گزارشی از هنر زرگری در سیستان و بلوچستان؛
سراوان زادگاه هنر سنتی زرگری ایران
سیستان و بلوچستان مهد هنرهای فراوانی بوده که یکی از آنها هنر زرگری یا همان طلاسازی است و شهرستان سراوان با 100 سال سابقه در هنر زرگری به عنوان نخستین زادگاه این هنر در ایران مطرح است.[
به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا به نقل از عصر هامون، عصر فلز، دوره مهمی در تاریخ زیورآلات در جهان بالاخص بلوچستان ایران است. در عصر ماقبل تاریخ برحسب اتفاق سنگ هائی که دارای مس بودند در مجاورت آتش قرار گرفته و انسان ماقبل تاریخ تکههای براق فلز را که براثر ذوب ار سنگ جدا شده بود، مشاهده کرد و بعدها فهمید که این فلز را میتوان کوبید و به اشکال مختلف درآورد. در منطقه سیستان و بلوچستان، آثار کورههای ذوب فلز که شاید قدیمیترین کورههای ذوب فلز در جهان باشند دیده شده است. پیدایش عصر مس در ناحیه بینالنهرین به واسطه معادن موجود در بلوچستان بوده، زیرا در سرتاسر بینالنهرین ناحیهای یافت نمیشود که دارای معدن مس باشد، ولی عصر مس در بینالنهرین پدید آمده است و اما سرتاسر بلوچستان از نصرتآباد تا چابهار معادن خیلی قدیمی که مس از آنها استخراج میشده وجود دارد.
به عقیده برخی از کارشناسان سومریان فرهنگشان را از هند گرفتهاند، ولی هم سومریها و هم هندیان آغازین را از یک اصل و فرهنگ مشترکی میداند که در بلوچستان بوده است. بنابراین میتوان گفت که هندیان و سومریان فرهنگ خود را از بلوچستان گرفتهاند، و نه تنها این سرزمین با تمدن نواحی باستان واقع در غرب در ارتباط بوده بلکه با تمدن پیش از تاریخ نواحی شرقی نیز هماهنگی داشت و در حقیقت بلوچستان واسطهی تمدن قدیم شرق و غرب نیز بوده است.
,
,
,
تا اینجا به این نتیجه میرسیم که سیستان و بلوچستان مهد هنرهای فراوانی بوده که یکی از آنها هنر زرگری یا همان طلاسازی است که هم اکنون در بسیاری از شهرستان های استان به صورت سنتی رواج دارد و شهرستان سراوان با 100 سال سابقه در هنر زرگری به عنوان نخستین زادگاه این هنر در ایران مطرح است.
هزار نفر در سراوان به هنر سنتی زرگری مشغول هستند
برای معرفی هنر زرگری، در تماس تلفنی که خبرنگار اجتماعی عصر هامون با «محمد بهروز عیسی زهی» کارشناس مسئول واحد بازرگانی معاونت صنایع دستی اداره کل میراث فرهنگی داشت، وی با بیان اینکه ساخت زیورآلات سنتی، یکی از رشته های مهم صنایع دستی در سیستان و بلوچستان است، عنوان کرد: ساخت زیور آلات یکی از هنر های قدیم مردم منطقه است که دارای قدمتی بسیار زیاد است که نسل به نسل به مردم این منطقه منتقل می شود و در شهرهای سراوان، ایرانشهر، زاهدان و کنارک رونق دارد.
وی با بیان اینکه از لحاظ فرهنگ استفاده از زیورآلات، رابطه تنگاتنگی بین ساکنان مناطق بلوچستان و پاکستان وجود دارد، گفت: در حال حاضر، نزدیک به هزار نفر در شهرستان سراوان در 40 کارگاه بزرگ و کوچک، مشغول به زرگری هستند.
,
,
, هزار نفر در سراوان به هنر سنتی زرگری مشغول هستند,
, عصر هامون,
,
,
,
عیسی زهی با بیان اینکه هنر زرگری به صورت سنتی و خانگی انجام می شود، ادامه داد: زرگرها در این منطقه زیورآلات طلا و نقره را با نقوش زیبا و هندسی خودشان میسازند که بسته به نوع سفارش مشتری و نوع کار، زمان لازم برای ساخت و ظرافت آن متفاوت است و برخی کارها چند روز و بعضی چند ماه طول می کشد.
زیور آلات سنتی سراوان برگرفته از طبیعت بلوچستان است
کارشناس مسئول واحد بازرگانی معاونت صنایع دستی اداره کل میراث فرهنگی افزود: زیور دست ساز منطقه توانسته در بازارهای داخلی و خارجی جایگاه واقعی خود را پیدا کند، نقوش استفاده شده در این زیورآلات، نیز الهام گرفته از طبیعت منطقه است و زرگران با مهارت خاص این نقوش را روی طلا و نقره حکاکی می کنند.
وی با بیان اینکه این زیورآلات دست ساز برای دست، سینه و گوش استفاده می شود، اظهار داشت: زیور آلات و فرهنگ دست سازی این هنر در سیستان و بلوچستان از قدیم تا کنون تغییری نکرده است.
وی تصریح کرد: آثار فلزی متعدد و فراوانی که امروزه موزه های داخلی، خارجی و مجموعه های خصوصی را در سراسر جهان زینت بخشیده، بیانگر این حقیقت است که صنعتگران و هنرمندان ایرانی در دوره های مختلف تاریخی چه پیش از ظهور اسلام و چه بعد از آن، در ساختن اشیای فلزی از مهارت خارق العاده ای برخوردار بوده اند.
,
,
, زیور آلات سنتی سراوان برگرفته از طبیعت بلوچستان است,
,
,
,
,
,
فن و هنر هنرمندان زرگر سرمایه ملی کشور است
کارشناس مسئول واحد بازرگانی معاونت صنایع دستی اداره کل میراث فرهنگی اذعان کرد: در حال حاضر برای تهیه زیورآلات سنتی که در کارگاه های کوچک محلی ساخته میشود، طلا با عیار 24 مورد استفاده قرار می گیرد و نقره کارانی که در گذشته به ساخت مشغول بودند امروزه تنها مرمت و تعمیر می کنند.
وی با اشاره به اینکه در روزگار ما نیز، فرزندانی از این مرز و بوم همانند پیشینیان خود پدیدآورنده آثار ارزشمند هنری و صنایع ظریفی هستند که در سطح جهانی از درخشش بی نظیری برخوردار است، گفت: امروز هنرمندان و صنعتگران ما در کارگاه های خود به کار مشغول هستند، اما متأسفانه تاکنون کمتر به آنها توجه شده است و حال آنکه شاهکارهای هنری ساخته و پرداخته آنان از چنان جلوه ای نزد بیگانگان برخوردار است که به وجود چنین استادان چیره دست و ماهری در کشور ما غبطه می خورند.
عیسی زهی در پایان خاطرنشان کرد: در شرایط کنونی، احساس می شود که تجربه، فن و هنر این هنرمندان به عنوان یک سرمایه ملی باید حفظ و نگهداری و دانش تخصصی آنان به نسل های آینده منتقل شود تا گنجینه هایی که امروزه در سینه ها محفوظ مانده است، هرگز فراموش نشود و این امر از طریق آموزش و انتقال علم و دانش و هنر استادان فن به هنرجویان در کلاس های درس و کارگاه های آموزشی امکان پذیر است.
انتهای پیام/
,
,
,
]
ارسال دیدگاه