محله ای اعیان نشین در همدان، کوچه قصابانی که قصاب ندارد
از میدان امامزاده عبدالله به سمت میدان امام که در حال حاضر به خیابان باباطاهر معروف است، به خیابان لااله الاالله معروف بوده است.[
به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا به نقل از نافع، دلیل نامگذاری خیابان باباطاهر به لا اله الا الله این بوده که گورستان اصلی شهر در محله باباطاهر تا انتهای محل فعلی باغ ایرانی بوده است و مردم هنگام تشییع اموات ذکر لا اله الا الله سر میدادند، به همین دلیل در اذهان مردم این خیابان به این اسم ماندگار شده بود.
همچنین به خاطر گورستان قدیمی شهر در کنار زینبیه همدان که از میدان فلسطین تا یادمان عینالقضات است را محله اهل قبول (اهل قبور) میگفتند، در آن محل غسالخانهای نیز وجود داشت، به تدریج و به مرور زمان گورستان متروکه شده و به جای آن ساختمانهای جدید با کاربریهای مختلف ساخته شد.
در مسیر میدان امامزاده عبدالله تا میدان عینالقضات مسجد گنبد علویان که درست پشت گنبد است واقع شده که ساخت آن مربوط به دوره قاجار یا حداکثر صفویه است، مرحوم حجتالاسلام محسن محقق سالهای سال در آن مسجد نماز میخواند، به این مسجد «مسجد پای گمذ» یعنی کنار گنبد هم میگویند.
به طرف پایین که حرکت کنیم گنبد علویان و درست آن سوی خیابان کوچه ای وجود دارد که به کوچه قصابان و محله کوی قصابان معروف است کوچه ای که روزگاری قصاب های زیادی در این محل مشغول امرار معاش بودند و امروزه تنها یادی از آنها باقی مانده است.
,
,
,
,
,
در گذشته نامگذاری کوچه ها علت و دلیل خاصی داشته که پیدا کردن آنها را راحت تر می کرده است بسیاری از کوچه ها و محلات همدان به مناسبت افرادی که در آن محل به کار خاصی مشغول بودند نامگذاری می شده است.
یکی از همین محلات قدیمی که به گفته ی برخی اهالی از محلات اعیان نشین سابق هم بوده است کوچه قصابان است کوچه قصابانی که باز هم به گفته اهالی، سابق بر این قصاب های زیادی در آن کسب روزی می کردند اما الآن حتی یک مغازه ی قصابی هم ندارد.
محله کوی قصابان از یک طرف به خیابان خبرنگار و از طرف دیگر به خیابان فرعی باباطاهر منتهی می شود.
,
,
مصطفی نظرپور، 52 ساله، نه ساکن محل است نه در اینجا مغازه دارد با او درحالی گفتگو می کنیم که در ماشین نشسته و منتظر است تا دخترش از دبیرستان نرگس خارج شود.
او با اشاره به خانه های قدیمی که دیگر کسی در آنها سکونت ندارد اینطور می گوید: اینکه بگوییم نباید به ساختمان و بافت محلات دست زد و آنها را همانطور که هست باقی گذاشت نه شدنی است و نه حرف درستی است، بالاخره شکل جدید زندگی بر نمای محلات هم تاثیر می گذارد اما می توان بناهای قدیمی را در کنار مقاوم سازی حفظ کرد.
آقای نظرپور ادامه داد: آنطور که شنیده ام این طرح در 3 محله ی همدان در حال اجراست، اگر بشود این طرح را در محلات دیگر هم اجرا کرد کمک بسیاری به حفظ بافت بومی شهر می شود.
وی که بازنشسته ی آموزش و پرورش است ادامه می دهد: محلات قدیمی در هر شهری نماد هویت مردم آن شهر است، بنابراین باید این محلات را از تخریب حفظ کرد، توجه به بافت سنتی محلات علاوه بر مزیت های فرهنگی به لحاظ اقتصادی هم به صرفه است چرا که می تواند گردشگران زیادی را به خود جذب کند.
او صحبت هایش را اینطور تمام می کند: همانطور که خودتان هم می دانید بسیاری از خیابان ها دیگر رنگ و بویی از فرهنگ و معماری ایرانی و اسلامی ندارد و بسیاری از کوچه محل های قدیم به پارکینگ ماشین یا مرکز خرید تبدیل شده است.
,
,
,
,
,
,
خانم ستاری هم که از بچگی در این محل بوده است از دوران کودکی و از آسید علی طباطبایی می گوید: ایشان پیش نماز مسجد این محله بودند و از اینکه مردم محله ارادت زیادی به ایشان داشتند.
این مادر 65 ساله و خانه دار با یاد کردن ایران نانی که سال ها نان اهالی محل را تأمین می کرد لبخندی بر لبانش نشست و گفت: یادش بخیر ایران خانم یا همون ایران نانی سال های سال نانهای تنوری را این مجل درست می کردن که الان بعد از گذشت چندین سال هنوز مزه آن نان تنوری با آن بوی دودش زیر زبانم مانده است.
او مکثی می کند و می گوید: خودش با همسرش هر دو این کار را انجام می دادند ولی الان سال هاست از آنها خبر نداریم به محله دیگری نقل مکان کرده اند.
,
,
,
,
مریم رهبری هم که 40 سال است در این محله ساکن است ، می گوید: اجداد من در این محله بوده اند، پدر خدابیامرز می گفتند اولین خانه هایی که در همدان ساخته شدند در این محله بوده است.
او مسجد آیت الله طباطبایی و مسجد خاور باجی را از نعمت های این محله می داند و ادامه می دهد: مسجدی به نام خاورباجی اینجا وجود دارد، نمی دانم ولی همانطور که از مادرم شنیده ام خاورباجی نام خانم واقف آن بوده و در حال حاضر این مسجد محل برگزاری یکی از هیأتهای حسینی است.
خانم رهبری اضافه می کند: به این مسجد، مسجد زمین فراخه هم نام گفته می شود، این مسجد زیبا و قدیمی، دارای سقف ضربی است و مرحوم حجتالاسلام حبیبالله دینی سالهای سال در این مسجد نماز میخواندند و امروزه به مسجد خاتمالانبیاء نامگذاری شده است.
,
,
,
,
کریم زندی هم 25 سالی است در این محل نانوایی دارد و نانوایی اش درست در کنار مسجد طباطبایی است از بروبیای اهالی محله به خصوص قدیمی های و هیات دارها به این مسجد می گوید و با لحن جدی اضافه می کند: این مسجد واقعا قلب این محله است، ماه محرم برو بیایی دارد.
حسن مخدومی هم که مشغول نان جمع کردن است در ادامه صحبت های آقای زندی ادامه می دهد: در این محله ابتدای کوچه قصابان سیدعلی طباطبایی یا مسجد شهید مطهری قرار دارد، بنیانگذار این مسجد مرحوم حجتالاسلام سید علی طباطبایی یزدی بود، پس از انقلاب، انجمن اسلامی شهید مطهری در آن مسجد دایر و فعالیت میکرد، به همین دلیل برای معرفی بیشتر انجمن و فعالیتهای آن پردهای بر سر در مسجد نصب کرده بودند، از قضا این پرده روی اسم مسجد افتاده بود و تا مدتها مردم تصور میکردند اسم مسجد شهید مطهری است و اینگونه اسم مسجد از سید علی طباطبایی خود به خود به نام شهید مطهری تغییر کرد، البته اکنون همان نام اول منقوش و بر اعلامیهها قید می شود.
او اضافه کرد: حسینیه کوی قصابان که دو تا مرکز فعالیت دارد؛ یکی در خود حسینیه و دیگری در همین مسجد است.
آقای مخدومی که از بچگی در این محل ساکن است، می گوید: در این حسینیه که بسیار قدیمی و فعال است، برادران ثابتقدم و حاج مرادعلی ارغوان و بعضی دیگر از فعالان حسینیه کوی قصابان هستند، این هیأت روزهای سوم عاشورا بیشترین فعالیت را دارد و به قولی در تاسوعا و عاشورا هیأت کمکی و روز سوم هیأت اصلی هستند و به طور مفصل برنامه دارند.
,
,
,
,
,
,
مهدی بهادربیگی 34 ساله هم کمی آنسوتر که مغازه خواروبار فروشی دارد از حال و هوای محل و از شغل پدرش در این محله می گوید: این مغازه پدرم است که قبلا به زنجیربافی مشغول بوده است و ادوات کشاورزی را می ساخته اما رفته رفته این شغل منسوخ شد و الان هم خودتان ملاحظه می کنید که اینجا تبدیل به خواربار فروشی شده است.
او درباره وجه تسمیه این محله به نام قصابان می گوید: در زمان قدیم بنا به گفته پدر و مادرم و بزرگان محل اینجا تعدادی قصابی وجود داشته که الان حتی یک مغازه هم باقی نمانده است.
آقای بهادربیگی ادامه می دهد: زمان های قدیم این محله، محله اعیان نشینی بوده که بیشتر خانه ها به شکل ارباب و رعیت بوده و خان های این محل زیاد بوده اند که در حال حاضر یا مرحوم شده اند و یا به خارج از کشور سفر کرده اند، حتی بعضی از خانه های آنها همانطور دست نخورده و یا به شکل مخروبه و قدیمی باقی مانده است.
او که درسش را تمام کرده از درباره مدرسه عفافی که حالا به اسم نرگس تغییر نام پیدا کرده است، می گوید: قبلا از اینکه این مکان مدرسه شود خانه ای قدیمی بوده که صاحب آن آنجا را مکانی برای غذا دادن به هیئت های عزاداری تبدیل کرده بود که به مرور پس از فوت صاحب این مکان تغییر کاربری داده و الان هم به مدرسه دخترانه تبدیل شده است.
,
,
,
از لابه لای صحبت های اهالی محل فهمیدیم که این محله حدود 40 شهید تقدیم انقلاب اسلامی و کشور کردهاند، بعضی از نخستین شهیدهای دوران انقلاب که از اهالی همین محل بودند مانند شهیدان شکرالله اردلان، سید محمد حسینی در دوران دفاع مقدس و هم سرداران بزرگ و شجاعی مانند صمد یونسی و حمید غنیزادیان تقدیم کشور کردند.
,انتهای پیام/پ
]
ارسال دیدگاه