آئین چهارشنبه سوری؛ از برافروختن آتش تا صداهای ناهنجار امروز

به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا به نقل از نوای آبیدر، چهارشنبه آخر سال (چهارشنبه سوری) قدمتی 1700 ساله دارد و به ایران زمان زرتشت بازمی گردد.

این آئین، نام جشنی است که تغییر یافته مراسم باستانی پنج روز آخر سال به نام پنجه دزدیده یا اندرگاه است. این جشن برگرفته از آیین زرتشتی است که ایرانیان از ۱۷۰۰ سال پیش از میلاد تاکنون در پنج روز آخر هر سال، آن را با برافروختن آتش و جشن و شادی در کنار آن برگزار می‌کنند.

در شاهنامه فردوسی اشاره‌هایی درباره بزم چهارشنبه‌ای در نزدیکی نوروز وجود دارد که نشان دهنده کهن بودن این جشن است. مراسم سنتی مربوط به این جشن ملی، از دیرباز در فرهنگ سنتی مردمان ایران زنده نگاه داشته شده‌است.

واژه «چهارشنبه‌سوری» از دو واژه چهارشنبه که نام یکی از روزهای هفته‌است و سوری که به معنی سرخ است ساخته شده‌است. آتش بزرگی تا صبح زود و برآمدن خورشید روشن نگه داشته می‌شود که این آتش معمولا در بعد از ظهر زمانی که مردم آتش روشن می‌کنند و از آن می‌پرند آغاز می‌شود و در زمان پریدن می‌خوانند: «زردی من از تو، سرخی تو از من» در واقع این جمله نشانگر یک تطهیر و پاک‌سازی مذهبی است.

جدای از مراسمات خاص گذشته و پیشینه آن، امروز چهارنشبه آخر سال، دیگر آن رنگ و بوی تاریخی خود را در ایران ندارد و با فرهنگ های نامنوس ترقه بازی، انفجارهای خیابانی و دیگر کارهای پرخطر آمیخته شده است.

این کارهای پرخطر که بعضاً توسط جوانان و نوجوانان انجام می شود، خطرات جانی بسیاری نظیر سوختگی، نقص عضو و حتی مرگ را برای آنان رقم زده است.

استفاده از مواد محترقه دستی، پرتاپ کردن کپسول گاز به درون آتش و دیگر کارهای بسیار خطرناک از جمله مواردی است که در نظرسنجی های انجام گرفته در بین جوانان به آن پاسخ داده شده است.

در سال گذشته 31 مجروح ثبت شده در بیمارستان ها و مراکز درمانی در کشور بود که ممکن است این امار به دلیل مراجعه نکردن مصدومین بیشتر بوده باشد.

در سال 92 نیز متاسفانه سه نفر در چهارشنبه آخر سال جان خود را از دست دادند که نشان می دهد هنوز فرهنگ سازی صحیحی از سوی مسئولین و خانواده ها صورت نگرفته است.

هرساله با نزدیک شدن به این ایام، صدا و سیما آمار و تصاویری از مجروحین سالهای قبل را نشان می دهد تا شاید تلنگری بر جوانان این مرز و بوم باشد که رسوم چهارشنبه سوری برافروختن آتش و شاد بودن همراه خانواده به دور آتش است، نه انفجار ترقه های آنچنانی، و ایجاد سرو صدای ناهنجار که تبعات جانی بعدی را به همراه داشته باشد.

در کنار خطرات جانی این موضوع، خرج پول های هنگفت بر سر خرید این مواد منفجره نیز در نوع خود بی نظیر است.

تنها در پایتخت در سال گذشته، بیش از 6 میلیارد تومان صرف هزینه خرید مواد محترقه شد که در نوع خود آماری کم نظیر و جای بحث دارد.

در کُردستان نیز هر ساله در ایام نزدیک به چهارشنبه سوری آمار خرید و صرف هزینه های آنچنانی بر سر مواد محترقه بالا می رود و به وفور می توان آن را در سطح خیابان های شهر پیدا کرد.

شاید بتوان گفت که ایران جزء معدود کشورهایی است که برای یک تا 2 ساعت شادی و دور هم بودن که اصل آن نیز فراموش شده است، هزینه های هنگفتی را برای آتش زدن و سوزاندن صرف می کند.

در این میان نقش خانواده ها برای فرهنگ سازی صحیح، مدارس در راستای آموزش و بازگو کردن فرهنگ های اصیل ایرانی و همچنین رسانه ها و صدا و سیما در راستای اطلاع رسانی دقیق بسیار کلیدی است.

رعایت نکات زیر نیز در بالا بردن ضریب امنیت در این روز خالی از لطف نیست:

1. در صورت روشن کردن آتش، حجم آن کم و از هیزم، کارتن خالی و امثال آن که دارای شعله زیاد باشند، استفاده نشود و از ریختن مواد سریع‌الاشتعال مانند نفت، بنزین و ... بر روی آتش، از قرار دادن ظروف تحت فشار از جمله کپسول، اسپری، حشره‌کش‌ها و ... بر روی آتش همچنین از نگهداری مواد محترقه و وسایل آتش‌بازی (حتی وسایل و مواد استاندارد) در نزدیکی وسایل حرارتی و برقی برای حفظ سلامتی خود و دیگران جداً خودداری کنید.

2. جوانان از پرتاب فشفشه و موشک بر روی شاخه درختان، پشت‌بام و بالکن منازل خودداری کنند و مواد محترقه، آتش‌گیر و انفجاری حتی به مقادیر بسیار کم را در جیب لباس یا کیف حمل نکنند و در هنگام پریدن از روی آتش از البسه بزرگ و گشاد و از نوع آتش‌گیر استفاده نکرده و حتی‌الامکان در اینگونه محافل تجمع نکنند.

3. وجود کپسول خاموش‌کننده آتش‌نشانی پودری در نزدیک محوطه آتش، دسترس به آب در مواقع آتش‌بازی برای اطفای حریق، اطمینان از خاموش بودن آتش و سرد کردن آن به وسیله آب بعد از اتمام مراسم، پرهیز از برپایی آتش در معابر باریک و در نزدیکی پست‌های برق یا ایستگاه‌های تقلیل فشار گاز، پارکینگ‌های عمومی، حجیم و غیرقابل مهار به عنوان نکات ایمنی نام برد که در حین و بعداز آتش بازی باید مورد توجه قرار گیرد.

4. مردم در صورت بروز هرگونه حریق و یا حادثه ضمن حفظ خونسردی در اسرع وقت با تلفن 125(ستاد فرماندهی سازمان آتش نشانی)و 115 (پایگاه اورژانس)تماس گرفته و مراتب را با ذکر نوع حادثه و نشانی دقیق اطلاع دهند.

امید است مسئولین امر نیز بر این موضوع توجه کافی را داشته باشند تا چهارشنبه آخر سال 93 نیز با کمترین حوادث و حتی بدون حادثه به پایان برسد و تک تک خانواده های ایران زمین و کُردستان شب نوروز را با خوشی و شادی کنار هم سپری کنند.

انتهای پیام/ر