یادداشت //
قضاوتهای نابخردانه ایجاد تنش می کنند
گاه انسان ها آن قدر شتابزده و براساس تصورات ذهنی و خیالی راجع به دیگران حکم صادر می کنند و براساس آن احکام نیز روابط خویش را تنظیم می نمایند که در روابط خود و دیگران خلل ایجاد می نمایند. چنین فردی دچار بیماری قضاوت نابخردانه نسبت به دیگران می شود.[
به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا به نقل از فریدن نیوز، یکی از مباحث مهم در سبک زندگی که جایگاه بسیار خطیری دارد، موضوع قضاوت در مورد دیگران است. قضاوت و داوری برای حلّ اختلافات و رفع منازعات از قدیمیترین ایّام در میان بشر وجود داشته است، حتی در جوامع بدوی نوعی داوری برای حلّ اختلافات از سوی رئیس قبیله یا نزدیکان او یا شخص معیّنی که برای این کار منصوب میشده وجود داشته است، در حقیقت نمیتوان تاریخچهای برای مسألهی قضا به دست داد، جز این که بگوییم عمر آن همان عمر جوامع انسانی است! زمانی که خداوند به انسان اختیار داد انسان ناگزیر به قضاوت شد اما گاه بی مورد و نا به جا. این امر صورت می گیرد که به یک بیماری تبدیل شده است و آنان را نیز دچار مشکل می کند.
, شبکه اطلاع رسانی راه دانا , فریدن نیوز، ,در اهمیت قضاوت و داوری همین بس که برای تعمیم عدالت اجتماعی، جلوگیری از ظلم و فساد و پایان دادن به کشمکشها و منازعات، اجرای صحیح قوانین و همچنین نظارت دقیق و با تدبیر، آشنا ساختن مسئولین ردههای مختلف به وظایف خویش، یک نیروی مقتدر قضایی با پشتوانهی کافی برای اجرای احکام آن لازم و ضروری است و به همین دلیل اسلام که به مضمون « أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا اسْتَجِیبُوا لِلَّهِ وَ لِلرَّسُولِ إِذا دَعاکُمْ لِما یُحْیِیکُمْ دین حیات و زندگی واقعی انسانهاست اهمیت فوق العادهای برای این مسأله قائل شده و برای اصل و ریشه و همچنین شاخ و برگ آن، دستورات و مقررات فراوانی وضع کرده است.
,قرآن کریم حتی در مسأله شهادت و گواهی دادن به حق که یکی از مقدمات مهم داوری به حق و عدالت است، تأکید فروان نموده و همه مؤمنان را مخاطب ساخته میفرماید: «یا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا کُونُوا قَوَّامِینَ لِلَّهِ شُهَداءَ بِالْقِسْطِ وَ لا یَجْرِمَنَّکُمْ شَنَآنَ قَوْمٍ عَلى أن َلاَّ تَعْدِلُوا اِعْدِلُوا هُوَ أَقْرَبُ لِلتَّقْوى وَ اتَّقُوا اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ خَبِیرٌ بِما تَعْمَلُونَ» ای کسانی که ایمان آوردهاید همواره برای خدا قیام کنید و از روی عدالت گواهی دهید، مبادا دشمنی با جمعیتی شما را به گناه و ترک عدالت بکشاند، عدالت کنید که به پرهیزکاری نزدیکتر است و از معصیت خدا بپرهیزید که خدا از آنچه انجام میدهید با خبر است. بنابراین در محیط جامعه اسلامی هیچ چیز نمیتواند حق و عدالت را بر هم زند، شهادتها همه باید عادلانه باشد چه در مورد دوست و چه در مورد دشمن و داوریها و قضاوتها نیز باید بر محور عدالت دور زند و نزدیکترین و دور ترین افراد باید در آن یکسان باشند.
, ,عموما نگرش های توأم با قضاوت به دو نوع کلی تقسیم می شود:
,۱- قضاوت ها بر اساس آگاهی ها، اطلاعات و دانش کامل صورت می پذیرد و هیچ گونه پیش فرضی به عنوان ظن و گمان باقی نمی ماند. این نوع قضاوت، قضاوت های اصولی و منطقی است و با توانایی های فرد مقابل هم خوانی دارد.
,۲- نوع دوم عده ای افراد را شامل می شود که شتاب زده و بدون هیچ گونه کسب دانش و اطلاعات به راحتی به خود اجازه می دهند تا در مورد دیگران به قضاوت بنشینند و رأی را براساس ظنیات و پنداشت های خویش نسبت به دیگران تبیین کنند. در این مورد، گاه انسان ها آن قدر شتابزده و براساس تصورات ذهنی و خیالی راجع به دیگران حکم صادر می کنند و براساس آن احکام نیز روابط خویش را تنظیم می نمایند که در روابط خود و دیگران خلل ایجاد می نمایند. چنین فردی دچار بیماری قضاوت نابخردانه نسبت به دیگران می شود. کسی که به بیماری قضاوت های شتابزده دچار شده متأسفانه واقعیت های اجتماعی را آنگونه که هست نمی بیند بلکه آن گونه که فکر می کند می بیند. بین آنچه فکر می کنیم و می بینیم فاصله بسیار است .
,نظر اسلام درباره قضاوت اجتماعی:
, نظر اسلام درباره قضاوت اجتماعی:,در اسلام به امر خطیر قضاوت، اهمیت ویژه ای داده شده و شغل قاضی از حرفه های بسیار مهم و حساس جامعه به شمار آمده است.
,اسلام، قضاوت غیرعادلانه را به شدت محکوم و قاضیان ستمگر را بازخواست می کند، چنان که خداوند در سه آیه از سوره مائده، چنین افرادی را کافر، ستمگر و فاسق معرفی کرده است:
,– وَ مَنْ لَمْ یَحْکُمْ بِما أَنْزَلَ اللّهُ فَأُولئِکَ هُمُ الْکافِرُونَ».(مائده: ۴۴)
,– وَ مَنْ لَمْ یَحْکُمْ بِما أَنْزَلَ اللّهُ فَأُولئِکَ هُمُ الظّالِمُونَ». (مائده:۴۵)
,– وَ مَنْ لَمْ یَحْکُمْ بِما أَنْزَلَ اللّهُ فَأُولئِکَ هُمُ الْفاسِقُونَ». (مائده: ۴۷)
,پیامبر اسلام (ص) می فرماید:
,لِسانُ الْقاضی بَیْنَ الْجَمْرَتَیْنِ مِنْ نارٍ حَتّی یَقْضی بَیْنَ النّاسِ فَاِمّا اِلَی الْجَنَّهِ وَ اِمّا اِلَی النّارِ.
,زبان قاضی میان دو شعله آتش است تا اینکه میان مردم حکم کند و سرنوشت او معین شود. چنانچه عادلانه حکم کند، به سوی بهشت و اگر ستم کند، به سوی دوزخ شتافته است.
,درهمین باره، رسول خدا صلی الله علیه و آله به قاضیان سفارش می کند:
,هر کس خواست میان مردم قضاوت کند، باید میان آنها از هر جهت عدالت را رعایت کند، به گونه ای که از نظر نگاه کردن و اشاره کردن و تعیین مکان نیز میان آنها فرق نگذارد و صدای خود را بر یکی بلند نکند، مگر اینکه با دیگری نیز همین گونه صحبت کند.
,امام صادق (ع) نیز در این باره می فرماید:
,مَنْ حَکَم فی دِرْهَمَیْنِ بِغَیْرِ ما اَنْزَلَ اللّهُ فَقَدْ کَفَرَ.
,کسی که درباره دو درهم به غیر آنچه خدا فرموده حکم کند، کافر است.
,آن حضرت، نتیجه قضاوت نادرست و ستمگرانه را قطع رحمت الهی می داند و می فرماید:
,وَ اِذا جارَ الْحُکّامُ فِی الْقَضاءِ اُمْسِکَ القَطر مِنَ السَّماء.
,چنانچه حاکمان در حکم خود ستم بورزند، آسمان از باریدن باران خودداری می کند.
,بنابراین، آن امام بزرگوار در حدیثی ارزشمند، قاضیان را به چهار دسته تقسیم می کند:
,قاضیان چهارگونه اند؛ سه صنف از ایشان در دوزخند و یکی در بهشت:
,۱- مردی که به ستم قضاوت کند و بداند که جور کرده و به ناحق حکم داده، در آتش است؛
,۲- مردی که به ستم رأی داده و نداند که جور است، او نیز در آتش است؛
,۳- مردی که ندانسته، حکم درست و حق صادر کند، او نیز در دوزخ است؛
,۴- مردی که به حق حکم کرده و می داند که حق است، پاداش او بهشت است.
,در مجموع، امروزه قضاوت اجتماعی به عنوان سبک رایج زندگی ما می باشد که این موضوع در دین مبین اسلام به صراحت مطرح شده است. لذا می توان نتیجه گرفت که:
,۱- در قرآن کریم، قاضیان ستمگر به کفرورزی، ستم و فسق متهم شده اند.
,۲- امام صادق علیه السلام ، قضاوت ناعادلانه را در حد کفر ورزیدن و موجب قطع باران رحمت الهی می داند.
,۳- قضاوت عادلانه، راهی به سوی بهشت و قضاوت ناعادلانه، راهی به سوی دوزخ است.
,۴- تأکید آموزه های اسلامی بر رعایت عدالت در قضاوت، حتی در نگاه و لحن کلام می باشد.
,۵- هر طور که در مورد دیگران قضاوت کنیم روزی نیز در مورد خود ما قضاوت خواهند کرد.
,
خدایا چنان کن سرانجام کار تو خشنود گردی و ما رستگار
_____________
محمد کارکنان نصر آبادی
,
, محمد کارکنان نصر آبادی,
انتهای پیام/گ
]
ارسال دیدگاه