گزارش دانا از گیشه سینمای ایران؛
بحران یا فرصت؟ سینما با دو فیلم تازه به میدان بازگشت
با پایان ایام تشییع رهبر شهید انقلاب و بازگشایی مجدد سالنهای سینما از شنبه ۲۰ تیرماه، نگاهها به چرخه اکران تازه با دو فیلم جدید دوخته شده است.
به گزارش خبرنگار شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ سینمای ایران پس از چند روز تعطیلی و توقف فعالیت سالنها، به تدریج در حال بازگشت به چرخه عادی نمایش است. این وقفه همزمان با برگزاری برنامههای گسترده وداع و بدرقه رهبر شهید رخ داد و حالا با بازگشایی دوباره سینماها، نگاهها بیش از هر چیز به این دوخته شده که آیا اکرانهای تازه میتوانند مخاطبان دورشده از سالنها را دوباره به سینما برگردانند یا نه.
بر اساس برنامه تازه اکران، سالنهای سینما از جمعه ۱۹ تیرماه فعالیت خود را از سر گرفتهاند و فیلم «خوابنما» به نویسندگی و کارگردانی رضا مقصودی همزمان با این بازگشایی روی پرده رفته است. همچنین فیلم «استخر» ساخته سروش صحت نیز طبق مصوبه شورای صنفی نمایش قرار است از چهارشنبه ۲۴ تیرماه اکران عمومی خود را آغاز کند. این دو فیلم قرار بود از دهم تیرماه نمایش داده شوند، اما تغییر در برنامه فعالیت سینماها و برگزاری آیینهای وداع و بدرقه، زمان اکران آنها را به تعویق انداخت.
با این حال، موضوع اصلی سینمای ایران در این مقطع صرفاً باز شدن دوباره درهای سالنها نیست. پرسش مهمتر این است که آیا ترکیب تازه اکران میتواند در شرایطی که سینما طی ماههای اخیر بخش قابل توجهی از مخاطبان خود را از دست داده، بار دیگر رونقی محسوس به گیشه بدهد یا خیر.
آمارهای بهار ۱۴۰۵ نشان میدهد که سینمای ایران حتی پیش از تعطیلی اخیر نیز روزهای پررونقی را پشت سر نمیگذاشت. فیلمهایی که از ابتدای امسال به نمایش درآمدند، تا صبح ۳۰ خرداد در مجموع حدود ۱۳۱ میلیارد و ۴۶۸ میلیون تومان فروش داشتند و تنها یک میلیون و ۱۲۸ هزار نفر به تماشای آنها نشستند. در کنار این آثار، فیلمهای باقیمانده از اکران سال گذشته نیز با حدود یک میلیون تماشاگر، نزدیک به ۱۱۲ میلیارد تومان فروش را ثبت کردند.
این در حالی است که گیشه سینماها در بهار ۱۴۰۴ حدود ۴۵۹ میلیارد و ۸۱۶ میلیون تومان فروش و نزدیک به ۶ میلیون تماشاگر را تجربه کرده بود. مقایسه تعداد مخاطبان فیلمهای تازه اکرانشده در این دو بازه زمانی، از افتی حدوداً پنجمیلیونی حکایت دارد؛ کاهشی چشمگیر که میتوان آن را حاصل مجموعهای از عوامل از جمله شرایط جنگی ابتدای سال، محدودیت در فعالیت سالنها، نبود فیلمهای پرقدرت و تغییر اولویتهای اقتصادی و اجتماعی خانوادهها دانست.
در میان فیلمهای اکرانشده امسال، «آنتیک» به کارگردانی محمدهادی نائیجی تا پایان بهار با بیش از ۴۶۰ هزار تماشاگر و حدود ۵۱ میلیارد و ۸۰۰ میلیون تومان فروش، در رتبه نخست قرار گرفت. پس از آن، «تهران کنارت» ساخته علی بهراد با بیش از ۳۱۳ هزار تماشاگر و فروش حدود ۴۵ میلیارد و ۱۰۰ میلیون تومان، دومین فیلم پرفروش سال بود. فیلمهای «تاکسیدرمی»، «نیمشب» و «سفر به لیمونیا» نیز در رتبههای بعدی قرار گرفتند، اما هیچیک نتوانستند به اثری جریانساز و فراگیر در گیشه تبدیل شوند.
در حال حاضر، اکران فیلمهای «تهران کنارت»، «آنتیک»، «تاکسیدرمی»، «کفایت مذاکرات»، «ماجراجویی در جزیره جیمزباند»، «سفر به لیمونیا»، «نیمشب»، «قمارباز»، «خط نجات»، «بهشت تبهکاران» و همچنین انیمیشنهای «شمشیر و اندوه» و «افسانه سپهر» ادامه دارد. با این حال، بیشتر این آثار هفتهها یا حتی ماهها از آغاز نمایش خود را پشت سر گذاشتهاند و طبیعتاً ظرفیت اولیه آنها برای تحریک دوباره بازار کاهش یافته است. به همین دلیل، بار اصلی تحرک تازه گیشه فعلاً بر دوش دو فیلم جدید، یعنی «خوابنما» و «استخر» قرار دارد.
«خوابنما» سومین فیلم بلند رضا مقصودی بعد از دو قسمت «خجالت نکش» است؛ فیلمی کمدی با بازی جواد رضویان، بیژن بنفشهخواه، بهاره کیانافشار، نعیمه نظامدوست، کمند امیرسلیمانی، یوسف صیادی و حامد وکیلی. داستان فیلم درباره تلاش چند شخصیت برای تصاحب ثروت پدربزرگ و ماجرای ورود یکی از آنها در قالب مادربزرگ خانواده است.
مهمترین امتیاز «خوابنما» برای گیشه، قرار گرفتن آن در قالب یک کمدی عامهپسند و بهرهمندی از بازیگرانی است که برای مخاطبان این ژانر چهرههایی آشنا و محبوب به شمار میروند. حضور همزمان بازیگرانی چون جواد رضویان، بیژن بنفشهخواه، یوسف صیادی و نعیمه نظامدوست میتواند برای بخشی از تماشاگران، بهویژه خانوادهها، انگیزه اولیه ایجاد کند.
از سوی دیگر، کارنامه قبلی رضا مقصودی نیز برای صاحبان این فیلم امیدوارکننده است. «خجالت نکش۲» در سال ۱۴۰۳ اکران موفقی را پشت سر گذاشت و با فروشی در حدود ۸۶ میلیارد تومان به کار خود پایان داد. این فیلم تنها در سه روز نخست اکران حدود ۷۱ هزار بلیت فروخت و به فروش پنج میلیارد تومانی رسید؛ تجربهای که نشان میدهد مقصودی دستکم یکبار توانسته کمدی خود را به اثری پرفروش و نسبتاً ماندگار تبدیل کند.
با این همه، موفقیت «خوابنما» از پیش تضمینشده نیست. شرایط اقتصادی و اجتماعی تابستان ۱۴۰۵ با زمان اکران «خجالت نکش۲» تفاوت دارد و این فیلم باید در بازاری رقابت کند که بخشی از مخاطبانش در ماههای گذشته عادت سینمارفتن را از دست دادهاند. همچنین حضور چند کمدی قدیمیتر روی پرده، میتواند موجب پراکندگی بیشتر تماشاگران این گونه سینمایی شود. افزون بر این، آغاز اکران فیلم بلافاصله پس از یک دوره تعطیلی و بدون فاصله تبلیغاتی قابلتوجه، کار آن را دشوارتر میکند. در نهایت، میزان موفقیت «خوابنما» بیش از هر چیز در عملکرد هفته نخست، حجم تبلیغات، تعداد سانسها و بازخورد دهانبهدهان مخاطبان مشخص خواهد شد.
در سوی دیگر، «استخر» ساخته سروش صحت از چهارشنبه ۲۴ تیرماه وارد چرخه اکران میشود؛ فیلمی به نویسندگی و کارگردانی خود صحت و تهیهکنندگی محمد شایسته که با بازی امین حیایی، سحر دولتشاهی، کاظم سیاحی، پانتهآ پناهیها، علیرضا خمسه، بیژن بنفشهخواه، مهران مدیری، مجید یوسفی و سورنا صحت ساخته شده است.
داستان «استخر» بر زندگی زوجی میانسال متمرکز است که رابطهشان با بحران روبهرو شده و این وضعیت بر زندگی فرزند جوان آنها نیز اثر میگذارد. بنابراین، برخلاف «خوابنما» که بر شوخیهای آشکار و موقعیتهای کمیک استوار است، «استخر» بیشتر بر روابط خانوادگی، بحرانهای عاطفی و لحن خاص آثار سروش صحت تکیه دارد.
ظرفیت تجاری «استخر» از چند جهت قابل توجه است. نخست، ترکیب بازیگران آن است که مخاطبانی از نسلها و سلیقههای مختلف را پوشش میدهد؛ از امین حیایی، مهران مدیری و علیرضا خمسه گرفته تا سحر دولتشاهی، پانتهآ پناهیها و کاظم سیاحی. دوم، نام سروش صحت است که در سالهای اخیر برای بخشی از مخاطبان، به نشانه نوعی از روایتهای انسانی، کمدی تلخ و روابط جمعی تبدیل شده است.
فیلم قبلی صحت، «صبحانه با زرافهها»، در سال ۱۴۰۳ نزدیک به یک میلیون و ۹۷۰ هزار بلیت فروخت و بیش از ۱۲۱ میلیارد تومان فروش داشت. این فیلم تنها در دو روز ابتدایی اکران خود حدود دو میلیارد و ۸۵۰ میلیون تومان فروش کرد و در ادامه در میان پنج فیلم پرفروش سال قرار گرفت. با این حال، این موفقیت بهمعنای تضمین فروش «استخر» نیست. تفاوت در داستان، زمان اکران و بازخورد مخاطبان میتواند سرنوشت این فیلم را تغییر دهد. با وجود این، در میان آثار دارای تاریخ قطعی اکران در تیرماه، «استخر» به دلیل نام کارگردان، ترکیب بازیگران و سابقه تجاری فیلم قبلی، مهمترین امید فعلی برای ایجاد تحرک جدیتر در بازار سینما به شمار میرود.
در بهترین سناریو، «خوابنما» میتواند مخاطب کمدی عامهپسند را به سالنها بازگرداند و «استخر» نیز گروه دیگری از تماشاگران، بهویژه علاقهمندان به آثار بازیگرمحور و سینمای سروش صحت را جذب کند. این تنوع، دستکم روی کاغذ، میتواند وابستگی کامل گیشه به یک فیلم واحد را کاهش دهد.
در عین حال، پرسش مهم بعدی این است که پس از این دو فیلم، چه آثاری به چرخه نمایش اضافه خواهند شد. تا زمان تنظیم این گزارش در شنبه ۲۰ تیرماه، «خوابنما» و «استخر» تنها فیلمهای تازهای هستند که تاریخ اکران آنها بهطور رسمی اعلام شده است. در مورد سایر آثار، هنوز قرارداد سرگروهی یا تاریخ قطعی جدیدی منتشر نشده و باید میان فیلمهای «آماده نمایش» و آثاری که واقعاً «اکران قطعی» دارند، تفاوت گذاشت.
یکی از مهمترین گزینههای احتمالی، «زندهشور» به کارگردانی کاظم دانشی است. محمد شایسته، مسئول پخش فیلم، پیشتر اعلام کرده بود که مسائل مربوط به نمایش این اثر تقریباً برطرف شده و احتمال دارد همزمان یا نزدیک به اکران «استخر» روی پرده برود. با این حال، شورای صنفی نمایش تاکنون تاریخ رسمی نمایش آن را اعلام نکرده است.
«زندهشور» به دلیل حضور بازیگرانی چون بهرام افشاری، حامد بهداد، امیر جعفری و سارا بهرامی و همچنین دریافت سیمرغ بلورین بازیگری توسط بهرام افشاری، از جمله آثار دارای ظرفیت تجاری در میان تولیدات جشنواره فجر به شمار میرود. با این حال، تا زمانی که قرارداد رسمی و تاریخ اکران آن اعلام نشود، نمیتوان آن را جزو برنامه قطعی تیرماه دانست.
از دیگر آثار مطرح برای تابستان، «غوطهور» به کارگردانی محمدجواد حکمی است؛ فیلمی اجتماعی و جنایی با بازی محسن قصابیان، آیدا ماهیانی، مهران غفوریان، پیام احمدینیا، مسعود کرامتی، رویا جاویدنیا، نسیم ادبی و سیاوش چراغیپور که سازندگانش از برنامه اکران آن در تابستان خبر دادهاند، اما زمان دقیق نمایش آن هنوز مشخص نیست.
فیلم «گیس» به کارگردانی محسن جسور نیز از دیگر گزینههای نیمه دوم تابستان محسوب میشود. تهیهکننده این فیلم گفته است نسخه جشنوارهای آن با اصلاحاتی در ریتم و تدوین همراه شده و گروه سازنده تلاش میکند آن را تا پایان تابستان به نمایش عمومی برساند. با این حال، این فیلم نیز در زمان تنظیم گزارش هنوز درخواست نهایی پروانه نمایش نداده و تاریخ قطعی اکران آن مشخص نشده است.
به این ترتیب، برخلاف تصوری که ممکن است از صف بلند فیلمهای تازه ایجاد شود، برنامه رسمی اکران فعلاً محدود است. در نتیجه، تداوم هرگونه رونق احتمالی در گیشه به این بستگی دارد که شورای صنفی نمایش در هفتههای آینده چه فیلمهایی را و با چه فاصله زمانی وارد بازار کند.
در این میان، بازگشایی سینماها با ادامه اجرای طرح قیمتگذاری شناور بلیت همراه شده است. طبق مصوبه شورای صنفی نمایش، بلیت سینماها در روزهای یکشنبه و سهشنبه نیمبها عرضه میشود. همچنین در روزهای شنبه، دوشنبه و چهارشنبه نیز سانسهای پیش از ساعت ۱۷ با نرخ نیمبها در اختیار مخاطبان قرار میگیرد.
بر همین اساس، یکشنبه ۲۱ تیرماه نخستین روز نیمبهای سراسری پس از بازگشایی سینماها خواهد بود و میتواند اولین نشانه قابل اندازهگیری از میزان تمایل مخاطبان برای بازگشت به سالنها به شمار رود. تجربه نخستین یکشنبه تخفیفدار در اردیبهشت امسال نشان داد تعداد تماشاگران نسبت به هفته قبل حدود ۴۰ درصد و میزان فروش حدود ۳۰ درصد افزایش یافته است. این آمار نشان میدهد تخفیف بلیت میتواند در کوتاهمدت تقاضا ایجاد کند، هرچند بهتنهایی قادر نیست ضعف محتوایی یا کمجاذبگی فیلمها را جبران کند.
از سوی دیگر، طرح «تسهیم از مبدأ فروش بلیت» نیز از ۱۸ خردادماه اجرایی شده است؛ سازوکاری که در آن سهم صاحبان فیلم و سینماداران از همان زمان فروش بلیت از یکدیگر تفکیک میشود. این تغییر میتواند به شفافتر شدن گردش مالی اکران و کاهش بخشی از اختلافات قدیمی میان سالنداران و پخشکنندگان کمک کند.
با این همه، تجربه ماههای اخیر نشان داده است که سیاستهای تخفیفی و تغییرات مالی تنها زمانی به نتیجه پایدار میرسند که فیلمی جذاب و متناسب با نیاز و سلیقه مخاطب روی پرده باشد. افزایش ۴۰ درصدی تعداد تماشاگران در یک روز نیمبها، هرچند امیدوارکننده است، اما برای بازگشت پایدار سینمادوستان کافی نیست. آنچه اهمیت بیشتری دارد، تکرار این استقبال در روزهای عادی و در طول چند هفته متوالی است.
ارسال دیدگاه