دانا گزارش می دهد؛
گرانی نان در سایه ضعف نظارت؛ فاصله قیمتهای مصوب با واقعیت بازار، زنگ خطر برای معیشت مردم
قیمت نان در تهران با افزایشهای نجومی روبهرو شد؛ نان لواش 100 درصد گران شد در حالی که گزارشهای میدانی نشان میدهد بسیاری از نانوایان ماههاست که گرانتر از این نرخ کنونی نان میفروشند و نظارتها نتوانسته از این تخلفات جلوگیری کند.
به گزارش خبرنگار اقتصادی شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ در شرایطی که نان تنها کالای باقیمانده در سفره اقشار کمدرآمد است، کارشناسان اقتصادی گرانی نان را «سیاستی خطرناک» میخوانند که میتواند نارضایتی عمومی را در شرایط اقتصادی شکننده کشور تشدید کند.
در حالی که نرخهای رسمی جدید از روز سهشنبه، دوم تیرماه، بر روی دستگاههای کارتخوان نانواییها اعمال شده است، واقعیت میدانی بازار حکایت از فاصله عمیق میان قیمتهای مصوب و نرخهای فروش دارد.
وضعیت فعلی قیمت نان در تهران
بر اساس مصوبه جدید کارگروه تنظیم بازار استان تهران که از ابتدای تیرماه جاری قابلیت اجرایی یافته است، قیمت نان لواش با وزن ۱۳۰ گرم، یک هزار و ۴۰۰ تومان، نان بربری با وزن ۵۵۰ گرم، پنج هزار و ۳۵۰ تومان و نان سنگک سنتی با وزن ۶۰۰ گرم، هفت هزار و ۶۰۰ تومان تعیین شده است . اما آنچه در بازار مشاهده میشود، پرداخت مبالغی بسیار فراتر از این ارقام است. گزارشهای میدانی که بارها دانا منتشر کرده نشان میدهد پیش از این بربری بسته به "آپشن هایش" (تعداد کنجدهایی که با چشم شمرده میشد) به بیش از 15 هزار تومان و سنگک به 20 تا 90 هزار تومان هم رسیده بود.
این در حالی است که به گفته حمیدرضا رستگار، عضو اصلی کارگروه تنظیم بازار استانداری تهران، قیمتهای اعلامی جدید با هدف ایجاد تعادل میان هزینههای تولیدکننده و قدرت خرید مصرفکننده تعیین شده و نانوایان ملزم به نصب آن در واحد صنفی خود هستند . اما مشاهدات میدانی نشان میدهد که بسیاری از نانوایان از رعایت این نرخها سر باز میزنند و با بهانههای مختلف، نان را با قیمتهای بالاتری به مشتریان میفروشند.
این وضعیت در حالی رخ میدهد که رئیس اتاق اصناف ایران تأکید کرده است هیچ نانوایی حق فروش خارج از نرخ تعرفه را ندارد و بازرسیها در این ایام تشدید شده است . تشدیدی که کسی شاهد آن نبوده و نیست!
زنگهای خطر برای امنیت غذایی
در شرایط کنونی که سفره اقشار کمدرآمد جامعه روزبهروز کوچکتر میشود، نان به عنوان آخرین کالای باقیمانده در سبد مصرفی خانوارها نقشی حیاتی یافته است.
کارشناسان اقتصادی معتقدند هرگونه افزایش قیمت در این کالای اساسی، تأثیرات زنجیرهای بر سایر بخشهای اقتصادی خواهد گذاشت و میتواند به عاملی برای تشدید نارضایتیهای عمومی تبدیل شود.
سابقه این نگرانیها به تجربه تلخ حذف ارز ترجیحی و افزایش قیمتهای نان در سالهای گذشته بازمیگردد. در آن زمان نیز بسیاری از کارشناسان نسبت به پیامدهای اجتماعی و اقتصادی این تصمیم هشدار داده بودند . حالا با تکرار این الگو در شرایطی که اقتصاد کشور با تورم افسارگسیخته دستوپنجه نرم میکند، نگرانیها دوچندان شده است.
نظارت؛ حلقه مفقوده بازار نان
یکی از چالشهای اساسی در بازار نان، ناکارآمدی سیستم نظارتی است. با وجود اینکه مسئولان بارها از تشدید نظارتها و برخورد با متخلفان سخن گفتهاند، اما همچنان تخلفاتی نظیر کمفروشی، گرانفروشی و فروش نانهای کنجدی با قیمتهای گزاف در بسیاری از نانواییها مشاهده میشود.
رئیس کارگروه آرد و نان، محمدجواد کرمی، اخیراً اعلام کرده است که استانداران اختیار افزایش نرخ نان را با بررسی کارگروههای استانی دارند و ملاک تغییر قیمت، اعلام رسمی از طریق سامانه «نانینو» است . با این حال، این سامانه نیز نتوانسته مانع از تخلفات گسترده در سطح شهر شود و همچنان نانوایان متخلف با جریمههای ناچیز به کار خود ادامه میدهند.
دکتر حسین راغفر، اقتصاددان، در گفتوگو با این رسانه با اشاره به تجربههای تلخ گذشته، این تصمیم را «غیرکارشناسی» و «خطرآفرین» ارزیابی کرد و گفت: «در شرایطی که مردم با تورم بیسابقه دستوپنجه نرم میکنند و قدرت خرید آنها به شدت کاهش یافته است، هرگونه افزایش قیمت در کالاهای اساسی به ویژه نان، میتواند موجب بروز شورشهای اجتماعی و تشدید بحرانهای اقتصادی شود.»
وی افزود: «تجربه کشورهای دیگر نشان داده است که در شرایط بحرانهای اقتصادی و تورم، دولتها باید به جای گرانکردن نان، با توزیع یارانهها و تقویت سیستمهای حمایتی، از سفره مردم محافظت کنند. متأسفانه به نظر میرسد دولت در این تصمیم، منافع تولیدکنندگان را بر معیشت مردم ترجیح داده است.»
همچنین محمدجواد کرمی، رئیس اتحادیه نانهای فانتزی، گفته است: «این تصمیم میتواند به بازار سیاه آرد دامن بزند. نانوایان سنتی که آرد را با قیمت یارانهای دریافت میکنند، ممکن است با انگیزه سود بیشتر، سهمیه خود را به نانوایان فانتزی و صنعتی بفروشند و این زنجیرهای از تخلفات را به دنبال خواهد داشت» .
با توجه به اینکه این افزایش قیمت تنها به استان تهران محدود نشده و استانهایی مانند قم، خراسان رضوی، همدان، گیلان، گلستان و خوزستان نیز با نرخهای جدید مواجه شدهاند ، نگرانیها از گسترش این سیاست به سایر نقاط کشور جدیتر شده است. رئیس کارگروه آرد و نان اعلام کرده است که نرخ جدید نان در سایر استانها در هفتههای آینده ابلاغ خواهد شد .
در این میان، آنچه بیش از همه نگرانکننده است، ناتوانی سیستم نظارتی در جلوگیری از تخلفات و تضمین اجرای دقیق نرخهای مصوب است. تا زمانی که نظارتها کارآمد نشود و برخورد قاطع با متخلفان صورت نگیرد، افزایش قیمتهای رسمی نهتنها به بهبود وضعیت تولیدکنندگان منجر نخواهد شد، بلکه باری مضاعف بر دوش مصرفکنندگان تحمیل خواهد کرد.
راهکارهای پیشنهادی کارشناسان:
کارشناسان اقتصادی برای جلوگیری از بحرانهای آتی، راهکارهای زیر را پیشنهاد میکنند:
۱. شفافسازی و اصلاح سیستم توزیع آرد: جلوگیری از ایجاد بازار سیاه و رانتخواری با نظارت دقیق بر زنجیره توزیع
۲. تقویت سیستمهای حمایتی: اختصاص یارانه مستقیم به اقشار آسیبپذیر به جای افزایش قیمت نان
۳. برخورد قاطع با متخلفان: اعمال جریمههای سنگین و پلمب واحدهای متخلف
۴. افزایش تولید داخلی گندم: کاهش وابستگی به واردات و کنترل قیمتها از طریق حمایت از کشاورزان
گزارش میدانی خبرنگار راه دانا از بازار نان تهران نشان میدهد که با وجود اعمال نرخهای جدید، نه تنها تخلفات نانوایان کاهش نیافته، بلکه با توجه به افزایش هزینههای تولید، احتمال تشدید این تخلفات در روزهای آینده نیز وجود دارد. در شرایطی که نان به عنوان تنها کالای باقیمانده در سبد مصرفی اقشار کمدرآمد، نقشی حیاتی در تأمین حداقل معیشت ایفا میکند، به نظر میرسد دولت باید با بازنگری در سیاستهای خود و اتخاذ رویکردهای کارشناسیتر، از تبدیل شدن نان به کالایی لوکس و تشدید نارضایتیهای عمومی جلوگیری کند.
ارسال دیدگاه