از دَمپُختک شب عید گرفته تا "ˈالَک و دولَک"ˈ بازی در قم
مردم قم نیز همچون دیگر اقوام ایرانی و شهرها و مناطق کشورمان، آیینها، جشن و آدابورسوم مختلفی در مراسمهای غم و شادی خود داشتهاند که این شهر را نسبت به دیگر نقاط مختلف کشور متمایز و متفاوت میکند.[
به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا به نقل از پایگاه خبری تحلیلی کریمه، آدابورسوم هر ملت و جامعهای ریشه در اعتقادات، باورها و فرهنگ آن مردم دارد که درگذر زمان دستخوش تغییراتی نیز میشود ولی باید نسبت به حفظ و پاسداشت این رسوم زیبا حساس بود تا این زیباییها نیز به نسلهای آینده منتقل شود.
, شبکه اطلاع رسانی راه دانا, پایگاه خبری تحلیلی کریمه, پایگاه خبری تحلیلی کریمه, پایگاه خبری تحلیلی کریمه, پایگاه خبری تحلیلی کریمه,امروزه با توجه به تغییر در سبک زندگی، نمیتوان این آیین و سنن که ریشه در باورهای مردم دارد را نادیده گرفت و بیمهابا در دنیای مدرن و سرد صنعتی غرق شد و چشم بر اینهمه زیبایی هنرمندانه بست و از حفظ و احیای آن غافل بود.
,دراینبین مردم قم نیز همچون دیگر اقوام ایرانی و شهرها و مناطق کشورمان، آیینها، جشن و آدابورسوم مختلفی در مراسمهای غم و شادی خود داشتهاند که این شهر را نسبت به دیگر نقاط مختلف کشور متمایز و متفاوت میکند.
,چهارشنبهسوری
, چهارشنبهسوری,یکی از آیینهایی که پیش از عید نوروز در کشور و قم بهطور ویژه برگزار میشود که در گونه اصیل این مراسم جوانان برای آتشافروزی در غروب آخرین سهشنبه سال، بوته و خارهایی را از بیابان جمعآوری میکنند و با جمعآوری هفت پشته از آنها و آتش زدن به آن از روی آتش میپرند.
,همچنین در مراسم چهارشنبهسوری روستایی برخی افراد به در منازل روستا رفته و دستمالی به آن خانهها پرتاب میکنند و صاحبخانه داخل دستمال، پول و آجیل یا تخممرغ رنگی میگذارد و صاحب دستمال آن را برمیدارد.
,از دیگر رسمهای قابلتوجه و سازنده در خصوص مراسم چهارشنبهسوری در قم میتوان به این نکته اشاره کرد که مردم در کنار برگزاری این مراسم کوزهای را در گوشهای قرار میدادند تا مردم بتوانند صدقات و هدایای نقدی خود را در آن بریزند و در پایان وجوه جمعآوریشده در اختیار نیازمندان قرار میگرفت.
,پخت دمپختک در شب عید
, پخت دمپختک در شب عید,از دیگر رسومی که میتوان در ایام نوروز در قم به آن اشاره کرد غذای شب عید است، درگذشته خانوادههای متوسط و مرفه شب عید سبزیپلو و برنجی با سبزی طبخ میکردند و خانوادههای محروم نیز غذایی به اسم ˈدمپختکˈ برای خانواده خود آماده میکردند.
,این در حالی است که غذای مردم قم درگذشته در طول سال نوعی آبگوشت بود و پختن برنج برای بسیاری از خانوادهها یک استثناء و مخصوص شب عید بوده و یک ضیافت خانوادگی محسوب میشده است.
,همچنین غذایی با عنوان چنگال که اغلب در خانوادههای کشاورز برای شب عید پخته میشد نیز در آیینهای نوروز قم قابلذکر است. این غذا ترکیبی از شیر، شکر، روغن حیوانی، نان خانگی، مغز گردو و کشمش است که بهصورت خمیر میآوردند و برش میدادند بو به همان صورت مورداستفاده قرار میگرفت.
,ماهی سنتی پابرجا
, ماهی سنتی پابرجا,معمولاً در شب عید ماهی پلو بخوردند و در روز اول عید باید رشتهپلو خورد تا به این وسیله در سال جدید سررشته کارها دستشان آمده و تا پایان سال از دستشان خارج نشود.
,هفتسین قمیها
, هفتسین قمیها,تمام اجزای تشکیلدهنده سفره هفتسین به شکلی در سفره قرار میگیرند. بهطورکلی، قرار دادن خوردنیها برای آن است، که در تمام طول سال جدید، زندگی و سفرهشان دارای روزی و خبر و برکت باشد. قرار دادن آینه برای یکرنگی و رفع کدورتهاست.
, .,تخممرغ رنگ کرده به نیت برکت و روزی اعضای خانواده است و معمولاً به تعداد افراد سر سفره میگذارند. شمع روشن به معنای روشنایی خانه و طول عمر اعضای آن میباشد. شمعهای سر سفره هفتسین را باید با یک برگ سبز و یا نقلونباتی خاموش کرد و معمولاً هم به تعداد افراد خانواده و یکی هم برای سلامتی و طول عمر امام زمان (عج) در سر سفره نوروز شمع روشن میکنند. آب نشانه صافی و پاکی و گشایش در کارهاست.
,مراسم تحویل سال نو و ایام نوروز
, مراسم تحویل سال نو و ایام نوروز,مردم قم از گذشته در هنگام تحویل سال به همراه زائران از سراسر کشور در حرم حضرت معصومه (س) حضور مییابند و با خواندن دعای تحویل، سال جدید را آغاز میکنند و در لحظه تحویل سال با پخش نقل و شیرینی و گلاب، این ایام را به یکدیگر تبریک گفته و درنهایت مراسم گلباران ضریح مطهر را انجام میدهند.
,درگذشته در اغلب خانوادههای بزرگ قمی رسم بر آن بوده است که مراسم تحویل سال را در خانه بزرگ خاندان جمع میشدند و ساعات اولیه تحویل سال را در کنار یکدیگر با خوردن شیرینی، شکلات، کسمه(نوعی شیرینی محلی)، میوه، گندم و شاه دانه بو داده به شادی میگذراندند.
,عیدی دادن از دیگر رسوم در استان قم است که اغلب با دادن پول و شیرینی به کوچکترها پاس داشته میشود و درگذشته جوانان و نوجوانان پس از دریافت عیدی، خود را به مغازهای میرساندند و با عیدی خود نوشابههای لیمونادی میخریدند و روز اول عید با دربهای این نوشابهها بازیای با عنوان ˈدر لیمونادبازیˈ انجام میدادند.
,روز اول عید نیز همه فامیل در خانه پسر بزرگ جمع میشدند و در روز دوم به خانه پسر دوم میرفتند و تا پایان عید مراسم عیددیدنی را به این شکل میگذراندند.
,
خلاصه اینکه اون قدیما دیدوبازدیدها به سه روز اول عید خلاصه میشده است روز اول جوانان و میانسالان به بازدید بزرگترها میرفتند.
روز دوم نوبت بزرگترها ومیانسالان بود تا در خانه بمانند و روز سوم کوچکترها در خانه میمانند تا بزرگترها ومیانسالان بازدید آنها را پاسخ دهند. مدتزمان بازدید خیلی کوتاه بود حدود ۵ تا ۱۰دقیقه.
,
در این سه روز مردم سفره میانداختند و انواع شیرینیجات خانگی آجیلهای محلی را سر سفر میگذاشتند و در بعضی از سفرهای اعیانها میوه دیده میشد.
,سنت عید دیدنی
, سنت عید دیدنی,بعد از تحویل سال نو رسم عید دیدنی نیز از رسوم بسیار نیکوی مردم قم است، به این شکل که ابتدا کوچکترها به دیدن بزرگترها میروند و از آنها عیدی میگیرند که این عیدی میتواند پول و یا چیزهای دیگر باشد.
,برای مثال در برخی مناطق قم بزرگترها کلهقند و یا تخممرغ رنگشده را بهعنوان عیدی به کوچکترها میدهند.
,همگی به روبوسی مشغول شده و فرارسیدن سال جدید را به یکدیگر تبریک میگفتند و پسازآنکه بزرگترها عیدیهای کوچکترها را که معمولاً سکه و یا اسکناس بوده است از لای قرآن کریم درآورده و به آنها میدادند پسازآن بسته به هنگام تحویل سال که اگر روز باشد فوراً افراد کوچکتر فامیل به دیدن بزرگترها رهسپار میشوند و معمولاً ناهار یا شام روز اول عید را در منازل بزرگان خویش صرف میکنند.
,رسم هدیه دادن
, رسم هدیه دادن,همچنین میتوان به برخی از رسوم مربوط به هدیه دادن در این ایام اشاره کرد که هدایایی بهتناسب افراد و موفقیتهایی که در آن سال کسب کردهاند، مانند ازدواج، دانشگاه و یا فرزنددار شدن از سوی بزرگان فامیل در نظر گرفته میشود که در این روز به افراد داده میشود.
,خانوادهها درگذشته با خوراکیهای زیادی چون شیرینی کسمه، آجیل، جوزه قند، باسلوق و نخودچی و کشمش و میوه از میهمانان خود پذیرایی میکردند و امروز شیرینیهای جدید و انواع آجیل ارزان و گران جای آن را گرفته است.
,بازیهای محلی قم
, بازیهای محلی قم,در ایام عید به دلیل فراغت بال بیشتر خانوادهها، اعضای خانواده فرصت بیشتری برای بازی نیز داشتند.
,در قم بازیهایی با عنوان ˈدُرنا به خطˈ، ˈکول کولیتاˈ، ˈخرپشتکˈ، ˈبُل بگیر بالا (توپ بکش)ˈ، ˈشاطر نونت خمیرهˈ، قایم موشک (باشک)ˈ، ˈمره بازیˈ، ˈجوجو گندمˈ، ˈهفت سنگˈ، ˈالک و دولکˈ و ˈقاب بازیˈ انجام میشد که هنوز برخی از آنها زنده مانده است و طرفداران زیادی دارد.
,بازی الک دولک، یک بازی بسیار پرطرفدار در قم بود که نوجوان و جوانان قمی آن را در ایام مختلف سال حتی درکوچه پسکوچهها تنگ و باریک محلههای قدیمی هم انجام میدادند، اما در روز 13 بدر که خانوادهها به دامن دشت و طبیعت میرفتند، فضای بسیار مناسبی برای انجام این بازی فراهم میشد و حتی بزرگسالان خانواده را نیز بهسوی خود میکشاند.
,تخممرغبازی
, تخممرغبازی,یکی دیگر از رسوم نوروز در قم بهخصوص در میان جوانترها، تخممرغبازی با تخممرغهایی است که از بزرگترها هدیه گرفتهاند.
,به این شکل که یکطرف بازی، تخممرغ خود را در دست میگیرد و قسمتی از آن را باز میگذارد تا طرف مقابل با تخممرغ خود روی آن ضربه بزند اگر تخممرغ بشکند طرف ضربه زننده برنده شده و فرد بازنده باید تخممرغ شکسته را تحویل فرد برنده دهد و این بار نوبت طرف مقابل است تا با تخممرغ خود به دیگری ضربه بزند و آن را بشکند این کار تا جایی ادامه پیدا میکند که تخممرغهای یکطرف تمام شود و به این ترتیب برنده و بازنده مشخص میشوند.
,سبزه آب دادن در روز دوازدهم فروردین
, سبزه آب دادن در روز دوازدهم فروردین,روز دوازدهم فروردینماه نیز مردم قم به کنار رودخانهها میروند و سبزههایی را که برای سفره هفتسین سبز کردهاند را به آب میاندازند و بر این باورند که با این کار درد و بلای خود و خانوادهشان را به آب میدهند.
,همچنین در برخی از روستاهای قم در این روز و در کنار رودخانهها تازهدامادها به تعداد اعضای فامیل بستنی میخرند و بین اقوام بهخصوص فامیل عروس پخش میکنند.
,مراسم سیزدهبدر
, مراسم سیزدهبدر,آخرین روز مراسم نوروز، سیزدهبدر است که مردم قم نیز مانند سایر مردمان و اقوام ایرانی در این روز بهصورت گروهی و یکپارچه به کنار آب و نواحی سرسبز و متنوع و یا زیارتگاههای پرتعداد اطراف شهر رفته و تا نزدیک غروب در آنجا میمانند.
,این رسم تا گذشتههای نهچندان دور چنان فراگیر بود که در روز سیزدهبدر کمتر کسی را میشد در سطح شهر پیدا کرد و همهگیر بودن این سنت و باور به نحس بودن این روز چنان عمیق بود که هر کس سعی میکرد به هر ترتیبی که شده، در شهر نماند.
,این نوع نگاه خرافی به 13 بدر طی سالهای اخیر و بافرهنگ سازی و ترویج فرهنگ انس با طبیعت، دگرگونشده است و شهر قم در روز 13 بدر نیز همچنان پویا و سرزنده است.
,سبزه گره زدن در روز سیزدهم فروردینماه
, سبزه گره زدن در روز سیزدهم فروردینماه,آخرین روز مراسم نوروز نیز روز سیزدهبدر است که در این روز اهل قم به همراه تمام اعضای خانواده به دامن طبیعت بهخصوص به کنار رودخانهها و آبهای روان میروند و روزی شاد و بهیادماندنی را به همراه خانواده میگذرانند. یکی از آدابورسومی که مردم قم در این روز انجام میدهند گره زدن سبزه است. به این شکل که دختر و پسرهای دم بخت دو دسته سبزه را به نیت پیوند بین دو زوج گره میزدند تا در سال جدید بختشان باز شود.
,انتهای پیام/پ
]
ارسال دیدگاه