نگاهی به شهرستان سرپل ذهاب باسابقه سکونت در دوران نوسنگی
این شهرستان به لحاظ پیشینه تمدن تاریخی و باستانی دارای آثار متعددی حدوداً سی و دو اثر بوده که میتوان از آثار دوره اسلامی بقعه مبارکه احمد ابن اسحاق از محدثین و صحابه ائمه و وکیل خاص امام حسن عسگری و ملاقات کننده امام زمان (عج) و سفیر خاص آن امام همام در قم بوده که مدفن ایشان از گذشتههای دور دراین شهرستان همواره ملجاء و مورد توجه ارادتمندان بوده و می باشد.[
به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا به نقل از پایگاه خبری تحلیلی بازی دراز 1404/موقعیت جغرافیایی و اقلیمی :
, شبکه اطلاع رسانی راه دانا, بازی دراز 1404,
سرپل ذهاب در کنار ویرانههای شهر قدیمی حلوان بنا شده و قلعه مخروبهای نیز در نزدیکی آن قرار دارد.
سرپل ذهاب به عنوان دژ و پایگاه مرزی ایران باستان بوده که در زمان حمله عرب ها به ایران از بین رفته و تنها آثاری از پایه های آجری آن بر جای مانده است.
شهرستان سرپل ذهاب حدود یکصد هزار نفر جمعیت دارد و با مساحتی بالغ بر یک هزار و ۲۷۱کیلومتر در ۴۵ درجه و ۵۲ دقیقه طول شرقی و ۳۴ در جه و ۲۴ درجه عرض جغرافیایی در غرب کشور ایران و منتهی الیه شیب ارتفاعات زاگرس بر سر راه بین المللی تهران – بغداد موسوم به جاده کربلاقراردارد.
این شهرستان با قدمتی بالغ بر ۲۸۰۰ سال قبل ازمیلاد حضرت مسیح با فاصله ۶۶۵ کیلومتری از تهران واقع گردیدهاست و از شهرستانهای مرزی و باستانی و زر خیز استان کرمانشاه است.
این شهرستان هم اکنون نیز یکی از مهمترین مناطق استان کرمانشاه را تشکیل میدهد.
صنایع دستی شهرستان سرپلذهابرا قالی، گلیم و جاجیم که محصولات آنها با نقش های زیبا و مرغوب تزیینداده می شوند تشکیل میدهند.
این شهرستان از شمال به شهرستان جوانرود، از غرب به شهرستان قصرشیرین و کشور عراق، از شرق به شهرستان اسلام آباد و از جنوب به شهرستان گیلان غرب محدود شدهاست.
ارتفاع متوسط شهرستان از سطح دریا ۵۵۰ متر بوده و در یک تغییر ناگهانی ارتفاع نسبت به شرق شهرستان در فاصله بطول کمتر از ۱۰ کیلومتر پس از طی گردنه پاطاق به بیش از ۱۰۰۰ متر میرسد که این خود باعث ایجاد طبیعتی بسیار جذاب، دلپذیر و کاملاً متفاوت با اقلیم سرزمینهای قرار گرفته بر روی ارتفاعات مذکور میشود.
علاوه بر آن این امر باعث ایجاد جریانهای آب سطحی و تغذیه سفرههای زیرزمینی دشتهای حاصلخیز این شهرستان گردیده که نعمتی بس عظیم و حیاتی است و در کمترمکانی از عالم هستی شاهد آن هستیم.
,
,
,
,
,
,
,
,
شهرستان سرپل ذهاب در جلگهای نسبتاً وسیع که اطراف آن را ارتفاعات و تپه ماهورهای احاطه کرده که باعث دشتهای مستعد حاصلخیز دشت ذهاب(زهاو)، قلعه شاهین(قلا شاین)، سر قلعه(سه ر قلا)… که به نوبه خود به لحاظ دارا بودن رودخانهها، سرابها و چشمه سارهای متعدد و فراوانی از جمله رودخانه الوند(ئه لوه ن)، دله شیر(ده له شیر)، هواسان(هه واسان)، جگیران، گلم کبود(گوله م که وه) و سراب ماراب(ماراو)،، گلو دره ، پیران، سرابگرم (سراو گرم) ، قره بلاغ، قلعه شاهین، سراب مامیشان و منحصر به فرد میباشد.
شهرستان سر پل ذهاب دارای آب و هوایی با زمستانهای معتدل وتابستانهای گرم بوده و حداکثر نزولات جوی در زمستان و مقدار کمی بهار بوده و پائیز و تابستانی خشک و بی باران دارد.
بر اساس تقسیم بندی دارای سه اقلیم متفاوت با زمستانی معتدل و تابستانی گرم و طولانی در قسمت مرکزی و زمستانی سرد و تابستانی خنگ در قسمت شمالی و زمستانی ملایم و تابستانی گرم در قست شمال غربی با متوسط میزان بارندگی ۵۰۰ میلی متر در سال و درجه حرارت ۳/۴ درجه در سردترین ۴۴/۸ درجه در گرمترین ماه سال وبا تعداد روزهای یخبندان آن برابر با ۱۵ روز را شامل میشود.
بطور کلی شهرستان سر پل ذهاب دارای آب و هوای با منطقه سردسیر و گرمسیر است.
, ,
,
,
,
پیشینیه تاریخی :
,
با توجه به بررسیهای باستانشناسی انجامشده، سرپل زهاب، دارای سابقه سکونت در دوران نوسنگی ( قبل از هفتهزار سال قبل) بوده و قدمت آن بر اساس مطالعه آثار باستانی و کتیبههای آن از قبیل کتیبه و سنگنوشته آنوبانی نی پادشاه لولوبیها که بر سینه رشته کوه همیشه استوار زاگرس و دکان داوود، طاق گرا و دهها اثر باستانی و تاریخی دیگر حک شده و به راحتی قابل استخراج و مشاهده است به صورتی که یکی از قدیمیترین و به عبارتی اولین هنر معماری روسنگ آسیا مربوط به کتیبه آنوبانی نی در این شهرستان است.
حلوان شهر مهم ساسانیها و پایتخت ۱۵۶ساله بنوعنازیان است.”ابنخلدون” قدیمیترین آثار تمدن آسیا را در این شهر مشاهده کرد و “راویلینسون” آنرا یکی از هشت شهر باستانی دنیا میداند.
,
,
, ,
شهر سرپل زهاب در میان صفحات خاموش کتب تاریخی گذشته هر دوره با اسامی متفاوتی حضور و قدمتی خاص داشته است و از مناطق مورد توجه شاهان و حکومتهای همچون پیتان، پیتانو، حالمان، همازی، آکارسالوی، کالمانوی، کاله، آکراپل، خل، پولیس هلن، کلونی، زگری پل-خلمان و زارا گوپولی و…بوده است.
معروفترین نامهای این شهر حلوان و زهاب هستند که هر دو شهرهای باستانی بودند.
حلوان نام تحول یافتهی آرمان، آلمان، حالمان بوده که بعدها تحت عنوان حلوان نامیده شد.
“بلعمی “و “ابناثیر” بنای این شهر را به “قباد ساسانی” نسبت میدهند. قباد این شهر را حلوان نامید.
حلوان معروفترین نام این شهر است که در این زمان به اوج عمران و آبادانی خود رسید. در زمان ساسانیان این شهر از اهمیت زیادی برخوردار و مرکز استانی بوده بنام “خسرو شاذفیروز” که شامل پنج شهر بزرگ فیروز قباد، کهستان، تامرا، اربل، خانقین و حلوان بوده است
در روایات آمده است که حضرت ادریس صد شهر بنا کرد که کوچکترین آنها زهاب بود.
بعضی مفسرین اوستا معتقدند که زهاب کلمهای اوستایی است که این نام به صورت «زرزازاو» در اوستا آمده است که شامل سه قسمت است «زر» به معنی طلا، «زا» به معنی زاییدن و زاییده شده و «زاو» که نام منطقهی زهاب است و در کل به معنی «منطقه زرخیز» آمده است.
همچنین دیاکونوف در” تاریخ ماد “معتقد است که «باتیر» که قدیمیترین نام سرپل زهاب است نام یکی از نیاکان زردتشت بوده است. در اوستا، زهاب را همان زواب میدانند که زو پادشاه باستانی ایران پلی برروی رود آنجا کشید.«ازردهی» و «ارزها» شکلهای دیگری از زهاب هستند که در اوستا از آنها نام برده شده است .ذهاب، زادگاه بزرگانی چون مفتی زههاوی، جمیل صدقی زههاوی، خانای قبادی و… بوده است.
, , ,
,
,
,
,
,
,
,
,
نمایی از طاق گرا
همچنین می توان به آثار نقش برجسته دوران حکومت ماد، دکان داوود ، طاق گرا، آثار برجسته و نقوش مربوط به دوران هخامنشی، ساسانی ، اشکانی اشاره نمود که این خود حکایتی بر قدمت این شهر در گذشتهها و اعصار دارد.
این شهرستان به لحاظ پیشینه فرهنگی ریشه دار، دارای خرده فرهنگهای متنوع، ایلات و طوایف متعددی با گرایش به اعتقادات و باورهای مذهبی گوناگون
(شیعه، سنی، اهل حق) است که سالیان سال در کمال یکرنگی و وحدت، گذران زندگی نموده به طوری که در طول هشت سال دفاع مقدس در جهت حفظ و حراست کیان مقدس ایران اسلامی از هیچ کوششی فرو گذار ننموده و در راه پاسداری از حدود و ثغور مملکت خویش تعداد ۸۰۳ نفر شهید و ۱۶۳ نفر آزاده و ۸۴۰ نفر جانباز تقدیم این انقلاب نموده است.
از جمله آثار دیگر این شهرستان می توان به نقش آنوبانی نی – نقش برجسته کتیبه دار – قربانگاه – آتشدان – پله ها و صفه – دکان داوود – مرد مادی در حال نیایش – برد عاشقان – کتیبه اشکانی – سنگ نبشته مردوک آپال ایدین – زیچ منیژه در ابتدای دشت قلعه شاهین – قلعه منیژه – حوض منیژه – قلعه شاهین – زیجگه سراب – نقاره کوب – برج هزارگریه – برج کل گاراه – قلعه مریم – تپه سراب ذهاب – آتشگاه سراب ذهاب – نهر والاش – برج والاش – آتشکده کویک – آتشدان برد عاشقان – دروازه جبال – قلعه سرخ دیزه – تاق گرا – قصر پاتاق – گور حمزه قاری – قریه مله دیز نقش پادشان لولوبی اشاره نمود.
پارک جنگلی شهر و پارک داخل شهر مکان های مناسب و بسیار دیدنی و زیبایی هستند که در این ایام از سال همواره میهمانان و مسافران زیادی را در خود جای داده که با برپایی چادرهای مسافرتی از زیبایی ها و جاذبه های آن بهره می برند.
چشمه آب گرم تنگ حمامدر بین سرپلذهاب، قصر شیرین و قلعه منیژه در جاده سر پل ذهاب به دیره، قلعه گبری، کاروان سرای ساسانی، دکان داود در۳ کیلومتری جنوب خاوری سر پل ذهاب و مقبره احمد بن اسحاق در اول جاده سرپل ذهاب – دیره از جمله مکانهای دینی وتاریخی این ناحیه به شمار می آیند.
در شهرستان سرپل ذهاب دامداری تنها با شیوه سنتی رواج داشته وهم چنین فرآوردههای دامی به مقدار قابل ملاحظهای صادر می شود.
مراتع این شهرستان از بهترین مراتع قشلاقی استان کرمانشاه به شمار می رود. محصولاتی چون فرآورده های دامی و دام، گندم، جو، تره بار، انگور، انار، انجیر و سیب در زمره صادرات شهرستان سرپل ذهاب هستند .
شغل اصلی مردم سرپل ذهاب کشاورزی و دامداری است و فرآورده ها و محصولات کشاورزی شهرستان نیز شامل گندم، جو، بنشن، کنجد، گیاهان علوفه ای، ذرت، انواع تره بار، سیب، گلابی، انار، و انجیرمی باشد.
کشاورزی در شهرستان سرپل ذهاب به شکل سنتی و شامل دو آبی و دیم است. رواج کشاورزی در این ناحیه به علت خاک مساعد و آب فراوان است.
آب کشاورزی از رودخانه های متعدد و چاه های ژرف و نیمه ژرف تامین میشود.
در این شهرستان باغداری نیز رواج زیادی داشته و شامل پرورش درختان سیب، انار، گلابی و انجیر میشود که تمام آن ها در زمره اقلام صادراتی سرپل ذهاب محسوب میشوند.
وجه تسمیه شهر مربوط به مخروبهای در سرپل ذهاب به عنوان دژ و پایگاه مرزی ایران باستان بود که در زمان حمله عرب ها به ایران از بین رفته و تنها آثاری از پایه های آجری آن بر جای مانده است.
در کتب تاریخی از این ناحیه به عنوان «زهاو» مرکز ایالت حلوان نام برده شده است. کلمه ذهاب در لغت به معنای آب مقطر، خوب و هم چنین به معنی چشمه و منبع آب آمده است و ظاهرا این شهر به علت چشمه سارها و سراب های فراوان، به ذهاب مشهور شده است.
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
سرابی زیبا معروف به سراب گرم
نام دیگر این ناحیه سرپل است که از نام پلی بر روی رودخانه الوند در ۱۲ کیلومتری ذهاب اخذ شده است.
این شهر طبیعتی بسیار زیبا دارد. قدمت این شهر به زمان مادها می رسد که در نوشته های جغرافی دانان بعد از اسلام بنام حلوان یاد شده و آشوریان به آن «کالمانو» می گفتند.
اما بعدها به استثنای دوره زندیه و قاجاریه که توسط پادشاهان عثمانی اداره شد، همواره جزء قلمرو ایران بوده است.
نام سرپل ذهاب به این دلیل است که در این محل پلی بر روی رودخانه حلوان قرار داشته که در سال ۱۳۴۵ ش تخریب شده است .
سرپل زهاب در روزگاران کهن آباد و مسکون بوده بطوریکه در هزاره سوم پیش از میلاد نقوش برجسته هایی بر روی صخره های میان کل این شهر حجاری شده است . آشوری ها از این شهر به نام کالمانو یاد کرده اند . در زمان ساسانیان این ناحیه استانی به نام خسرو شاد فیروز بوده است . در کتب تاریخی و جغرافیای عرب ، ذهاب را به صورت( زهاو ) نگاشته اند و آن را مرکز ناحیه حلوان معرفی کرده اند . در دوران خلفای عباسی ، این ناحیه تابع حکومت بغداد بود ولی بعدها به استثنای دوران زندیه و قاجاریه ( تا سال ۱۳۳۸ ه.ق ) که توسط پادشاهان عثمانی اداره می شد همیشه جزء قلمرو ایران بود.
پاتیر در زمان لولوبی ها نام کوه داخل شهر سرپلذهاب بوده و بعد به نام شهر معروف شده است و الآ این شهرستان سرپلذهاب نام دارد و زبان این مردم کردی (جافی و کلهری) است.
,
,
,
,
,
,
این شهر در ابتدای جنگ تحمیلی به تصرف دشمن در امد ولی بلافاصله با رشادت سربازان گمنام اسلام و نیرو های مردمی از تصرف دشمن خارج گردید در اثر جنگ تحمیلی ۶۵۰۰واحد شهری و ۷۰۰۰واحد روستایی در این شهرستان تخریب گردیده و یاو یا خسارت دیده است تعداد شهدای شهرستان ۷۰۰نفر و تعداد جانبازان ۱۲۱۸نفر وتعداد آزادگان ۲۰۰نفر می باشد.
,زبان مردم سرپلذهاب کردی با گویش های کلهری ،سورانی وگورانی می باشد. طوایف مخنلف از ایلات :کلهر،جاف،گوران،مافی و…. پیرو مذاهب شیعه، تسنن و اهل حق هستند.
,
شهرستان سرپل ذهاب از هم اکنون نیز برای پذیرایی از میهمانان نوروزی آماده شده و تمامی تمهیدات لازم برای اسکان و اقامت مسافران و کاروان های راهیان نور در این شهرستان فراهم شده و افرادی که سرپل ذهاب را برای ایام تعطیلات نوروز انتخاب می کنند حتما کوله باری از خاطراتی خود را در توشه سفر خود به این شهر به سوغات خواهند برد.
انتهای پیام /
]
ارسال دیدگاه