یادداشت/
شادی و نشاط از دیدگاه اسلام
شادی و نشاط یک امر غریزی و طبیعی واز هیجان های مفید ـ در مقابل هیجانات زیانبار همچون غصه ، خشم و ناکامی ـ است .[
به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا به نقل از صدای سراب به مناسبت تقارن ایام فاطمیه با عید نوروز حجت الاسلام والمسلمین جواد بختیاری طی یادداشتی نوشت:
, شبکه اطلاع رسانی راه دانا , صدای سراب,مقدمه :
, مقدمه :,اگر غرائز طبیعی و فطری انسان ، به نحو مطلوب ارضاء نشود انسان توانایی صعود به قله کمال و رسیدن به اوج انسانیت را نخواهد داشت . به همین جهت همان طور که از محرمات در اسلام نهی شده، استفاده از مواهب والطاف الهی وزیبایی های طبیعت سفارش شده است . نشاط و شادی یکی از ویژگی انسا ن می باشد و به زندگی آدمی معنا بخشیده و او را در دیگر فعالیت ها و نیل به اهداف الهی تقویت می کند .
,بدون شک اصل شاد بودن یک امرمطلوبِ فطری است و جزء نعمت هایی است که خداوند متعال و عده اعطای آن را به مؤمنان در روز قیامت داده است ؛ «وجوه یومئذ ناعمه[۱]؛ چهره های مؤمنان در بهشت بسیار شاداب و خُرم است .» در جای دیگر می فرماید ؛ «ینقلب الی اهله مسرورا [۲]؛ مومن پس از محاسبه ، نزد اهل وعیالش ، در حال که بسیار شاد و وخندان است ، باز می گردد» . بی شک انسان فطرتاً طالب خوشی ، شادی و سروراست.به همین جهت است وقتی مؤمنان در روز قیامت وارد بهشت میشود می گویند ؛ «الحمد الله الذی اذهب عنا الحرن[۳] ؛ خدا را ستایش می کنند که حزن و اندوه را از آنان بر داشت یعنی دوران حزن و اندوه و غمی که در دنیا داشتند سپری شد و زمانی که وارد بهشت می شوند ، دیگر از حزن و اندوه خبری نیست. [۴]
, وجوه یومئذ ناعمه[۱], [۱], [۱], ینقلب الی اهله مسرورا, [۲], الحمد الله الذی اذهب عنا الحرن[۳] ؛, [۳], [۳], [۴],,
تعریف شادی و نشاط
,وقتی آدمی نیازهایش ارضا می شود و به چیزهای مورد علاقه اش دست می بابد احساس و هیجانی در او پدید می آید که از آن به شادابی و نشاط تعبیر می شود. از این رو چنان که اشاره شد شادی و نشاط یک امر غریزی و طبیعی واز هیجان های مفید ـ در مقابل هیجانات زیانبار همچون غصه ، خشم و ناکامی ـ است .[۵]
, [۵],,
اسلام و شادی
,اسلام دینی است که براساس فطرت انسان وبا توجه به غرایزانسانی احکام ومعارف دینی خویش بیان فرموده است، بنابراین در بیانات اهل البیت علیهم السلام شادکردن دیگران امری مطلوب شموده شده است، به چند نمونه از این اشاره می شود ؛
, علیهم السلام,۱)حضرت امام باقرعلیه السلام فرمودند : تبسّم شخصی در روی بردار مؤمنش و زدودن غم از چهره مؤمن حسنه محسوب می شود، محبوب ترین عبادت نزد خداوند متعال خوشحال نمودن و مسرور کردن مؤمن است .[۶]
, علیه السلام , [۶],۲) حضرت امام صادق علیه السلام فرمودند : اگر یکی از شما برادر مؤمن خود را شاد کند ، فکر نکند که فقط او را شاد کرده ، به خدا قسم ما را شاد کرده است به خدا قسم این شادی در دل رسول الله صلی الله علیه و اله و سلم وارده کرده است. [۷]
, علیه السلام , صلی الله علیه و اله و سلم, [۷],۳) امام سجاد علیه السلام از رسول خدا صلی الله علیه و اله و سلم نقل می فرمایند ؛که همانا بهترین اعمال به سوی خداوند عز و جل خوشحال ساختن و مسرور نمودن مؤمنین است . [۸]
, علیه السلام , صلی الله علیه و اله و سلم, [۸],۴) امام صادق علیه السلام فرمودند ؛ خداوند به حضرت داوود علیه السلام وحی فرمود : که همانا بنده ای از بندگان من حسنه ای به جا آوردو به سبب آن بهشت را بر وی مباح گردانم ، حضرت داوود علیه السلام عرض کرد پروردگارا آن کدام حسنه است ؟ خداوند فرمود : بنده مؤمن مرا خوشحال سازد اگر چه به یک دانه خرما باشد .[۹]
, علیه السلام , علیه السلام , علیه السلام , [۹],۵) امیرالمؤمنین مولا امام علی علیه السلام فرمودند ؛ ای کمیل خویشان خود را امر کن که روز در پی تحصیل اخلاق نیکو باشند و شب در پی رفع نیاز، نیازمندی ( اگر چه آن در خواب باشد) بکوشند.سوگند به خدایی که تمام صداها را می شنود ، هر کس دلی را شاد کند ، تلخی مصیبت را بزداید. [۱۰]
, علیه السلام , [۱۰],با توجه به روایات یاد شده و دیگر روایات اهل البیت علیهم السلام از جمله دستوراتی راجع به نوع و رنگ لباس، همه این ها بیان روشنی است بر این مطلب که اسلام اصل شادی و نشاط وشاد کردن دیگران را یک عمل نیکو دانسته بلکه آن در ردیف عبادت قرار داده است. توجه به این نکته لازم و ضروری است،که کدام شادی مطلوب نظر اسلام است ؟ آیا از منظر اسلام هر نوع شادی و نشاط صحیح است یا باید در چهار چوب خاصی شادی نمود؟
, علیهم السلام, اسلام اصل شادی و نشاط وشاد کردن دیگران را یک عمل نیکو دانسته بلکه آن در ردیف عبادت قرار داده است., توجه به این نکته لازم و ضروری است،که کدام شادی مطلوب نظر اسلام است ؟,,
شادی مطلوب از منظر اسلام
,طبق نظام ارزشی اسلام ، مطلوبیت واقعی هر چیزی زمانی است که در مسیر مطلوبیت نهایی و سعادت ابدی انسان باشد . اگر شادی های دنیوی انسان در راستای کمک به شادی آخرت او باشد ، بسیار پسندیده و مطلوب است .انسانی که افسردگی مطلق دارد، برای انجام هیچ کاری( دنیوی و اُخروی) قدرت و حوصله ندارد.کسی که نشاط ندارد نه به درد دنیا و آخرت خودش می خورد و نه به درد دنیا وآخرت دیگران کاری می تواند انجام دهد. حزن و اندهی که انسان را از کار و زندگی باز دارد و باعث شود که فرد نه به کار دنیا برسد و نه به کار آخرت ، در واقع نوعی بیماری است و هیچ گونه مطلوبیتی ندارد .آن حالت نشاطی که انسان را قادر به انجام کارهای دنیوی و آخرتی خودش می کنند از نظر اسلام مطلوبیت دارد . بنابر این هر نوع شادی که در جهت کمال معنوی انسان باشد مطلوب است .[۱۱]
, [۱۱], [۱۱],,
,
خطر شادی
,,
شادی های دنیوی که مؤمنان درزندگی خودشان دارند به این منظور است که برای انجام عبادات و وظایفشان نشاطی داشنته باشند . مزاح خصوصاً در مسافرت در حدی که افراط نباشد و موجب لغو و اتلاف وقت نگردد مطلوب است ، همچنین اگر در مزاح و شادی تمسخر ،توهین و اذیت دیگران را به دنبال نداشته باشد مطلوب و مورد قبول و تأکید اسلام است.این که گفتیم شاد کردن دیگران ثواب دارد نه هر شادکردنی بلکه آن شادی و سروری که در جهت تکامل انسانی باشد و لا اقل موجب شود که موانع عبادت و تکامل انسان برطرف گردد، تا در راه انجام وظایفش نشاطی پیدا کند. حضرت امام سجاد علیهم السلام در یکی از مناجات هایش عرض می کند؛
, علیهم السلام,” الهی . . . واستغفرک من کل لذّه بغیر ذکرک؛ خدایا طلب آمرزش جویم از هر لذتی که برده ام بی یاد تو ! “[۱۲]
, ” الهی . . . واستغفرک من کل لذّه بغیر ذکرک؛ خدایا طلب آمرزش جویم از هر لذتی که برده ام بی یاد تو ! “, [۱۲], [۱۲], [۱۲],به طورکلی ملاک در شادی و مزاح با دیگران باید حدود الهی رعایت شود، یعنی با گناه، معصیت و تمسخر و توهین دیگران شادی نکردن. [۱۳]
, به طورکلی ملاک در شادی و مزاح با دیگران باید حدود الهی رعایت شود، یعنی با گناه، معصیت و تمسخر و توهین دیگران شادی نکردن. [۱۳] , [۱۳], [۱۳],,
گونه های شادابی
, گونه های شادابی,,
در این قسمت فقط به عنوان های نشاط و شادابی اشاره می شود ان شاء الله در یک فرصت دیگری شرح داده می شود؛
,۱) ایمان ۲) طبیعت ۳) ورزش ۴) شوخ طبعی ۵) آراستگی ۶) رفاقت ۷) گردش) ازدواج
,والسلام ـ بختیاری
, والسلام ـ بختیاری,- سوره مبارکه غاشیه / ۸ .
- سوره مبارکه انشقاق / ۹٫
- سوره مبارکه فاطر / ۳۴٫
- ر.ک. استاد مصباح یزدی ، پندهای امام صادق علیه السلام به ره جویان صادق ، ص ۱۰۱– ۱۰۴٫
- دکتر احمد حائری ، ره توشه ۴۴ ، ص۶۳٫
- اصول کافی ، ج۲ ، ص ۱۸۸٫
- همان ، ص ۱۸۹٫
- همان ، ص۱۸۸٫
- همان ، ص ۱۸۸٫
- نهج البلاغه ، حکمت ۲۵۷ ، مرحوم دشتی .
- ر.ک پندهای امام صادق علیه السلام به ره جویان صادق ، ۱۰۵ ـ ۱۰۸ .
- مفاتیح الجنان ، مناجات خمس عشره ،مناجات الذاکرین .
- ر.ک پندهای امام صادق علیه السلام به ره جویان صادق ،۱۰۸ ـ ۱۱۰٫
ارسال دیدگاه