پرسه زنی خیابانی تفریح غالب جوانان امروز/بازخوردها و چالشها
مفهوم پرسه زنی در ایران چندان مورد استفاده قرار نگرفته است، اما می تواند توضیح دهنده ی بسیاری از پدیده های فرهنگی باشد.[
به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا به نقل از مُکریان هر روز از خیابان های شهر می گذریم. انگار خیابان با ارزش ترین جزء شهر است. این روزها بیشتر وقت جوانان در خیابان، مسیری که مارا از مبداء به مقصدمان می رساند، می گذرد.
, شبکه اطلاع رسانی راه دانا, مُکریان,کارشناسان خیابان را ارتباط دهنده ای می دانند که علاوه بر مرتبط سازی می توانند بعنوان یک فضای شهری مطرح باشند. اما این معابر همیشه شلوغ در بسیاری از نقاط جهان کارکرد دیگری یافته اند.
,
امروزه خیابان به محلی برای گذران اوقات شهروندان تبدیل شده اند. توجه به سیمای بصری شهر علی الخصوص خیابان ها و وجود ویترین های خوش رنگ و لعاب فروشگاهای لوکس که هر روزه بر شمارشان افزوده می شود، خبر از مقبولیت خیابان ها برای وقت گذرانی و پرسه زنی شهروندان علی الخصوص جوانان می دهد.
مفهوم پرسه زنی در ایران چندان مورد استفاده قرار نگرفته است، اما می تواند توضیح دهنده ی بسیاری از پدیده های فرهنگی باشد. عزیز زنده باد کارشناس ارشد مطالعات اجتماعی در گفت و گو با مُکریان ضمن تعریف پرسه زنی از چرایی خیابان گردی جوانان بوکانی می گوید.
پرسه زدن نماد نوعی زیستن درسایه ی تجربه ی شهری است. به همان اندازه که معانی متعدد ازامر مدرن میتوان ارائه داد، تعریف های متعدد نیز از پرسه زن وجود دارد. وی در این باره می گوید: برخی شخص پرسه زن را فردی می داند که محیط اطرافش وفضاهای اجتماعی شهر مدرن را دائما ورنداز می کند وسعی می کند برآن مسلط شود. بنیامین پرسه زن را شیک پوشی می دانست که چون لاک پشت(کنایه از کند راه رفتن) در پاساژ قدم می زند که کاری جز وقت گذرانی ندارد. پرسه زن در نمود بیرونی وظاهریش، همانند زندگی مدرن، گمنام و ناشناس است. نشانه ی خاصی برای اینکه اورا از دیگران تمییز دهیم وجود ندارد.
,
,
پرسه زن خود را فارغ از تعهدات اجتماعی میداند
"عزیز زنده باد" کارشناس مسائل اجتماعی اهل بوکان ضمن تفکیک ولگردی از پرسه زنی، پرسه زن را غریبه ای در شهر می داند که خیابان ها را تصادفی و تنهایی می پیماید. پرسه زن خود را فارغ از تعهدات اجتماعی می داند. چه بسا بی مشغلگی اش سبب شود او را با ولگرد یکی بپنداریم. او باید در میان جمعیت جایی برای خود دست و پا کند، در عین حالی که باید از جمع جدا بماند.
,
وی می افزاید: او در قامت مشاهده گر مشاهده ناشدنی و بیننده ی نادیدنی ، موقعیتی ممتاز در مدرنیته ی شهری کسب می کند. پرسه زن به شهر و جماعتش نیاز دارد، در عین حال این به معنای ذوب شدن او در شهر نیست، بلکه همواره فاصله ی خود را با شهر و جماعت حفظ می کند.
,"زنده باد"معتقد است؛ برای پرسه زن تمام عیار و برای تماشاگر پر اشتیاق، سکنی گزیدن در قلب جمعیت، درون فراز و فرود جمعیت لذتی بس عظیم دارد. دور از خانه بودن، اما همه جا خود را در خانه احساس کردن؛ دنیا را دیدن، در مرکز دنیا بودن، اما از جهان پنهان ماندن؛ این هاست اندکی از جزیی ترین لذات آن اشخاص مستقل پر شور بی طرف که زبان از تعریف شان قاصر است. پرسه زن مظهر نقاش زندگی مدرن و بیننده ی آداب زندگی جدید و منظره های شهری است.
,
وی تصریح می کند: پرسه زن ها همانند «بیگانه» زیمل (جامعه شناس) اند، که بخشی از جماعت مراکز خرید به حساب نمی آیند، به عبارت دیگر، پرسه زن به تسخیر خیابان و پاساژ می پردازد، و نه به خرید در آن. پرسه زن به واقع با گشت زنی های بی هدف، بی غایت و اساسا بی مصرفش تلاش می کند تا سویه هایی از شهررا ببیند که در تمام راه رفتن های با هدف ما دیده نمی شود. کسی که دقیقا بی هیچ هدف مشخصی پرسه می زند. پرسه زن فردی است که در شهر قدم می زند تا آن را شخصا تجربه کند. بنیامین معتقد است که پرسه زنی مولود زندگی مدرن و انقلاب صنعتی است، که با پیدایش فضاهای جدید شهری و بویژه مفهوم«خیابان» آغاز می شود.
این صاحب نظر بوکانی در رابطه با شهرش می گوید: بوکان شهری تقریبا پر جمعیت ودارای تنوع فرهنگی است، بافتی که به نظر می رسد آمیخته با متون گوناگون و قابل مطالعه است، برای مشاهده ی این جمعیت و تنوع فرهنگی باید به درون شهر رفت و با قدم زدن و نگاهی مطالعات فرهنگی کارانه به تماشای رفتارهای متفاوت شهروندان پرداخت، یکی از رفتارهای متداول در میان ساکنان شهر بوکان، همان عملی است که در مطالعات فرهنگی«پرسه زنی» خوانده می شود. این عمل در حال حاضر در میان جوانان بوکانی بیشتر شده است و ابعاد و زوایای خاصی دارد که می تواند قابل بررسی باشند.
وی می افزاید: خیابان اصلی این شهر شلوغ است و پر سر وصدا، اما برای مطالعات فرهنگی، این تنها یک خیابان نیست، بلکه به مثابه ی یک متن قاعده مند است که حتی بی قاعدگی هایش هم مطالعه کردنی است. این پرسه زنی، در واقع مطالعه ی چگونه مصرف شدن همین پدیده های دم دستی و روزمره است. مطالعه ی پیاده رو و ویترین های پر رنگ و لعابی که قبل از آنکه فکر کنی و تصمیم بگیری، برایت نیازی تازه تولید کرده و موفق به تغییر سلیقه و ذائقه ات شده اند. در مقدمه ی کتاب«پرسه زنی و زندگی روزمره ی ایرانی» نوشته ی عباس کاظمی آمده است: پرسه زن ناظر شهر و خواننده ی متون شهری و عاشق جماعت است. مد لباس ها، وسایل تزئینی، ساختمان ها، فروشگاهها و هر چیز جدیدی که در شهر پدید می آید از نگاه کنجکاو او دور نمی ماند و پرسه زن نوعی شهوت نگاه کنجکاوانه برای دیدن مناظر شهری است. پر سه زنی در برخی موارد مساوی با ولگردی یا وقت گذرانی نیست اما در اغلب اوقات چنین معنایی به خود گرفته است، خصوصا در میان قشر عظیم جوانان ساکن شهر بوکان.
از نظر دوسرتو(جامعه شناس)، پرسه زنی«هنر همزیستی» بین خریداران و فروشندگان است و پرسه زنان خود را به رنگ خریدار استتار می کنند اما به قول حافظ آن کار دیگر می کنند.
"زنده باد" مراکز خرید و خیابان ها را از مهمترین مکان هایی می داند که فضایی جذاب برای پرسه زدن و گذران اوقات فراغت جوانان محسوب می شوند. وی جماعت افرادی که در مراکز خرید و خیابان حضور پیدا می کنند به دو دسته ی خریداران و مصرف کنندگان تقسیم می کند و می افزاید: خریداران کسانی هستند که برای خرید کالا به پاساژ و خیابان می روند ولی مصرف کنندگان شامل افرادی می شوند که به دلایلی غیر از خرید به پاساژ یا خیابان می روند و اهدافی چون مصرف نشانه ها، مصرف تظاهری، هویت یابی، مقاومت، تمایز جنسی و دوست یابی در محوریت قرار می گیرد. پرسه زن مصرف کننده ی فضاها و محیط شهری و زندگی روزمره است.
خیابان گردی و پاساژ گردی تفریح بدون هزینه و ناسالم، معظلی است که این روزها، مرکز شهربوکان با آن دست و پنجه نرم می کند. تفریحی که فی نفسه نه خرج زیادی دارد و نه محدودیت خاصی برای رفت و آمد. موج پرسه زدن در پاساژها و خیابان اصلی پدیده ای است که حسابی در دل جوان های امروزی و از جمله جوانان بوکانی جا باز کرده و هر روز که می گذرد بیشتر می شود. جوانانی که به خیابان اصلی می آیند بیشتر به دنبال گذران وقت خود هستند و هدف خاصی جز نمایش دادن آخرین مدل های آرایش مو و لباس خود ندارند.
"زنده باد" تصریح کرد: خیابان گردی پدیده ای است که عادلانه توزیع می شود، حاشیه و متن ندارد. در خیابان ما همانی هستیم که می خواهیم و می توانیم پشت نقابی از ظاهر آراسته نهان شویم و لحظاتی در دنیای خیالی خود سیر کنیم بی آنکه دیگران به عمق ما نفوذ کنند و از واقعیت ما سر در آورند. از منظر جامعه شناسی «دیدن»و«دیده شدن» اساس خیابان گردی است. در خیابان به واسطه ی «مد» طبقه ی اجتماعی و منزلت فرد مستور می ماند.
متاسفانه امروزه بزرگترین تفریح جوانان شهر پرسه زدن در خیابان است. که به نظر بنده گذران وقت به بطالت است. دلیلش هم اینست که تعطیلات در شهر به هیچ وجه مدیریت نمی شود. نباید فراموش کنیم که نبود برنامه ریزی صحیح در حوزه ی اوقات فراغت خطر گرایش جوانان به اعتیاد را نیز در پی دارد بنابراین مسولین باید نگرش ویژه ای به این حوزه داشته باشند.
وقت آزاد مسبب پدیده «پرسه زنی» است
این دانش آموخته مطالعات فرهنگی فراغت بسیار و بیکاری جوانان را علت عمده رواج پرسه زنی می داند و می گوید: از آنجایی که فضای مناسبی که بتواند پاسخگوی خواسته های پر زرق و برق جوانان باشد، وجود ندارد ویا بسیار کم است و از طرفی بخش زیادی از جمعیت جوان بوکان بیکار هستند ، همین بیکاری یکی از مهمترین عوامل محرک پاساژگردی و خیابان گردی است که باعث به صدا در آمدن زنگ هشدار شده است. شاید اگر جوانان مشغول به کار باشند دیگر وقتی برای پرسه زدن و علاف گشتن نداشته باشند و به قول خودشان دیگر مهندس متر کردن خیابان نشوند.
وی اظهار کرد: بوکان به دلیل نداشتن فضای سبز و پارک های کافی، و همچنین سینما، سالن تئاتر، نبود فرهنگسراها، گالری های هنری و نبود آن چیزی که در شهرسازی به آن فضای شهری می گویند، فضای زیست مناسبی برای شهروندان، مخصوصا جوانان ندارد و محدوده ی بسیار کمی را در اختیار پرسه زن قرار داده است که می توان آن را از فلکه ی اسکندری تا بیمارستان قدیم دید. در این محدوده با انسان هایی روبرو می شویم که پیاده رو را از ابتدا تا انتها می روند نه برای عبور بلکه برای پر کردن اوقات فراغت خود و دیدن و دیده شدن و در واقع می خواهند جوانی خود را به رخ شهر و مدیریت شهری بکشند.
"زنده باد" تاکید کرد: اگر پرسه زنی راهی برای دیدن ودیده شدن است حوزه ی مدیریت شهری چه مقدار امکان بروز استعداد و خلاقیت های جوانان را بوجود آورده است؟ آیا اگر پرسه زنی راهی برای پر کردن اوقات فراغت است، مدیران شهری چه مقدار سرمایه گذاری برای ساخت اماکنی که انسانها بتوانند ساعاتی را در آن گذرانده انجام داده اند؟ در طول این چند سال چه مقدار سرانه به فضای سبز مناطق مختلف افزوده شده است که انسان ها برای گذران اوقات خود پیاده رو را انتخاب نکنند؟
وی در پایان با اشاره به این موضوع که امروزه پرسه زدن در شهر بوکان خودش را هویدا کرده است از مسولین و سیاست گزاران شهری خواست تا حضور پرسه زن در شهر را ببینند و او را بیش از پیش به حاشیه نرانند و به نیازها و خواسته های آنها توجه کنند.
گفت و گو از رسول گلباخی
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
*عزیز زنده باد/ کارشناس ارشد مطالعات فرهنگی
]
ارسال دیدگاه