طلایه داران وحدت/ آیت شجاعت و اخلاص، علامه محمود شلتوت(۳)
طلایه داران وحدت/ آیت شجاعت و اخلاص، علامه محمود شلتوت(۳)
کسانی که قلم­‌های خود را در خدمت سیاست­های تفرقه­انگیز بیگانگان قرار می­دهند، چنانکه با هر نهضت اصلاحی به مبارزه برمی­خیزند و از هر اقدام اصلاحی که باعث وحدت مسلمین می­شود جلوگیری به عمل می­آورند، به طور مستقیم یا غیرمستقیم با آن به نبرد پرداختند.
[

به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا، به نقل از  سنت نیوز، همانطور که در شماره­های پیشین این سلسله یادداشت­ها همراه ما بودید؛ مشاهده کردیم که علامه شلتوت فتوایی مبنی بر جواز تعبد و پیروی از فقه مذاهب معتبری مثل شیعه و مذاهب چهارگانه اهل سنت را صادر کرد. که برای یادآوری سه عنصر اصلی فتوا را در ذیل می­آوریم:

, شبکه اطلاع رسانی راه دانا، به نقل از  , سنت نیوز,
  1. هیچ مسلمانی ملزم نیست که حتماً تابع یکی از مذاهب چهارگانه فقهی اهل سنت باشد؛ بلکه هر مسلمانی در انتخاب هر یک از مذاهب فقهی آزاد است.
  2. انتقال از یک مذهب فقهی به مذهب فقهی دیگر جایز است.
  3. هر مسلمانی اگر چه سنی باشد، می­تواند طبق فقه شیعه­­ ی امامیه عمل کند.
,
  • هیچ مسلمانی ملزم نیست که حتماً تابع یکی از مذاهب چهارگانه فقهی اهل سنت باشد؛ بلکه هر مسلمانی در انتخاب هر یک از مذاهب فقهی آزاد است.
    • ,
  • انتقال از یک مذهب فقهی به مذهب فقهی دیگر جایز است.
    • ,
  • هر مسلمانی اگر چه سنی باشد، می­تواند طبق فقه شیعه­­ ی امامیه عمل کند.
    • ,

    پس از صدور این فتوا اتفاقات گوناگون و متعددی دامن­گیر علامه شد؛ این اتفاقات را از زبان خود علامه که در نوشته­ای مبسوط در مورد تاریخچه جمعیت تقریب(دارالتقریب) آورده­است؛ به نظاره می­نشینیم:

    ,

    هنگام ریاست دانشگاه الازهر فرصتی فراهم گشت تا فتوائی مبنی بر جواز پیروی از مذاهب ریشه­‌دار و اصیل اسلامی که شیعه‌­ی دوازده امامی هم جزء آنهاست، صادر نمایم. و این همان فتوائی است که در دارالتقریب به امضای ما رسید و با اطلاع ما توزیع گردید؛ همان فتوایی که آوازه­ی بلند آن در کشورهای اسلامی طنین افکند و دیدگان افراد پاک و باایمان که هدفی جز حق و تقریب و مصلحت امت نداشتند، روشن گشت؛ هرچند، از طرفی پرسش­ها و جدال­ها درباره­ی آن شروع شد. و من که به درستی فتوا ایمان داشتم، با عزمی راسخ، برای کسانی که درباره­‌ی آن توضیح می­خواستند، نامه می­فرستادم و آن را تایید می­کردم و به اشکالات معترضین جواب می­گفتم. همچنین، مقالاتی را که منتشر می­شد در سخنرانی­ها تایید می­کردم؛ تا این­که بیاری خدا این فتوا در میان مسلمانان در شمار اصول مسلم و به صورت یک حقیقت پابرجا درآمد.

    ,

    ولی افراد متعصب و کوته فکر که همچنان در انحطاط فکری و اختلافات طایفه­ ای و نزاع سیاسی به­‌سر می­برند، درباره‌­ی القاء شبهه و تصورات بیهوده پرداختند….. عده­ای کوته‌­فکر تنگ­نظر و کسانی که غرض سوء داشتند(و متاسفانه هیچ ملتی از این افراد خالی نیست) و یا منافع خود را در تفرقه و تشتت می­دیدند، و یا روحشان مریض و آلوده به هوی و هوس و تمایلات خاص بود، با این اندیشه به پیکار برخاستند. اینان و کسانی که قلم­‌های خود را در خدمت سیاست­های تفرقه­انگیز بیگانگان قرار می­دهند، چنانکه با هر نهضت اصلاحی به مبارزه برمی­خیزند و از هر اقدام اصلاحی که باعث وحدت مسلمین می­شود جلوگیری به عمل می­آورند، به طور مستقیم یا غیرمستقیم با آن به نبرد پرداختند و هرکدام به سهم خود با این نهضت مبارزه کردند و تا آنجا که توانستند محیط را برای سرکوب این دعوت آماده می­کردند؛ دعوتی که اصول و برنامه­‌های اساسی آن بر پایه‌­ی علم و تحقیق و پژوهش استوار است و خواهان گشودن میدانی در برابر دلیل و واقعیت در همه­ی جوانب می­باشد.

    ,

    آنچه با هم خواندیم روایتگری علامه بود در مورد اتفاقات پس از اعلام فتوای تاریخی؛ این نوع تعاریف و نظرهای علامه از این فتوا هر آزاده‌­ای را به فکر فرو می­برد که واقعاً چرا عده­ای مانع از گسترش این فتوا شده­‌اند؟؟؟ البته این فتوای علامه فقط در حد حرف باقی نماند و از خود علامه مواردی را هم سراغ داریم که ایشان به فقه شیعه عمل کرده­‌اند. برای اثبات این مدعا با ما همراه باشید تا نمونه­‌هایی از آن را بررسی کنیم.

    ,

    علامه شلتوت به چند مورد اشاره می­کند:« فراموش نمی­کنم که تطبیق و مقارنه­‌ی میان مذاهب را در دانشکده­‌ی شریعت، درس می­دادم و آرای مذاهب را در یک مساله عرض می­کردم. از جمله نظر مذهب شیعه را می­گفتم و در بسیاری از اوقات رای مذهب شیعه را برمی­ گزیدم زیرا پیرو دلیل بودم. نیز از یاد نمی­برم در بسیاری از مسائل، طبق نظر شیعه فتوا می­دادم؛ از جمله در مورد قانون­‌هایی که مربوط به احوالات فردی و شخصی بود و همچنین برخی از مسائلی که بر­می­شمرم:

    ,

    طلاق معلق

    ,

    رای قوانین فردی و شخصی- در تدوین اخیر آن- که طلاق معلق، گاه به وقوع پیوسته و گاه نمی­پیوندد، بسته به قصد(طلاق یا تهدید) است؛ اما مذهب شیعه معتقد است تعلیق مطلقاً- چه با قصد تهدید و چه با قصد طلاق- موجب طلاق نمی­شود. من این نظر را ترجیح داده و در بسیاری از اوقات به آن فتوا داده­‌ام؛ همچنین در نوشته‌­هایم راجع به طلاق و در پاسخ به پژوهشگران در مورد وقوع طلاق نوشته­‌ام(روزنامه­ی جمهوری اسلامی،۱۹/۱۰/۷۹،ویژه­نامه، ص۱۰٫)

    ,

    مسئله رضاع

    ,

    در مسئله رضاع که آیا کودک با یک نوبت شیر خوردن از زنی حکم فرزند او را پیدا می­کند یا تعداد بیشتری لازم است تا شیردهنده حکم مادر را پیدا کند؟ من شخصاً دلیل شیعه را قوی­تر دانسته و بر طبق رای شیعه در این قسمت فتوا می­دهم.(شیخ محمود شلتوت،طلایه­‌دار تقریب،ص۱۸۴)

    ,

    حدیث ثقلین

    ,

    اقدام بی­نظیر دیگری که علامه شلتوت انجام داد؛ نظر وی در مورد حدیث ثقلین است. حدیثی که اکثر علمای اهل سنت اعتقاد دارند که حضرت پیامبر(ص) فرموده است: من دو امانت گرانبها را که عبارتند از کتاب خدا و سنت خود را میان شما به امانت می­گذارم؛ ولی علمای شیعه معتقدند که حضرت پیامبر(ص) فرموده است: من دو امانت گرانبها را که عبارتند از کتاب خدا و عترت خود را در میان شما به امانت می­گذارم.

    ,

    علامه شلتوت با نظر و رایی که داد، بین این دو قول را جمع کرد و گامی دیگر در راه تقریب بین این دو مذهب برداشت. وی در این باره معتقد است:«طرق حدیث ثقلین متعدد است و در بعضی از آن­ها آمده-کتب خدا و عترتم-. بدون شک سنت همان چیزی است که پیامبر و عترت طاهرینش بر آن بوده ­اند.(شیخ محمود شلتوت، طلایه­دار تقریب،ص۳۰٫)

    ,

    فتح باب اجتهاد

    ,

    علامه شلتوت از معدود علمای اهل سنت است که معتقد به فتح باب اجتهاد بود. او در این زمینه می­گوید:« می­خواهیم پیشوایان بارزی در لغت و فروع آن و پیشوایانی در فقه و اصول فقه، تربیت کنیم که اساس آن نظر عمیق و اجتهاد عملی باشد تا دارای شخصیت فقهی و شخصیت لغوی عربی گردند؛ نه فارغ التحصیلانی که ملزم به بازمانده ­های آراء و مذاهب گذشته باشند. واجب است که اجتهاد کنیم و ایمان داشته باشیم که نیاز امروز فقه و عقاید دین غیر از نیاز دیروز است.(شیخ محمود شلتوت، طلایه­دار تقریب،ص۱۰)

    ,

    فقه شیعه از دیدگاه علامه

    ,

    علامه در مورد فقه شیعه چنین می­گوید:« من و جمعی از برادران که در دارالتقریب و دانشگاه الازهر در زمینه­‌ی قانون و احوال شخصیه­ و حقوق خانواده مشغول تحقیق بودیم، برایمان معلوم شد که بعضی آرای شیعه بر بعضی آرای علمای اهل سنت ترجیح دارد. بدین جهت بوده است که ما در برخی از قوانین به خصوص قوانینی که مربوط به خانواده بوده است از قبیل ازدواج، طلاق، ارث و مانند اینها مطابق فتوای آن­ها فتوا می­دهیم….ما هدفی از بررسی فقه اجتهادی مذاهب اسلامی نداریم جز اینکه احکام واقعی اسلام و آن را که به واقع نزدیکتر است، کسب کنیم. مسلماً فقه جعفری برای تحقق این هدف در طلیعه قرار دارد.(کیهان،۱۶/۵/۱۳۷۲،ص۶٫)

    ,

    از منظر علامه محمود، فقه شیعه در برخی موضوعات، برتری خاصی بر فقه اهل سنت دارد. وی در این­باره می­نویسد:«هر پژوهشگر حقیقت­‌خواه و منصف در بسیاری از اوقات قوت دلیل مذهب شیعه را می­یابد که با اهداف شریعت در سازماندهی خانواده و اجتماع همخوان می­باشد.»(روزنامه­ی جمهوری اسلامی،۱۹/۱۰/۱۳۷۹، ویژه­نامه،ص۹٫)

    ,

    از علامه هر چه گفتیم و هر چه شنیدیم تنها بخشی از بزرگواری­ها و اقدامات اصلاحی وی بوده است. اقداماتی که سعی در زدودن تعصب و حمایت­های کورکورانه از دین داشت. شناخت کامل علامه نیازمند تحقیق و کنجکاوی بیشتری می­باشد. بی شک هر مسلمانی که قصد دارد در راه وحدت و همگرایی مذاهب اسلامی گام بردارد نیازمند این است تا با اندیشه­‌های علامه شلتوت بیشتر آشنا شود. برای مطالعه­‌ی دقیق­تر تفکرات علامه می­توانید به کتاب “طلایه دار تقریب، شیخ محمود شلتوت” مراجعه نمایید.

    ,

    با یاری خداوند منان در شماره­های بعدی با تفکرات عالم مجاهد آیت­الله بروجردی آشنا خواهیم شد.

    ,

     

    ,

    انتهای پیام/

    ]

    به اشتراک گذاری این مطلب!

    ارسال دیدگاه