logo
پنج‌شنبه 23 مهر 1405 | پنجشنبه 15 اكتبر 2026 |
اخبار داغ
  1. وقتی شعارهای توسعه به ابتذال و رکود ختم شد/ از بیم و امید تا سقوط گیشه و محتوا
  2. پالس غربگراها به دشمن برای فشار به ملت! /از ورثه "هاشمی‌رفسنجانی" تا "ظریف" به دنبال عقب نشینی ملت در برابر آمریکا!
  3. انزوای ایران یا شکست راهبردی آمریکا؟
  4. قلعه‌نویی: دلیلی برای تغییر همکارانم نمی‌بینم/ هیچ وساطتی برای بیرانوند نمی‌کنم
  5. آیا پلتفرم‌ها قصه را قربانی الگوریتم‌های شبکه‌های اجتماعی کرده‌اند؟
  6. آقای روبیو؛ تاریخ بخوانید تا بفهمید دشمنان ایران چگونه زانو می زنند/ طعم تلخ شکست را به شما خواهیم چشاند
  7. چرا ناتوانی عربستان در برابر انصارالله یمن آشکار شد؟/ شکست رژیم سعودی در چند جبهه!
  8. مذاکرات دمشق و تل‌آویو زیر سایه تداوم اشغال؛ توافق امنیتی در هاله‌ای از ابهام
  9. توهم فروشی 105 دلاری بازار کاغذی؛ نفت فیزیکی از ۱۵۰ دلار گذشت
  10. گمانه‌زنی ممنوع؛ لطفا تکلیف این پرونده را سریعتر روشن کنید/ آسانی، استقلال و سه پرسش مهم
  11. سیستم طاغوتی نمایش در ایران
  12. آقای ظریف؛ مذاکرات شما جنگ را به کشور تحمیل کرد، آدرس غلط ندهید/ ایران درحال امتیازدهی بود که آمریکا جنگ را انتخاب کرد!
  13. اوکراین و اروپا برای ترامپ اولویت ندارد/ گازوئيل روسیه به این زودی ها به آمریکا نمی رسد
  14. زنگ خطر جمعیتی در ایران؛ از کاهش موالید تا شتاب سالمندی
  15. جام جهان‌نما؛ حافظ و معماری رندی، معنا و زمانه
  16. دیوان کیفری بین‌المللی زیر ضرب تحریم‌های آمریکا؛ پرونده نتانیاهو در کانون تقابل
  17. چند پرسش کلیدی درباره قرارداد یاسر آسانی و استقلال/ اثر حقوقی یک قرارداد مبهم؛ لطفا شفاف سازی کنید
  18. مقصر تولید فیلم‌هایی چون «خانم والده» چه کسانی هستند؟
  19. "مهسا" اسم رمز آشوب بود، اما "افتخاری" افتخار سيستان/ سلبریتی ها و رسوایی سکوت در برابر ترور یک زن ایرانی!
  20. دست یاری دراز کردن عربستان به سمت کشورهای‌دیگر اعتراف به ناتوانی در برابر انصارالله است/ مقامات سعودی دچار افسردگی شدند

شبکه‌های اجتماعی؛ خوب، بد و زشت

شبکه‌های اجتماعی؛ خوب، بد و زشت
«تمام مدرسه می‌دانند»، «نمی توانم هیچ کاری برای درست کردن این موضوع انجام دهم»، «فقط می‌خواهم از دست این بی‌آبرویی خلاص شوم.» این عبارات آخرین پست‌هایی بودند که آدری دختر 15 ساله کانادایی قبل از خودکشی در فیس بوک خود نوشته بود.
[

به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا به نقل از روزنامه ایران، در آوریل 2013 این دختر نوجوان پس از اینکه در یک پارتی بدلیل مصرف بیش از حد الکل کنترل خود را از دست می‌دهد، در یک ارتباط جنسی دسته جمعی با تعدادی از نوجوانان همسن قرار می‌گیرد. وی بعد ازاینکه متوجه می‌شود عکس‌های اتفاق آن شب در بین 1000 دانش‌آموز دبیرستانی که در آن درس می‌خواند منتشر شده است خودکشی می‌کند.

, شبکه اطلاع رسانی راه دانا,

گفته می‌شود یکی از دلایلی که سبب می‌شود تجاوز تأثیر ویران‌کننده‌ای برفرد داشته باشد این است که قربانی تجاوز احساس می‌کند به طور کامل کنترلش را روی بدن خود از دست داده است. بر این اساس وقتی شبکه‌های اجتماعی این امکان را فراهم کرده‌اند که حادثه وحشتناکی که قربانیان فقط در خلوت، ناخودآگاه وتنهایی خود از آن رنج می‌بردند هم‌اکنون در دسترس و معرض همگانی قرار گیرد احساس ناتوانی، آسیب‌پذیری و نامیدی را در قربانیان به طرز قابل ملاحظه‌ای افزایش می‌دهد.

,

در همین ارتباط یافته‌های یک تحقیق که توسط دانشگاه گالف انتاریو کانادا انجام شده است بیان می‌کند: «شبکه‌های اجتماعی باعث تسهیل و پایدار شدن الگوهای سوء‌استفاده‌های جنسی شده است در حالی که مردم بویژه دختران جوان اطلاعات بسیار کمی در خصوص ماهیت جنسی تجاوز‌ها و آزارهای آنلاین دارند و البته اکثریت خشونت‌های جنسی مرتبط با شبکه‌های مجازی نیز گزارش نمی‌شوند.»

,

باید دقت داشت یکی از جنبه‌های زشت شبکه‌های اجتماعی تسهیل بروز آسیب‌های نوظهوری است که اغلب در فضای مجازی رخ می‌دهند. طبق تعریف ارائه شده توسط صاحبنظران این عرصه، آسیب‌های مجازی «آسیب‌هایی هستند که گستره آنها نامحدود و متمایل به بی‌نهایت است و به سرعت در جهان دو فضایی شیوع پیدا می‌کند. هرچند فضای مجازی، فضایی قابل برنامه نویسی است و می‌توان در سطح آن را به گونه‌های مختلف برنامه‌ریزی کرد اما غیرخطی بودن دسترسی‌ها در این فضا موجب دشواری در بحث خواهد شد. آسیب دیجیتالی آسیبی غیرخطی است و به همین دلیل کنترل آن دشوار است زیرا امکان تحلیل و پیش‌بینی روندهای توزیعی و اشاعه آن بدرستی قابل برآورد نیست.»

,

در گزارش تحلیلی وضعیت آسیب‌های اجتماعی فضای مجازی که توسط کارشناسان دفتر امور آسیب‌های اجتماعی وزرات تعاون، کار و رفاه اجتماعی تهیه شده نیز عنوان شده است: «محلی بودن آسیب، فضای فیزیکی پیامدها و آسیب‌های ثانویه آن را محدود به محل می‌کند. دامنه محدود آسیب و آسیب‌های ثانویه، کنترل و درمان آن را ممکن‌تر می‌سازد. جهانی بودن آسیب مجازی گسترش سریع آن را موجب می‌شود ونه تنها برای فرد در محل اثرات شدیدتری دارد بلکه برای فرهنگ و اجتماع آن فرد نیز اثرات منفی به دنبال دارد. به دلیل ویژگی فرامحلی و جهان- محلی بودن، این فضا به سرعت از فضای محلی به فضاهای جهانی منتقل و از آن سو از فضاهای جهانی به فضاهای محلی انتقال می‌یابد. در فضای فیزیکی آسیب در بستر زمانی پدید می‌آید ودر امتداد یک خط اوج گرفته و سپس افول می‌کند اما در بستر غیر خطی یا به عبارت بهتر شبکه‌های آسیب ممکن است در یک یا چند نقطه پدیدار شود ولی از آنجا که در چند نقطه و به صورت شبکه های غیرخطی و در امتدادهای مختلف در حال انتشار است پایان واحدی ندارد.»

,

باید توجه داشت در عصری که حدود دو و نیم میلیارد نفر کاربر اینترنتی در جهان وجود دارد که یک میلیارد و 800 میلیون نفر آنان در شبکه‌های اجتماعی فعال هستند، طبیعی است که می‌توان انتظار داشت شبکه‌های اجتماعی در کنار ابعاد خوب و مثبت، جنبه‌های بد و زشتی نظیر گسترش آسیب‌های اجتماعی و تسهیل بروز جرائمی نظیر خشونت‌های جنسی را نیز داشته باشد.

,

اگر تسهیل انجام خشونت‌های جنسی را یکی از ابعاد «زشت» شبکه‌های مجازی در نظر بگیریم، تأثیرات منفی پزشکی بر کاربران را می‌توان جنبه «بد» شبکه‌های مجازی عنوان کرد. باید توجه داشت کاربران شبکه‌های اجتماعی بدلیل کاهش تماس‌های چهره به چهره و معتاد شدن در دنیای روابط مجازی با کلکسیونی از مخاطرات پزشکی نیز روبه‌رو می‌شوند. طبق برخی مطالعات انجام شده در امریکا، 53 درصد کاربران فیس بوک قبل از اینکه هرروز صبح تخت خواب را ترک کنند فیس بوک خود را چک می‌کنند و 35 درصد کاربران نیز بیش از 7 بار در روز به صفحه خود مراجعه می‌کنند.

,

آریک سیگمان یکی از محققان انجمن سلطنتی پزشکی در مطالعه‌ای که در سال 2010 انجام داده است عنوان می‌کند «شبکه‌های مجازی نقش بسیار تعیین‌کننده‌ای در ایزوله کردن افراد ایفا می‌کنند. فقدان ارتباط چهره به چهره می‌تواند نحوه کار ژن‌ها را تغییر دهد، واکنش سیستم ایمنی را دچار اختلال کند، بر عملکرد شریان‌های خونی تأثیر منفی داشته باشد و بر کارایی ذهنی اثر نامطلوب بگذارد.» در این تحقیق سیگمان گزارش می‌دهد حداقل 209 ژن در افرادی که دچار ایزوله اجتماعی هستند رفتار متفاوتی نسبت به سایر افراد نشان می‌دهد.

,

در یک پیمایش که با مشارکت 1000 نفر در امریکا انجام شده مشخص شده است که 25 درصد کاربران فیس بوک در حالی به خواب می‌روند که منتظر دریافت پست‌های دوستان فیس بوکی خود هستند و 63 درصد آنان نیز حتی در دستشویی کامنت‌های فیس بوک خود را می‌خوانند. از سوی دیگر یافته‌های مطالعات متعدد از تأثیر فیس بوک وشبکه‌های مجازی بر طلاق حکایت می‌کنند.

,

همین جا باید متذکر شد در کشور ما هم که طبق اعلام مراجع رسمی بیش از 40 میلیون نفر کاربر اینترتی وجود دارد آسیب‌های فضای مجازی روند رو به تصاعدی را نشان می‌دهد. طبق اعلام پلیس فتا جرایم سایبری در سال 90 نسبت به سال 89 رشد 8/3 درصدی داشته و در سال 91نیز نسبت به سال قبل آن رشد 120درصدی نشان می‌دهد که افزایش بسیار قابل توجه و تأمل برانگیزی است. این آمار و شواهد متعدد دیگر بویژه صفحه حوادث روزنامه‌های کشور (که روایتگر جرایم و آسیب‌های اجتماعی متعددِ در ارتباط با فضای مجازی و شبکه‌های اجتماعی است) نشان می‌دهد باید آسیب‌های اجتماعی مرتبط با شبکه‌های مجازی به عنوان یک واقعیت اجتماعی پذیرفته شود و برای کنترل و کاهش آن تدبیر شود.

,

به هرترتیب با نگاهی واقع بینانه به شبکه‌های مجازی و پتانسیل و ظرفیت گسترده‌ای که در این حوزه هم ازبعد تهدید و هم ازبعد فرصت وجود دارد، ضرورت دارد جامعه شناسان و تحلیلگران مسائل اجتماعی به همراه متخصصان سایبری از ابعاد و زوایای مختلف مشکلات و چالش‌های فرهنگی و اجتماعی این فضا را مورد ارزیابی و واکاوی قرار دهند تا یافته‌ها و نتایج آن در سیاست گذاری‌ها و برنامه‌ریزی ‌های کلی کشور مورد استفاده قرار گیرد همچنین باید متذکر شد که شبکه‌های مجازی دارای جنبه‌های خوب، بد و زشتی هستند و ناآگاهی شهروندان بویژه کاربران و مصرف کنندگان این ابزار از مخاطرات این شبکه‌ها باعث شده است که کاربران و مخاطبان نسبت به آسیب‌های مرتبط با فضای مجازی بشدت آسیب پذیر‌تر باشند. لذا با توجه به گسترش روزافزون ابزار‌های نوین ارتباطی و اقبال عمومی نسبت به استفاده از ابزار فضای مجازی، باید یک جنبش همگانی با هدف افزایش اطلاعات و آگاهی کاربران اینترنتی شکل گیرد تا آسیب‌پذیری آنان را در فضای مجازی به حداقل برساند.

,

نا گفته نماند مواجهه با شبکه‌های مجازی در شرایط کنونی یک موضوع فرابخشی است و دولت به تنهایی نمی‌تواند از عهده آن برآید بلکه باید نقش و سهم هریک از اجزای جامعه همچون نهادهای مدنی، دانشگاه‌ها، مجلس شورای اسلامی، صدا و سیما، رسانه‌ها و دیگر دستگاه‌های اجرایی و فرهنگی کشور در برخورد با این پدیده اجتماعی مشخص شود تا بتوان نقاط ضعف و قوت آن را تحلیل و ارزیابی کرد.

,

روزبه کردونی

,

مدیر کل دفتر امور آسیب‌های اجتماعی وزارت تعاون، کار ورفاه اجتماعی

, مدیر کل دفتر امور آسیب‌های اجتماعی وزارت تعاون، کار ورفاه اجتماعی,

 

,

 

,

انتهای پیام/ف

, انتهای پیام/ف]

به اشتراک گذاری این مطلب!

ارسال دیدگاه