم مواجه بود. او برای فائق آمدن بر این مشکل، از افراد مختلف در پست نخست وزیری استفاده کرد که هیچ کدام در آرام کردن مردم موفق نبودند. به همین جهت، در حالی که بازگشت دوباره به ایران را در سر می پروراند، در ۲۶ دیماه ۱۳۵۷ از کشور فرار کرد.
,
مقدمات فرار چیده شد
فرار محمدرضا شاه در حالی صورت گرفت که در سال های آخر سلطنت، متوجه سقوط پرشتاب حکومت خود نبود. وقایعی که در سال های آخر سلطنت اتفاق افتاد حکومت شاه را به سرنگونی نزدیکتر میکرد؛ اما افزایش درآمدهای نفتی، توسعه و بهبود رابطه با همسایگان خود از جمله عراق، حمایت رسانههای غربی و همچنین حمایت دولت آمریکا از رژیم ایران (در مواردی نظیر، مبادله تجهیزات نظامی و اطلاعاتی پیشرفته، همکاری اطلاعاتی میان سازمان اطلاعات و امنیت کشور با سازمانهای اطلاعاتی غربی و…) مانع از آن میشدند که محمدرضا درک درستی از وضع ایران داشته باشد. به همین دلیل او در سیاست های اقتصادی، فرهنگی، نظامی خود تا آنجا پیش رفت که دیگر راه برگشتی برای خود باقی نگذاشت.
,
,
سقوط و فرار شاه را می توان از منظرهای مختلف مورد بررسی قرار داد. بدیهی است که بررسی همه آن جوانب در یک مقاله نه مطلوب است و نه شدنی.
,به همین جهت سعی برآن است با تاکید بر یک جنبه (سقوط نظام شاهنشاهی و فرار شاه از منظر الگوی رفتاری در دو حوزه فردی و نهادی) پاسخی به چرایی «سقوط و فرار» داده شود. شاه به جهت الگوی تربیتی خاصی که داشت، در حوزه رفتاری به گونه ای ظاهر می شد که متناسب با اقتضائات فرمانروای سیاسی نبود؛ بدین صورت که تمایلی به رویارویی با واقعیات سیاسی و اجتماعی نداشت و به همین جهت از رفتارهای متملقانه و چاپلوسانه به شدت استقبال می کرد. چنین روحیه ای که تا مرز جنون در افکار، آراء و عملکرد وی رسوخ داشت، مهم ترین مقدمات فرار ایشان را فراهم میساخت.
,در راستای ساماندهی بحث ابتدا به سال های آخر سلطنت و چگونگی ناکامی حکومت در فرونشاندن اعتراضات مردمی اشاره خواهد شد و در ادامه با اشاره به ویژگی های رفتاری «شاه» و «نهاد دربار» به چرایی تشدید گسست میان شاه و ملت پرداخته خواهد شد.
,محمدرضا شاه در سال های آخر حکومت خود با اعتراض های رو به افزایش توده مردم مواجه بود. او به جای پاسخ به خواسته های مردمی و تقویت پایههای اجتماعی حکومت خود، همواره سعی داشت بیش از گذشته نظر مساعد آمریکا را جلب کند. بدین جهت بعد از روی کار آمدن کارتر در سال ۱۹۷۷م، به منظور جلب رضایت وی، دولت سیزده ساله هویدا را تغییر داد و جمشید آموزگار تحصیل کرده آمریکا را به صدارت گماشت و سپس راهی آمریکا شد. تظاهرات انبوه مخالفان هنگام ورود او به کاخ سفید که موجب پرتاب گاز اشک آور از طرف پلیس شد آغاز ناخوش آیندی برای این سفر بود.
,
شاه در همان دیدار نخستین با رییس جمهور جدید امریکا به گونه ای متعهد شد خواستهای آمریکا را برآورده کند که جای هیچ گله و شکایتی برای امریکایی ها باقی نگذاشت. بدین جهت وی در بازگشت به ایران، اعتماد به نفس خود را باز یافته و بار دیگر با خیال راحت بر اریکه سلطنت تکیه زد. ولی مشکلات اقتصادی و نابسامانی های ناشی از ریخت و پاش های گذشته از یک طرف و تشدید مخالفت ها با حکومت خودکامه و مفاسد و مشکلات ناشی از آن، روند نهضت اسلامی و اعتراضات را در جامعه به گونه ای شدت بخشید که مهار آن روزبه روز دشوارتر می شد. سرانجام آموزگار پس از گسترش اعتراضات در سطح کشور خاصه بعد از واقعه سینما رکس آبادان عملا ناتوانی خود را در سامان دادن به اوضاع کشور اثبات و جای خود را به دولت جعفر شریف امامی با عنوان «دولت آشتی ملی» داد.
مهره هایی که دست نشانده انگلیس بودند
,
, مهره هایی که دست نشانده انگلیس بودند,
شریف امامی از مهرههای دست نشانده انگلیس بود و در اعمال خود سعی در جلب نظر انگلیس داشت. دولت «آشتی ملی» نیز برخلاف انجام کارهایی نظیر الغاء تقویم شاهنشاهی، بستن کازیوها و برچیدن قمارخانهها و… نتوانست اوضاع سیاسی را سروسامان دهد و در حالی که هنوز ۱۵ روز از تشکیل دولت آشتی ملی نگذشته بود؛ یکی از بزرگترین فجایع تاریخ انقلاب در میدان ژاله سابق روی داد و هزاران نفر در روز ۱۷ شهریور به خون خود غلطیدند.
حرکت بعدی شاه، تشکیل دولت نظامی به نخستوزیری ازهاری (رییس ستاد ارتش) بود. ازهاری از عناصر افراطی ارتش محسوب میشد. با روی کار آمدن دولت نظامی کلیهی مطبوعات و دانشگاه ها تعطیل شد و دفاتر روزنامهها به اشغال نظامیان درآمد. به نظر میرسید چند روز پس از دولت جدید ازهاری آرامشی نسبی برقرار شود. بدین جهت شاه دستور داد که نظامیان بر روی مردم شلیک نکنند. مردم نیز از این وضعیت در جهت افزایش تظاهرات خود استفاده کردند و اوضاع را دوباره نا آرام کردند. حکومت نظامی ازهاری نیز راه به جائی نبرد. با آغاز محرم و با الهام از قیام امام حسین(ع) شور جدیدی در مردم پدید آمد. شتاب حرکت مردم دوچندان شد. در بسیاری از شهرها تظاهرکنندگان با کفن به خیابانها ریختند.
,
شاه پس از ناکامی دولت نظامی ازهاری، به ناچار برای خروج از بن بستی که در آن گرفتار شده بود به رهبران جبهه ملی روی آورد. شاه قبل از همه دکتر غلامحسین صدیقی را برای مقام نخستوزیری در نظر گرفت. دکتر صدیقی پس از یک هفته مطالعه و مشورت پاسخ رد داد و شاه از شاپور بختیار دعوت کرد. بختیار این پیشنهاد را بهشرط «گرفتن اختیار کامل و خروج شاه از کشور بعد از رأی اعتماد مجلسین به دولت» پذیرفت. شاه ناگزیر تمام شرائط را پذیرفت و در ۲۶ دی ماه ۱۳۵۷ در حالیکه کسالت و ناراحتی مزاج را بهانه قرار داده بود، بههمراه همسر خود از فرار کرد تا به تصور خویش آتش افروخته از خشم تودهها را تخفیف دهد. حکومت ۲۷ روزهی بختیار آخرین مرحلهی سیر حوادثی بود که به سقوط سلطنت ۳۷ سالهی محمدرضا پهلوی انجامید. در این دوران تظاهرات، اعتصابات و ویرانیها به اوج خود رسیده بود.
,مردم اصفهان، یاوران امام
, مردم اصفهان، یاوران امام,مردم اصفهان مثل همیشه در فرار شاه سهم بسزایی داشتند. آنها که از حکومت شاهنشاهی به ستوه آمده بودند اعتراضات خود را از این حکومت بیان کرد. با چند تن از آنها به گفت و گو نشستیم.
,احمدی ۷۴ ساله و مغازه دار: او می گوید در آن زمان راهپیمایی ها و تظاهرات مردم به اوج خود رسیده بود تا اینکه شاه خائن فرار را بر قرار ترجیح داد و رفت.
,عده ای از این موضوع ناراحت شدند و به تصور اینکه الان حکومت از هم می پاشد نگرانی خود را ابراز کردند در حالی که طرفداران آقا خمینی آنقدر با برنامه پیش می رفتند که نمی گذاشتند دولت به فنا برود.
,سرمدی ۶۲ ساله و کارخانه دار:
, سرمدی ۶۲ ساله و کارخانه دار:,او می گوید: آن زمان ما کارخانه داشتیم و با حکومت شاهنشاهی روبه روز شاهد کسادی فروش و نبود مواد برای کار در کارخانه بودیم. از این رو هنگامی که متوجه شدم شاه خائن از ایران فرار کرده است بسیار خوشحال شدیم و امروزه خوشبختانه با وجود تورم محصولات و ابزار آلات کارخانه ها فراوان است. صدای رفتن شاه به گوش رسانه ها رسید رسانه هایی که تیتر اول روزنامه هایشان را فرار شاه زده بودند.
,یاوری دبیر بازنشسته آموزش و پرورش:
, یاوری دبیر بازنشسته آموزش و پرورش:,او از خفقان و فسادهای اخلاقی در مدارس می گوید. از هنگامی که به دلیل حضور ناملموس ساواک در مدارس و آموزش و پرورش همه چیز را زیر سوال می رفت. حتی دانش آموزان اگر انشا یا مطلبی را بر مبنای مخالفت رژیم شاهنشاهی می نوشتند افرادی بودند که به سران دولت گزارش می دادند و پس از چند روز دیگر از آن دانش آموز خبر ی نبود و متوجه می شدیم ساواک با تعقیبات پیاپی او را دستگیر کرده است تا از او اعتراف بگیرد و به جزای عملش که نوشتن انشا بوده است برسد.
,خانم کبیری ۶۸ ساله و خانه دار:
, خانم کبیری ۶۸ ساله و خانه دار:,او می گوید: ما همیشه در راهپیمایی ها شرکت می کردیم و در دی ماه متوجه شدیم که شاه معدوم فرار کرده است و اخبار این موضوع را در رسانه ها دیدیم همین موضوع ما را برای راهپیمایی هایی که طراحی کرده بودیم آماده تر می کرد. همسرم که یکی از کارمندان دولت بود اخبار را به روز برای ما عنوان می کرد و ما متوجه می شدیم که اکنون در مملکت چه خبر است.
,شاه رفت و با خودش نظام سلطه را برد. نظامی که استبداد در آن حرف اول را می زد. اکنون آزادی در نظام مقدس جمهوری اسلامی وجود دارد و کسی نمی تواند بر کسی مسلط باشد و زور بگوید و اگر این اتفاق افتاد جزایش را قانون تعیین می کند.
,دوران شوم شاهنشاهی به پایان رسید اما کاری نکنیم که برخی از دشمنان غربی اسلام ما را مضحکه دست خود کنند و به رفتارها و کردارهای ناپسند ما ریشخند زنند.
,انتهای پیام/ص
]
ارسال دیدگاه