یادداشت اختصاصی
نگاه به مسائل بین المللی از زاویه فکت شیت ها
فکت شیت یکی از شیوههای معمول برای سادهسازی اطلاعات برای مخاطب محسوب میشود. در واقع پس از یک قرارداد تجاری، یک دستاورد فرهنگی، علمی یا اقتصادی در یک پروسه طولانی، یک تفاهم یا توافق دیپلماتیک و نظایر اینها، محتوای مختصر و مفید از اتفاقات رخ داده و دستاوردهای حاصل آمده منتشر میشود.[
به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا، به نقل از قلمکده، با شروع مذاکرات هستهای، افکار عمومی هرازگاهی با تعبیری در عالم دیپلماسی و مذاکرات آشنا شدند، تعابیری همچون پروتکل الحاقی، PMD و …، یکی از همین عبارات که بعد از توافق ژنو ۳ و همچنین بیانیه سوئیس (لوزان) در ادبیات سیاسی رایج شد، فکت شیت است. عباراتی که در کنار بار معنایی، بار عملیات روانی نیز داشت تا جایی که تحلیلگران سیاسی بعد از بیانیه سوئیس، اعلام کردند زمان رقابت یا جنگ فکت شیت ها است.
, شبکه اطلاع رسانی راه دانا, قلمکده,فکت شیت یا گزاره برگ / Fact sheet که در اصل تک برگ / One sheet است، یکی از شیوههای معمول برای سادهسازی اطلاعات برای مخاطب محسوب میشود. در واقع پس از یک قرارداد تجاری، یک دستاورد فرهنگی، علمی یا اقتصادی در یک پروسه طولانی، یک تفاهم یا توافق دیپلماتیک و نظایر اینها، محتوای مختصر و مفید از اتفاقات رخ داده و دستاوردهای حاصل آمده منتشر میشود و به نوعی خلاصه ساده شدهای از یک اتفاق پیچیده را شامل میشود و گاهی حتی در قالب یک اینفوگرافی خلاصه و سادهسازی میشود.
,در برخی از کشورها مانند ایران که عموماً تکیه مردم و حتی مقامات بر فرهنگ شفاهی است، عموماً جمع بندی و تفاسیر حول یک اتفاق مهم بین المللی و حتی داخلی، از طریق مصاحبه با مقام مسوول مربوطه در داخل راهروهای یک همایش، یک مراسم ختم، در هنگام سوار یا پیاده شدن از هواپیما و… انجام میشود. ایرانیان در بهترین حالت زمانی به نوشتن میپردازند که نتوانند به صورت شفاهی در رسانه مطلبی را بگویند این سنت ایرانی البته در آمریکا وجود ندارد.
,آمریکایی ها عموماً در مورد مسائل مهم بین المللی و داخلی، استنباط و برداشت خود را به صورت اطلاعیه ای رسمی به منظور توجیه افکار عمومی و سایر مقامات منتشر میکنند. این اطلاعیه رسمی فکت شیت نام دارد که عموماً در کنار برداشت از یک واقعه مهم، حاوی اطلاعاتی مختصر درباره آن واقعه نیز هست. در اروپا انتشار فکت شیت به محکمی آمریکا نیست. اروپایی ها نیز اگر چه مانند ایرانی ها سنت شفاهی ندارند؛ اما برداشت و تحلیل خود درباره یک اتفاق مهم به ویژه بین المللی را در قالب یک بیانیه کلی اظهار می کنند و روند کلی و گرایش عمومی خود از روند و سیر یک اتفاق مهم بین المللی بیان می کنند.
,انتشار فکت شیت از سوی امریکا درمسئله پرونده هسته ای امروزه به یکی از مهم ترین بحث های رسانه ها تبدیل شده است؛ این در حالی است که مسؤولین تیم هستهای ایران چندین بار مدعی کردند فکت شیت ایرانی همان اظهار نظرهای اعضای تیم همچون آقایان ظریف، عراقچی و صالحی است و نیازی به انتشار فکت شیت مکتوب وجود ندارد.
,صالحی درباره فکت شیت ایرانی میگوید: همین سخنانی که بنده و آقای ظریف و عراقچی ایراد کرده ایم همه اینها فکت شیت است. اما چندی پیش مقام معظم رهبری بر انتشار فکت شیت ایرانی تاکید کردند و فرمودند همانطور که آمریکایی ها فکت شیت منتشر کرده اند شما هم دیدگاهایتان را به مردم بگویید.
,اکنون باید به این نکته توجه داشت که چرا بسیاری از سیاستمداران آمریکایی بر انتشار فکت شیت اصرار می ورزند. همان طور که گفته شد فکت شیت ها، متونی استنباطی از یک واقعه مهم برای معرفی دستاورد های کشورهای دخیل در آن واقع برای مردمان آن کشورهاست است طبیعی است که وقتی دو کشور متخاصم یا رقیب بخواهند دستاوردهای خود را از یک واقعه برای مردم خود بیان کنند، آنچه را که مطلوب خود و مردم می دانند برجسته سازی می کنند. البته تاکید می شود که اطلاعات موجود در فکت شیت ها لزوما غلط نیستند، بلکه جنبه ای از یک توافق مهم در یک فکت شیت برجسته سازی می شود و جنبه ای دیگر از آن ممکن است پردازش نشود.
,از آنجا که فکت شیت بیان دستاوردهای یک کشور است لزوما از دستاوردهای خودی گفته می شود و ممکن نیست در فکت شیت آمریکایی ها گفته شود: ما حق غنی سازی ایران را به رسمیت شناختیم یا ما تحریم های ایران را یکجا برخواهیم داشت یا راکتور آب سنگین اراک را برای ایرانیان تثبیت خواهیم کرد و یا دارایی های ایرانیان را به آنان بازخواهیم گرداند یا ایران حق فروش مواد غنی شده خود را خواهد داشت؛ در حالی که همه اینها را ایران بر اساس بیانیه سوئیس به دست آورده است.
,همچنین فکت شیت آمریکاییها پس از توافق ژنو آنچنان مورد توجه قرار نگرفت؛ اما پس از تفاهم لوزان که به منزله آغاز نگارش توافق نهایی و نشانه دستیابی طرفین به راهحلهای قابل تکمیل برای تمامی موارد مورد اختلاف است، این بار فکت شیت منتشر شده از سوی طرف آمریکایی در مرکز توجه قرار گرفت. این تمرکز بر فکت شیت از آن جهت رو به فزونی گذاشت که دولت آمریکا در مقابل نمایندگان تندرو کنگره با تمایل تحریمهای شدیدتر علیه ایران قرار دارد و بنابراین کاخ سفید مجبور بود با انتشار فکتشیت نزدیک به دیدگاههای کنگره، از تصویب تحریم جدید و شلیک تیر خلاص به مذاکرات هستهای ایران و ۵+۱ جلوگیری کند.
,بنابراین درایالات متحده پس از هر توافق یا تفاهم بینالمللی، دولت آمریکا با دو هدف تاثیرگذاری بر اصل توافق و همچنین ارائه یک تصویر مثبت از آوردههایش در مذاکرات، یک فکت شیت منتشر مینماید که دیدگاههای همسو با دولت آمریکا برجسته و حتی همراه با جهتگیری همراه میشود و امتیازات داده شده توسط دولت آمریکا از قلم میافتد یا بسیار کمرنگ عنوان میشود و در واقع بخشی از توافق آن هم با غلو در فکت شیت دیده میشود که نمونه آن را در جریان مذاکرات ژنو و اخیراً در جریان مذاکرات لوزان شاهد بودیم.
,در همین راستا در کاخ سفید بخشی تحت عنوان Briefing Room / اتاق توجیه قرار دارد که بخشی در زیر مجموعه این اتاق با عنوان Statements & Releases / بیانیه و اخبار، جزو وظایف روزمرهاش تنظیم و انتشار فکت شیت است. بنابراین در یک فکت شیت با اطلاعات مهم در یک سند بین المللی به گونه ای بازی می شود و از هنر برجسته سازی دستاوردهای خود و کوچک شمردن دستاوردهای طرف مقابل بحث می شود که برای افکار عمومی، خاطر جمعی حاصل شود که دستاورد حاصل شده است.
,طبیعتا در یک مذاکره بین المللی هم یکی برنده و دیگری بازنده مطلق نیست و هر کسی می تواند با استناد به دستاوردهای خود، روایت خود را بگوید به همین خاطر است که از بیانیه سوئیس همزمان ایران و آمریکا می توانند روایت خاص خود را داشته باشند و اگر چه هیچکدام هم دروغ نمی گویند؛ اما روایت هایشان بر اساس نگاه هر یک به دستاوردها متفاوت است.
,------
,مریم عمادی اندانی
,انتهای پیام/
]
ارسال دیدگاه