رحلت علامه محمدحسین طباطبائی
علامه ای که برای همه چای می ریخت!
بیست سال در خلوت و جلوت خدمت علامه طباطبائی بودم حتی برای یکبار هم ندیدم که از ایشان حتی یک مکروه سر بزند؛ علامه دائم الوضو بود...[
به گزارش شبکه اطلاع رسانی دانا به نقل از صاحب نیوز،علامه طباطبایی در آخرین روز ماه ذیحجه سال ۱۳۲۱ هـ.ق برابر با۱۲۸۱ه.ش در شادآباد تبریز متولد شد. نسل علامه به ابراهیم غمر می رسد؛ مادر ابراهیم غمر، فاطمه بنت الحسین(علیه السلام) است که در کربلا ۱۵سال داشت. و پدر ابراهیم، حسن مثنی فرزند امام حسن مجتبی(علیه السلام) است. لذا مرحوم طباطبایی از طرف پدر حسنی و از طرف مادر حسینی هستند(سلام الله علیهما).(۱)
, شبکه اطلاع رسانی دانا , صاحب نیوز, علامه طباطبایی در آخرین روز ماه ذیحجه سال ۱۳۲۱ هـ.ق برابر با۱۲۸۱ه.ش در شادآباد تبریز متولد شد. نسل علامه به ابراهیم غمر می رسد؛ مادر ابراهیم غمر، فاطمه بنت الحسین(علیه السلام) است که در کربلا ۱۵سال داشت. و پدر ابراهیم، حسن مثنی فرزند امام حسن مجتبی(علیه السلام) است. لذا مرحوم طباطبایی از طرف پدر حسنی و از طرف مادر حسینی هستند(سلام الله علیهما).(۱),علامه طباطبایی بعد از تحصیلات مقدماتی همراه برادرشان به نجف اشرف مشرف می شوند و ده سال تمام در نجف اشرف به تحصیل علوم دینی و کمالات اخلاقی و معنوی مشغول می شوند (یعنی تقریبا از ۲۳ سالگی تا ۳۳ سالگی را در نجف اشرف اقامت نمود).(۲)
,
, , دوره دوم زندگی علامه (از ۳۳ سالگی تا ۴۳ سالگی):
, دوره دوم زندگی علامه (از ۳۳ سالگی تا ۴۳ سالگی):,مرحوم علامه در مدتی که در نجف مشغول تحصیل بودند به علت تنگی معیشت و نرسیدن مقرری که از ملک زراعیشان در تبریز بدست می آمد مجبور به مراجعت به ایران می شود و مدت ده سال در قریه شادآباد تبریز به زراعت و کشاورزی مشغول می شوند
,دوره سوم زندگی علامه طباطبائی (از ۴۳سالگی تا ۸۱سالگی):
, دوره سوم زندگی علامه طباطبائی (از ۴۳سالگی تا ۸۱سالگی):,در سال ۱۳۲۵هـ.ش به قم عزیمت نمود و بعد از ایجاد یک انقلاب فرهنگی در جهان تشیع و جهان اسلام در صبح یکشنبه ۱۸ ماه محرم الحرام ۱۴۰۲ هـ.ق سه ساعت به ظهر مانده جان به جان آفرین تسلیم نمود.
,ویژگی ها و اندوخته های علامه تا۴۳ سالگی:
, ویژگی ها و اندوخته های علامه تا۴۳ سالگی:,تیراندازی بسیار ماهر، اسب سواری تیزتک، خطاطی برجسته، نقاش و طراحی ورزیده، طبعی روان در سرایش اشعار ناب عارفانه، استاد صرف و نحو و معانی و بیان عربی، در اصول و کلام کم نظیر، در فقه و فلسفه و حساب و هندسه و جبر، حظی وافر داشت، استاد اخلاق، ستاره شناس، حدیث شناس، استاد عرفان نظری و عملی و تفسیر قرآن بود و در مسائل کشاورزی و معماری تبحر داشت. ضمن آنکه دستی به قلم نیز داشتند.
,خصوصیات اخلاقی علاّمه
, خصوصیات اخلاقی علاّمه,علامه به قدری متواضع بود که برای هر کسی که نزد او می رفت بلند می شد و چای می آورد ولو آن شخص اهل علم هم نبود. آیت الله دکتر احمد عابدی می گوید: خدمت علامه نمی رفتم چون از این که این پیرمرد بلند بشود و برای من چای بیاورد خجالت می کشیدم. علامه حتی در سلام به کودکان نیز سبقت می گرفت.
,آیة الله صمدی آملی به نقل از علامه ذوالفنون حسن حسن زاده آملی گوید: بیست سال در خلوت و جلوت خدمت علامه طباطبائی بودم حتی برای یکبار هم ندیدم که از ایشان حتی یک مکروه سر بزند.
,علامه دائم الوضو بود. از علامه پرسیده بودند سخت ترین لحظات عمر شما کدام است؟ فرموده بودند: فاصله بین دو وضو!
,مهم ترین فعالیت های علامه از ۴۳ تا۸۱ سالگی:
, مهم ترین فعالیت های علامه از ۴۳ تا۸۱ سالگی:,الف) تربیت شاگرد:
, الف) تربیت شاگرد:,آیت الله بهجت، شهید مرتضی مطهری، شهید سیدمحمّد حسینی بهشتی، امام موسی صدر، آیت الله ناصر مکارم شیرازی، شهید محمد مفتح، آیت الله محمدتقی مصباح یزدی، آیت اللّه حسن حسن زاده آملی، آیت الله عبداللّه جوادی آملی، آیت اللّه ابراهیم امینی و ده ها نفر از بزرگان و فرهیختگان کنونی حوزه های علمیه شیعه از جمله شاگردان علامه طباطبایی (رحمه الله) می باشند.
,ب) تألیفات:
, ب) تألیفات:,بدایة الحکمة، نهایة الحکمة (این دو کتاب خلاصه اسفار اربعه ملاصدرا است و هم اکنون در پایه های ۷ و ۸حوزه های علمیه تدریس می شوند)، اصول فلسفه و روش رئالیسم، حاشیه بر کفایة، شیعه در اسلام، خلاصه تعالیم اسلام، روابط اجتماعی در اسلام، بررسی های اسلامی، آموزش دین، سُنَن النبی، لُبّ اللّباب، حاشیه بر اسفار و… که هریک به سان مشعلی فروزان می درخشند و مایه هدایت طالبان حقیقت می باشند.(۳)
,ج) معرفی استادش سید العلماء و الربانیین و فخر العرفاء اکاملین آیت الحق آقا سید علی آقای قاضی(رحمه الله) به جامعه علمی و مردم:
, ج) معرفی استادش سید العلماء و الربانیین و فخر العرفاء اکاملین آیت الحق آقا سید علی آقای قاضی(رحمه الله) به جامعه علمی و مردم:,هنگامی که در مورد چند و چون تفسیر گرانسنگ المیزان با ایشان مصاحبه شد ایشان فرموده بودند: ما هر چه داریم از آقای قاضی است و تفسیر آیه به آیه را از ایشان آموختیم. و این برای اولین بار بود که نام آقای قاضی بر سر زبان ها افتاد و توجهات به آقای قاضی جلب شد.(۴)
,د) برآورده نمودن دو نیاز مهم جامعه اسلامی:
, د) برآورده نمودن دو نیاز مهم جامعه اسلامی:,درگیر کردن فلسفه ملاصدرا با مارکسیسم جهت حفظ عقائد مسلمانان و دائر کردن کلاس های تفسیر که در نوع خود یک انقلاب فرهنگی محسوب می شد.
,تفسیر المیزان در کلام بزرگان:
, تفسیر المیزان در کلام بزرگان:, تفسیر المیزان در کلام بزرگان:,الف) شهید مطهری درباره این کار سترگ گفته است: تفسیر المیزان همهاش با فکر نوشته نشد. من معتقدم که بسیاری از این مطالب از الهامات غیبی است.
, الف),ب) یکی از شاگردان علامه: اگر این تفسیر در حوزهها تدریس شود و روی محتویات و مطالب آن بحث و نقد و تجزیه و تحلیل به عمل آید و پیوسته این امر ادامه یابد، پس از دویست سال ارزش این تفسیر معلوم خواهد شد.
, ب),ج) یکی از مراجع تقلید گذشته عبارت شگفتی درخصوص زحمات طاقت فرسای مرحوم علامه طباطبایی در راه نگارش تفسیر المیزان دارند و میفرمایند: علامه طباطبایی خود را در این راه قربانی قرآن نمود.(۵) (در آن زمان دائر کردن دروس خارج فقه و اصول نشانه علمیت بود و گفتن تفسیر قرآن نشان از قلت علم گوینده اش داشت! تفسیر جایگاه علمی نداشت. ولی علامه بی اعتنا به این امور، نیاز حوزه و جامعه را در نظر گرفت و کلاس تفسیر قرآن را دائر نمود و با این کار به نوعی جایگاه علمی خود را ذبح نمود)
, ج),د) آیت الله حسن رمضانی می گوید: بنده در یکی از سخنرانی هایم به تفسیر المیزان عنوان ناسخ التفاسیر را دادم؛ چرا که علامه با المیزان همه تفاسیر سابق بر المیزان را نسخ کرد(۶)
, د),ه) علامه شیخ آقا بزرگ تهرانی می گوید: من بخشی از المیزان را دیدم به غایت شگفت زده شدم و از حقیقت آن طلب شفا کردم(۷)
, ه),و) و این در حالی است که حجت الاسلام و المسلمین فاطمی نیا می گوید: علامه(رحمه الله) المیزان را با تقیه نوشت(۸)
, و),ز) حجت الاسلام و المسلمین استاد رحیمی (استاد حوزه و دانشگاه): هنگامی که علامه طباطبائی تصمیم به تالیف تفسیر قرآن گرفت، ابهت قرآن او را گرفت پس هفت رساله نوشت که به رسائل علامه معروف اند.
, ز),(بحمد الله آقای رحیمی این هفت رساله را در دانشگاه تهران به خوبی شرح نمودند. این هفت رساله خلاصه تفکرات علامه را در بر دارد و در واقع مدخل ورود به تفسیر المیزان محسوب می شوند. استماع شرح این هفت رساله را به خوانندگان عزیز توصیه می نمائیم(۹)
,علامه طباطبائی عالم ربانی:
, علامه طباطبائی عالم ربانی:,نسخه اصلی المیزان بدون نقطه نوشته شده است. وقتی علتش را از علامه سوال نمودند فرموده بودند: مطالب بسوی من هجوم می آوردند و من فرصت نقطه گذاری نداشتم.
,علی(علیه السلام) می فرماید: «الناس ثلاثة: فعالم ربانی و متعلم علی سبیل نجاة و همج رعاع اتباع کل ناعق یمیلون کل ریح… هجم بهم العلم علی حقیقة البصیرة…آه آه شوقا الی رویتهم» (۱۰) یعنی «مردم سه گروه اند، دانشمند خداشناس و دانش آموزی پویا در راه رستگاری، و نابخردانی بسان پشگان که هر بانگی نادانسته را پاسخ گویند و به سوی هر بادی گرایند، نه از نور دانش پرتو و نه در پناهگاهی استوار پهلو گیرند. علم از غیب و باطن در منتهاى بصیرت بر آنها هجوم کرده است، به روح یقین پیوسته اند، آه آه چقدر آرزوى دیدن اینها را دارم.»
,آری علمای ربانی کسانی هستند که علم به سوی آنان هجوم می آورد (دقت شود که علم به دنبال آنان است نه آنان به دنبال علم که این توصیف جز با معنای علم شهودی نسبت به حقایق برای عارف واصل کامل سازگار نیست)
,بله! علامه طباطبائی از علمای ربانی است که مولا علی(علیه السلام) در مورد آنان می فرماید: آه آه شوقا الی رویتهم
,موضوع قرآن در المیزان:
, موضوع قرآن در المیزان:,از نظر علامه طباطبائی(رحمه الله) موضوع قرآن دو چیز است:
,۱- التوحید ما هو؟ (توحید چیست؟)
, ۱-,۲- الموحد من هو؟ (موحد کیست؟)
, ۲-,و توحید عبارت است از: هو الاول و الآخر و الظاهر و الباطن
,و موحد کسی است که: به راه های نفس و طریق جلوگیری از دام های شیطان آگاه باشد و برای رضای خدا با مشتهیات نفسانی به مبارزه و مجاهده می پردازد. عارف در این مرحله، از احکام و آداب دین به اسرار دین و باطن آن نائل می آید و قادر است در عالم تصرف کند. اما عارف ربانی از این ریاضت هدفی جز لقاء الله ندارد؛ نه بدنبال تصرف در عالم است و نه حتی به دنبال لذت بردن از آثار معنوی آن. نعم الرجل ان یکون فقیها عارفا(۱۱)
,معرفت نفس در المیزان:
, معرفت نفس در المیزان:,علامه طباطبائی در تفسیر المیزان ذیل آیه «یا ایها الذین آمنوا علیکم انفسکم» ۳۵ صفحه قلم فرسائی نموده؛ ۹صفحه با آیات و ۹ صفحه با روایات و ۱۷ صفحه مباحث فلسفی و تلفیقی. و اگر مطالبی که در تفسیر المیزان در خصوص نفس وارد شده را بخواهیم گردآوری کنیم قریب به ۵ جلد می شود(۱۲).
,معرفت نفس، طریق عرفانی علامه طباطبائی و اساتید اوست و اقرب الطرق به توحید و ملازم معرفت رب است؛ که فرموده اند من عرف نفسه فقد عرفه ربه و عدم شناخت نفس دوری از نجات و سقوط در جهل و ضلالت را در پی خواهد داشت چه این که رسول خدا(صل الله علیه و آله) فرمودند: من لم یعرف نفسه بعد عن سبل النجاح و خبط فی الضلال و الجهالات(۱۳).
,منظور از معرفت نفس معرفت حق از طریق فنای نفس با عبودیت محض است ؛ در این حال انسان عین الربط بودن خود را شهود خواهد نمود و نیاز ذاتی خویش را به خدا در خواهد یافت و بانگ الفقر فخری بر خواهد آورد.
,معرفت نفس، از جنس معرفت نظری و مفهومی به یک سلسله صور ذهنی نیست، چه این که خداوند برتر از آن است که تحت احاطه و اشراف ذهن درآید و ذات مقدسش با صوری که مخلوقی از مخلوقات او ایجاد نموده مساوی باشد که فرموده است لایحیطون به علما(۱۴)
,بلکه معرفت نفس عبور از نفس و برداشتن خود از میان است؛ چه این که بنا به فرموده امام کاظم(علیه السلام): لیس بینه و بین خلقه حجاب غیر خلقه(۱۵)
,میان عاشق و معشوق هیچ حائل نیست تو خود حجاب خودی حافظ از میان برخیز
, تو خود حجاب خودی حافظ,آری وقتی آدمی عین الفقر بودن خود را با ریاضات شرعیه شهود کرد، خداوند را قوام خود و همه موجودات خواهد دید. در این مرحله اشیا را همانگونه که هستند می بیند (اللهم ارنی الاشیاء کما هی) لذا فرموده اند: معرفة النفس غایة کل علم و معرفة(۱۶)
,—————————–
,پی نوشت:
, پی نوشت:, پی نوشت:,۱) کتاب آیة الحق ص۳۲۹
, ۱),۲) به نقل از سایت شهید آوینی(ره)
, ۲),۳) به نقل از سایت شهید آوینی(ره)
, ۳),۴) آیت الحق ص ۱۳۴ و ۳۳۱
, ۴),۵) به نقل از سایت شهید آوینی(ره)
, ۵),۶) سایت استاد حسن رمضانی شاگرد علامه ذوالفنون حسن زاده آملی
, ۶),۷) آیت الحق ص۱۱
, ۷),۸) برنامه این شبها شبکه یک سیما
, ۸),۹) آدرس تهیه سی دی های شرح رسائل علامه: تهران خ۱۶ آذر ساختمان شورای صنفی دانشجوئی ط۲ مدرسه قرآنی دانشجوئی
, ۹),۱۰) نهج البلاغه حکمت ۱۴۷
, ۱۰),۱۱) نیکو مردی است کسی که فقیه و عارف باشد (از فرمایشات سید علی آقا قاضی)
, ۱۱),۱۲) آیت الله جوادی آملی
, ۱۲),۱۳) شرح غرر ج۵ ش۹۰۳۴
, ۱۳),۱۴) تفسیر المیزان ج۶ ص ۱۷۱ ذیل آیه ۱۱۰ سوره مبارکه طه
, ۱۴) ,۱۵) توحید صدوق، ص ۱۷۹؛ بحار، ج ۳، ص ۳۲۷
, ۱۵),۱۶) شرح غرر الحکم ج۵ ش
, ۱۶),-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
,انتهای پیام/
]
ارسال دیدگاه